Vukovi pogledi na upotrebu stranih reči
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Vuk i jezik « SRPSKI JEZIK I SRPSKI JEZICI « Vukov rad na reformi jezika i pravopisa « Vukovi pogledi na upotrebu stranih reči
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Vukovi pogledi na upotrebu stranih reči  (Pročitano 5709 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Full Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 150



« poslato: April 18, 2012, 12:34:02 am »

**

VUK STEFANOVIĆ KARADŽIĆ


KOLONIJALNA NAJEZDA ENGLESKOG JEZIKA I VUKOVI POGLEDI NA UPOTREBU STRANIH REČI


O srpskom jeziku, ćirilici i upotrebi stranih reči danas se sve manje raspravlja na dostojan način. U raspravljanju nema onih koji su "nadležni" za proučavanje i predočavanje narodu stanja i prakse živog govora i pisanja: Instituta za srpski jezik, Odbora za srpski jezik Srpske akademije nauka i umetnosti, Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, Akdemije nauka i umjetnosti Republike Srpske, Matice srpske, Zavoda za izdavanje udžbenika, uglednih lingvista, profesora Univerziteta, književnika. Zajedno sa njima, i nadležni državni organi (Skupština Srbije, ministartsva kulture i prosvete, Ustavni sud, odgovarajući kontrolni inspkcijski organi lokalne samouprave) su "zaboravili svoje nadležnosti". Umesto njih, povremeno i sasvim sporadično, u štampi, programima radija i televizije, na javnim tribinama i drugde, javljaju se, uglavnom, zabrinuti ljudi različitih struka i zanimanja, članovi udruženja za zaštitu srpskog jezika i srpskog pisma — ćirilice, koji ne mogu da se načude tolikoj ravnodušnosti srpskih institucija prema sopstvenom rodnom jeziku i pismu na koje udaraju mnoge stihije i organizovane sile, s namerom da ih izbrišu iz upotrebe u svakodnevnom govoru i pisanju, zavodeći srpski narod nekakvim tezama o nedovoljnosti srpskog jezika i pisma da izraze savremenu istoriju, umetnost, veru i nauku, uvodeći u svakodnevnu komunikaciju umesto srpskih nebrojive strane reči iz engleskog, nemačkog, italijanskog i francuskog jezika. Naročito iz engleskog, koji je, kao i njegov narod, imperijalnom istorijom, i do danas zadržao kolonijalni karakter.
 
Svetom danas kruži "avet" engleskog jezika.
 
Naporedo sa moćnom ekonomijom i još moćnijom vojnom silom, i engleski jezik okupira svetske prostore. Sveprisutna je njegova kolonijalna najezda nimalo različita od najezde skakavaca.
 
Dobronamerni zabrinuti ljudi se opravdano pitaju:

Da li je na sceni globalistička pljačka malih jezika i naroda, i "ubijanje" njihove civilizacijske rodnosti i suštine ili namera da se čovečanstvo "usreći" jezikom koji će omogućiti bolji život?
 
Očito da je reč o prvom, agresivnom aktu.
 
Na sceni je "globalistička pljačka malih jezika i naroda, i ubijanje njihove civilizacijske rodnosti i suštine". Bolje sporazumevanje i razumevanje među narodima je samo maska crne zmije "kolonijalne najezde". Prizovimo u pomoć nekoliko podataka:
 
Na svetu postoji oko 7.000 jezika, a Majkl Klaus tvrdi da će 90% jezika izumreti zbog najezde engleskog jezika. To bi odmah moglo da znači da će izumreti 90% čovečanstva.
 
Pretprošle godine, na Međunarodnom susretu pisaca u Beogradu, mati svima poznatog književnog lika Harija Potera, australijska književnica Džoana Rouling iznela je podatak da su Englezi, kad su zaposeli australijski kontinet, zatekli oko 500 govornih dijalekata. Danas je živo samo sedam. Ostali su "ubijeni" kolonijalnom najezdom engleskog jezika. Koliko li je, tek, govornih dijalekata "ubijeno" na tlu Afrike, Azije, Amerike! Teško je i zamisliti, a kamo li proceniti civilizacijsku štetu koja je čovečanstvu time naneta.
 
Izuzetan primer i dokaz današnje najezde je najezda na prostor srpskog jezika.
 
Engleski jezik pati od supermenskog kompleksa. Instaliran je, kao jezik, u tehnologiju kojom, zbog sile i siromaštva, ne mogu da ovladaju "mali jezici i narodi".
 
Njegovi "promoteri" su pronašli model rasprostiranja koji će uništiti jezičku i svaku drugu kulturu čovečanstva. Pronašli su, i svakodnevno pronalaze, u malim narodima "sledbenike" koji uveravaju svoj narod da je za njih najbolje ono što je strano, pa i engleski jezik, svakako!
 
Engleski jezik ide i danas rame uz rame sa ekonomskom i vojnom silom. Sa političkim pritiscima, veštački izazvanim krizama, državnim i diplomatskim ucenama, pre svega, Engleske i Amerike, kao najvećih savremenih "protagonista" kolonijalne (čitaj: imperijalne!) najezde.
 
U Srbiji najezda engleskog jezika već ostavlja teške posledice. Mladi su masovno počeli da zaboravljaju svoj jezik, zaluđeni navodnom svetskom misijom engleskog jezika. Malo ko više uči takođe veoma žive jezike: nemački, francuski, ruski, grčki, kineski, španski, srpski. Mladi "beže u svet" u kojem dominira engleski jezik. Jezički "kolaboracionisti" šire danas među srpskom mladeži posve krivo postavljene i još krivlje protumačene teze srpskog lingviste Pavla Ivića:
 
"Srpske riječi treba potiskivati iz nauke, a strane treba favorizovati".
 
"Strane riječi ne istiskuju srpske riječi iz upotrebe".
 
"Niko u svijetu ne čisti strane riječi iz svog jezika".
 
"Braniti strane riječi u srpskom jeziku, a ne srpski jezik od stranih riječi".
 
Kako bi na sve to odgovorio danas srpski lingvista i reformator jezika Vuk Stefanović Karadžić, čija se misao i reč nisu iscrpljivali u "jezičkim i knjižestvenim izmišljanjima", kao kod njegovih osporitelja, već je skoro svaka od njih donosila čudesno snažne dokaze da je u pravu, da oseća ne samo bilo i prirodu svog jezika (srpskog!), nego i njegove leksičke vrednosti, ukorenjenost u govoru naroda, pravilnost izgovora i pisanja; da poznaje snagu i lepotu njegove izražajnosti, bogatstvo slovenske porodice jezika iz koje je srpski jezik izrastao i razvio se u poseban jezik?
 
Dao bi, sigurno, svima razumljiv odgovor, kao i na mnoga druga pitanja u svom vremenu.
 
Vuk je imao jasne poglede na upotrebu stranih reči u srpskom jeziku, za razliku od mnogih današnjih srpskih lingvista i književnika. Ti bi pogledi mogli da budu korisni praksi upotrebe stranih reči i u ma kom drugom svetskom jeziku. Postavio je njene jasne osnove pre više od dva veka, uprkos tome što je u njegovom vremenu, kao i danas, u srpskom jeziku vladala nepojmljiva zbrka i što je na sve strane imao osporitelje. Ima ih i danas.
 
Današnji Vukovi osporitelji osporavaju njegove jezičke reforme ponajčešće zbog toga što nemaju volje da istraže njegovo "spoznanje srpskog jezika" kao živog govornog jezika naroda. Zbog toga, ma koliko imali na svojoj strani protiv Vuka, srpskog jezika i ćirilice, engleski jezik, instrumentalizovanu tehničku terminologiju, kompjutere programirane engleskim jezikom, mentalnu sklonost Srba da nekritički prihvataju sve što je strano, pa, tako, i strane reči kojima ne znaju značenje — ne mogu obezbediti željenu prevagu stranim rečima u srpskom j eziku.
 
Srpski jezik će preživeti kolonijalnu najezdu engleskog jezika i sve današnje pokušaje "odnarođavanja", kao što je preživeo i vreme tursko i austrijsko, u kojima je vršen otvoren "politički i okupacijski pritisak" da se u srpski jezik naseli što više turskih i nemačkih reči i ukine srpsko pismo, ne bi li se poništio srpski identitet i Srbi odvojili od Rusije.
 
Ukorak sa ukidanjem jezika, vršen je, kao i danas, i pokušaj ukidanja srpskog pisma ćirilice zato što se i ona "protivi" stranim rečima i čuva srpski jezik od nekritičkog nadiranja "varvarizama".
 
Za ovu tvrdnju najbolji je primer političkih i okupacijskih pritisaka austrijskih vlasti koje su uspele da na saboru u Požunu (1. III 1782) izdejstvuju "da se ćirilica zameni latinicom a da se mesto narodnog jezika može uzeti jezik obrazovanijih klasa". Samo, ta odluka nije sprovedena jer su se Srbi usprotivili. Odustalo se, pored ostalog, i zato što je postojala "mogućnost nemira u srpskom narodu".
 
Toliko su ondašnji Srbi bili svesni značaja ćirilice i narodnog jezika, za razliku od današnjih "pokondirenih" kolonijalno neosvešćenih Srba.
 
Ćirilica ne trpi pisanje stranih reči zato što su, u osnovi, nesaglasne sa pravilom "Piši kao što govoriš, čitaj kako je napisano". Strane reči "traže" da budu pisane onako kako se u dotičnom stranom jeziku pišu, ne samo imena, a to je protivno prirodi srpskog fonetskog pisma. Uostalom, isti je slučaj i sa drugim jezicima. Ni engleski jezik ne trpi u svojoj ortografiji pisanje reči ćiriličnim ili kojim drugim pismom: kineskim, ruskim, jermenskim, arapskim...
 
A i kako bi izgledao tako izmešani jezik i pisma?! Koliko bi ljudi zaista moglo da vlada tako smršenom jezičkom masom? Da je kojim slučajem ponovo među nama, takva pitanja postavio bi i Vuk, koji je jezičkom reformom uveo Srbe u novo doba pismenosti i kulture. Pitao bi nas: "Kakva vam je to jezička zbrka!" i "Zar sam vam ja takav jezik ostavio u nasleđe!"
 
Primetio bi da su i mnogi današnji Srbi postali njegovi bezrazložni osporitelji i zamerio što tvrdimo, kao neki njegovi savremenici, "da se jezik proljepšava namješćenjem i uređivanjem govora svoga po primjeru spisatelja pametni naroda; i prevođenjem cijeli načina govora iz drugi obrađeni jezika". I s pravom bi opet tvrdio da "mlogi primjeri svjedoče da se tako jezici najviše kvare". U njima se, pre svega, "pokazuje ono, što je tuđe". Iznenadio bi se koliko su nam draži "germanizmi, elenizmi, evrejizmi" od "srbizama". Još bi, zbog današnje preobilne i neopravdane upotrebe stranih reči, pridodao mnoge "anglicizme" i, uopšte, "evropeizme", koji "varvarski" kvare srpski jezik.
 
Uopšteno uzevši, posve je razumljivo da strane reči pojmovno ne pokrivaju sasvim značenje koje podrazumeva određena govorna situacija rodnog jezika, da njihov izgovor unosi u govor na rodnom jeziku iskaznu pometnju, naročito i zbog toga što se reč najčešće izgovara na slabo savladanom stranom jeziku. Uslovno rečeno, takve "poliglote" ne znaju način izgovora, značenjsku osnovu, ni akcenatsku prirodu, bez obzira o kom ugroženom jeziku govorimo.
 
Iskazna pometnja logična je posledica i toga što ljudi misle na svom rodnom jeziku, a ne na stranom. Malo ko savlada tako strani jezik, da na njemu može da misli i govori. Da nije tako, "esperanto" bi davno postao svetski živi jezik.
 
Kao razložan i trezven čovek, Vuk nije bio protivan svakom bogaćenju srpskog jezika stranim rečima. Istina, tu potrebu je više osećao nego što je uspeo da je obrazloži, ali je jasno da prednost uvek daje svom jeziku i "njegovom izobražavanju" unutar sopstvenog razvojnog potencijala. On kaže:
 
"Istina da se jezik pametnim prevođenjem može sila obogatiti... A zar se jezik sam po sebi ne može izobraziti i uljepšati bez tuđi jezika? A da kako je mogao Elinski, koji se drži, da je najizobraženiji od sviju ostali jezika?"
 
Valjalo bi znati da Vuk nije slučajno za primer uzeo "Elinski". On je i do danas ostao "najizobraženiji", jer, na njemu je napisana najznačajnija civilizacijska književnost.
 
Vuk je, u stvari, govorio o "pametnom prevođenju", odnosno, o potrebi da imamo što "tačnij i prevod" na jezik kojim mislimo i govorimo, što bi dalje moglo da se shvati kao Vukova poruka da, ma sa kog jezika prevodili, u svom jeziku moramo imati odgovarajuću jezičku masu kojom ćemo sebi protumačiti "strane reči i izraze" ili veće jezičke celine. Moramo, dakle, raditi na bogaćenju svog jezika, a ne na njegovom siromašenju. Svejedno je, pri tom, sa kog na koji jezik prevodili. Najčešće, ni najbolji znalci stranog jezika ne mogu da zadovolje "potrebe tačnog prevođenja", osobito kad je reč o prevođenju kakvog književnog teksta: poezije ili, proze. A kako to, onda, mogu ljudi koji su savladali tek nekoliko stranih reči, izraza i fraza kojima pokušavaju da se koriste u svakodnevnom govoru. Takvi nisu smešni samo drugima nego i sami sebi. Prirodno je da nama Srbima deluju kao "pokondirena tikva", odnosno, "popapučeni opanak". I posve je prirodno da srpsko jezičko nasleđe i srpska kultura sa njima uvećavaju istorijski gubitak.
 
Crn je to govor, i crno takvo pisanje. Sve dok svet ne shvati da je "ekspanzija" engleskog jezika, u osnovi "kolonijalna najezda", neće uspostaviti mehanizme odbrane svog jezika i svoje civilizacijske kulture. Potreba za sporazumevanjem među narodima ne bi smela da podrazumeva iskorenjivanje jezika malih naroda.


Ljubomir Ćorilović
 
(Napomena: U ovom tekstu korišćeni su citati iz Vukovih spisa o srpskom jeziku i književnosti, zapisi o upotrebi stranih reči Mila Medića i mnogobrojni drugi danas aktuelni tekstovi. Tekst je izgovoren u Udruženju književnika Srbije, na Tribini za srpski jezik Međunarodnog susreta pisaca u Beogradu, 26. septembra 2009. godine. Podstaknuti prethodne godine (25. septembra 2008) Ćorilićevim saopštenjem "Vukov jezik i pismo u našem vremenu" na svečanom otvaranju Međunarodnog susreta pisaca u Kolarčevoj zadužbini, pisci su odlučili da ubuduće, svake godine, raspravljaju o temi: "Jezik — nasleđe i budućnost". Izborna Skupština Udruženja književnika Srbije je, 25. decembra 2010. godine, donela odluku da u Francuskoj 7 ustanovi stalnu tribinu o zaštiti srpskog jezika i ćirilice.)

Tekst preuzet iz časopisa za književnost, umetnost i kulturu "BUKTINJA" Broj 28
glavni i odgovorni urednik Goran Vučković | Izdavač "Krajinski književni klub" Negotin, 2011
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: