CG | Morača — Zadužbina kneza Stefana (1252)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: CG | Morača — Zadužbina kneza Stefana (1252)  (Pročitano 11814 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« poslato: Jun 29, 2011, 12:34:48 am »

*


Manastir MORAČA







Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Jun 29, 2011, 01:48:12 am »

**

Manastir MORAČA


Manastir Morača sa crkvom posvećenom Uspenju Bogorodice nalazi se blizu Kolašina. Podigao ga je 1252. godine Stefan, sin Vukana, unuk raškog župana Stefana Nemanje.

U XV veku manastir je opusteo. Tek 1574. godine obnovljen je zahvaljujući zalaganju kneza Vukića Vučetića i igumana Tome. Crkva je ponovo živopisana, a portreti kneza Vučetića i igumana Tome nalaze se u južnom delu naosa. Priprata je živopisana 1577—1578. godine, u vreme igumana Mojsija. Početkom XVII veka hilandarski slikar Georgije Mitrofanović dekorisao je zidnim slikama zapadnu fasadu. Slikar Kozma živopisao je kapelu Sv. Stefana 1642. godine.

Crkva Uspenja Bogorodice je jednobrodna građevina sa kubetom i velikom pripratom. Crkva ima proskomidiju i đakonikon u kojem su sačuvani ostaci živopisa iz 1252. godine sa scenama iz života sv. Ilije.

U krugu manastira nalazi se i crkva Sv. Nikoie, za koju predanje kaže da je bila sazidana pre crkve Uspenja Bogorodice. Navodno, bila je razrušena za vreme Turaka, pa je obnovljena i živopisana 1639. godine. Početkom XVII veka u njoj su održani zborovi narodnih prvaka Crne Gore, Srbije i Hercegovine radi dizanja zajedničkog ustanka protiv Turaka.

Godine 1767. ugrebao je svoje ime na zidu crkve i crnogorski car samozvanac Šćepan Mali.

U crkvi je sačuvan veliki broj ikona, knjiga i rukopisa, među kojima su najznačajniji: sv. Simeon i sv. Sava sa žitijem, koju je izradio slikar Kozma, "Cetinjski Oktoih" iz XV veka i rukopisna četvorojevanđelja iz XV i XVI veka
.



Zastavica i inicijal Četvorojevanđelja iz XVI veka.


Tekst i fotografija: Blago na putevima Jugoslavije | JUGOSLAVIJAPUBLIK | Glavni urednik: Nebojša Tomašević | Beograd, 1983
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Jun 29, 2011, 01:48:20 am »

*

MORAČA


Srpski pravoslavni manastir Morača rodjen je 1252. godine na reci Morači i u zemlji Morači. Podigao ga je veliki knez ili kralj Stefan Nemanjić, sin Vukanov, unuk Nemanjin, sinovac Svetoga Save. Nad zapadnim vratima, uklesano je, u mermeru, pravilnim slovima, kojima se i današnji umetnici pisma dive — datum i ime osnivača i posveta hrama — Uspenju Presvete Bogorodice.

S druge strane, pamćenje i legenda, za koje sedam i po vekova nije veliko vreme, kažu da je materijal za zidanje hrama donesen iz majdana sige u Tusinji — dan hoda od Morače — i da su kamene kocke, od majdana pa do temelja manastirskih, dodavali — ruka ruci — ljudi, narod poredjan jedan do drugoga — preko brda, kanjona, klisura, šuma i livada. Tako hram nije podigao samo njegov osnivaž Nemanjić, nego i svi ljudi koji su kamen dodavali i svaki svojom rukom dotakli.

Stefan Nemanjić podigao je hram, a hram je podigao zemlju i reku i ljude — nas: one nekadašnje kao i ove današnje. Učinio da postojanje i zemlje Morače i reke Morače i plemena — Donje i Gornje Morače i Rovaca — bude smišleno — u veri i kulturi. Od tada, evo već 750 godina, mi u Morači znamo da od svega ima nešto starije — manastir, i važnije — vera.

Duga je i razudjena istorija Morače. U njoj su vera i kultura, arhitektura i slikarstvo, poezija i sloboda — sjedinjeni i nerazlučivi, a dodiruju se i sastavljaju sa osnivanjem naših manastira — Studenice, Sopoćana, Mileševe i svih ostalih. Sa Hilandarom Morača ima neprekinute veze. U srednjem veku tu su bili ribnjaci hilandarski, a početkom 17. veka, u Moraču iz Hilandara dolazi veliki slikar fresaka Georgije Mitrofanović koji likovnom lepotom nadoknadjuje deo izgubljenog moračkog živopisa iz 13. veka.

Moraču su, sudeći po sačuvanim freskama u djakonikonu, slikali najbolji majstori 13. stoleća. Ako su veličanstvene freske o Proroku Iliji, slikane na osnovu Knjige o Carevima iz Starog zavjeta umetnost najvišeg reda i u vrhu evropskog srednjevekovnog slikarstva, šta je tek bilo naslikano u glavnim delovima moračkog hrama, na velikim površinama — što je sve uništila turska pohara početkom 16. veka, kad je manastir spaljen, a krov oboren i odnesen. Oko 70 godina Morača postoji bez krova. Turci ne daju da se crkva pokrije, a iguman krišom svetinju pokriva granjem i brvnima, dok straža na Pegu i Crkvini ne javi da od Kolašina dolaze Turci i da takav krov valja ponovo oboriti u manastir.

Na zidu moraškom upisan je datum Boja na Kosovu. To je tamo, daleko od Kosova, bio izuzetan datum, koji će promeniti i sudbinu Morače: Morača će posle Kosova više biti zbeg nego saborište i svetilište, ali liturgija i molitva nikad neće utihnuti.

Srpski kralj Milutin prvi obnavlja Moraču, ali je povelja o tome nestala, verovatno u 20. veku, kada i ona osnivačka povelja kneza Stefana, koju je 1841. godine opisao ruski naučnik i putnik Jegor Kovaljevski, a samo koju deceniju docnije arhimandrit Nicifor Dučić je više nije našao.

Prema predanju, Kolo Presvete Bogorodice, sa ikonama i polijelejem, darovala je Morači naša kneginja Milica, koja je isto nemanjičkog porekla. Najverovatnije u osmoj deceniji 16. veka, stiču se okolnosti da se porušeni manastir obnovi. Lokalni knez Vučić Vučetić, najverovatnije Rovčanin, uz pomoć Makarija Sokolovića koji tada stoluje u Pećkoj Patrijaršiji, i uz blagonaklonost Mehmeda Sokolovića, u Carigradu — obnavlja Moraču. I svedočenje o tome ostalo je zapisano srpskoslovenskim pismenima na starom natpisu, i freskom na kojoj je bez oreola prikazan čovek vučjeg imena i prezimena Vuča Vučetić, sa Arhandjelom Mihailom — slavom Donjomoračana.

Slikari 16. veka nisu bili najbolji, ali su uništeni zidovi osvanuli u najlepšim bojama namesto gara i rupa od nadžaka i otomanskih orudja. Ali su zato krajem 16. i početkom 17. veka u Moraču došli majstori najvećeg ranga: pomenuti Georgije Mitrofanović, zatim pop Strahinja iz Budimlja, majstor Jovan ili Kozma, njegov učenik Radul iz Hercegovine. Njihove freske i ikone i danas se tumače sa žarom i oduševljenjem...

Radulova ikona Svetoga Luke, na kojoj jevadjelista sam slika Bogorodicu Odigitriju, uokvirena je kompozicijama iz Lukinog žitija, medju kojima se nalazi i scena zidanja Morače, ali je najzanimljivija scena na kojoj Luka razdaje imanje mnogima, a tamo po strani sedi, odsutan i zagledan u daljinu, slepi guslar — verovatno realističan, snimljen negde oko manastira gde su se guslari najčešće okupljali.

Ostatak 17. i 18. veka Morača uglavnom provodi u miru — službi i molitvi. Turci je mnogo ne uznemiravaju. Kaludjeri morački tada dospevaju do Kalenica i do Manasije i tamo, donoseći knjige i sasude, obnavljaju manastire koji su — kaže Sreten Petković — tada, u Srbiji, posle seobe, ponovo propevali.

Onda, opet, dolaze teška vremena. Ceo 19. vek na Moraču nasrcu Turci — od Nikšića i od Kolašina. Veziri od Skadra i od Travnika znaju da se u Morači, orlovom gnezdu, skrivenom medju mračnim planinama, skupljaju hajduci i nepokorni Srbi, okupljeni oko arhimandrita i svete lavre. Šalju velike vojske da sagore svetinju i unište svetu slobodu. Moračani brane manastir. Priskaču u pomoć i Uskoci i Drobnjaci, Rovčani i Vasojevići. Bojevi za Moraču opevani su u mnogim pesmama, pa i u zbirkama V. S. Karadžića, S. M. Sarajlije, "Ogledalu srpskom" P. P. Njegoša.

U Moračkoj odžakliji dogovara se o pohodu na Smail-agu Čengića, haračliju mu iz Gacka, o junaštvu Mika Radovića nad kolašinskim zulumčarom Asan-begom Mehićem... Starac Dobri iz Mažuranićevog speva "Smrt Smail-age Čengića" jeste morački arhimandrit Dimitrije Radojević, čuvar stare lavre, koji je podizao crkve i mostove sredinom 19. veka. Cetinjski mitropoliti Petar I i Petar II šalju poslanice i amanete u Moraču, a odande dobijaju dobre vesti o borbi za slobodu i Krst, kao i darove — zulumčarske glave... Crnoj Gori Morača će se prisajediniti u 19. veku.

U 20. veku, kao i cela Srpska crkva, strada i Morača. 1952. godine, na 700-godišnjicu, u moračkoj porti spaljeni su ostaci manastirske arhive i biblioteke. Bezbožnici su tako uništili i dokaze da su se rodili i da uopšte postoje.

Ali, u isto vreme, iz moračke škole i crkve i duhovnosti izlaze sveštenici koje obeležavaju istoriju Srpske crkve 20. veka. Morački iguman Mitrofan ban postaće mitropolit crnogorsko-primorski. Moračanin Gavrilo Dožić biće i mitropolit crnogorski i patrijarh srpski. U Morači — njenim brdima — rodio se i odrastao sadašnji mitropolit crnogorsko-primorski zetskobrdski i skenderijski i egzarh Pećkoga trona Amfilohije.

Morača zrači — vekovima i ljudskim životima. Njen sjaj ogrejao je ne samo monahe i ratnike, nego i pesnike i slikare. Iz okrilja stare lavre vinuo se jezik nekad Starca Raska i Starca Milije i Maksima Skrljica (Vukovih kazivača, tvoraca "Zidanja Skadra" i "Banović Strahinje" i "Baš Čelika"), a u naše doba Matije Bećkovića i Momira Vojvodića i mnogih drugih pisaca. Morača je ozarila svako svoje dete, čobane i kosce, lekare i inženjere, i svakog namernika koji je prišao svetoj lavri kao ognjištu vere i slobode...

Sedam i po vekova — reče nedavno u Morači nas Mitropolit — mali je period u odnosu na večnost, ali je ogroman za naše živote. I ove godine mi osećamo veliku nagradu što smo doživeli 750 godina ove svetinje i naše duhovnosti. Neka Bog da da i ovaj novi manastir koji nas sada okupljene u ogromnoj zemlji Kanadi greje dozivi velike vekove kao i onaj stari u Otadžbini, na sreću svojih vernika i pastira, i naše majke — Svetosavske crkve.


Piše: Dragan Lakićević, Beograd | Istočnik
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Jun 29, 2011, 01:53:23 am »

*


Manastir MORAČA




Manastir Morača: freske oko portala, sveti ratnici Đorđe i Dimitrije, delo Georgija Mitrofanovića iz 1616. godine
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« Odgovor #4 poslato: Jun 29, 2011, 02:35:22 am »

**


Riznica manastira MORAČE




Manastir Morača. Ikona "Sv. Luka". U sredini apostol slika Bogorodicu (Avesalom Vujičić, 1672—1673).


Fotografija:
Blago na putevima Jugoslavije | JUGOSLAVIJAPUBLIK | Glavni urednik: Nebojša Tomašević | Beograd, 1983
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« Odgovor #5 poslato: Jul 05, 2011, 01:07:18 am »

**


Riznica manastira MORAČE




Proroka Iliju hrani gavran iz 1252. godine. Crkva Uspenija Bogorodice Morače kod Kolašina (detalj freske)


Fotografija:
Blago na putevima Jugoslavije | JUGOSLAVIJAPUBLIK | Glavni urednik: Nebojša Tomašević | Beograd, 1983
                           
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: