"Staro selo" Sirogojno
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: "Staro selo" Sirogojno  (Pročitano 2849 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« poslato: Mart 30, 2014, 09:52:31 pm »

**

MUZEJ POD OTVORENIM NEBOM /STARO SELO/


Zlatibor, jedna od najlepših, pitomih planina Srbije, sa prostranim pašnjacima, gustim zimzelenim šumama, ispresecan bistrim potocima i rekama, izuzetno povoljne i zdrave klime, oduvek je bio pogodan za život. Materijalni ostaci prohujalih epoha, od praistorijskih tragova, do antičkih spomenika, srednjovekovnih lokaliteta, crkvina i nekropola iz vremena samostalnosti srpske države, pa do znatno bolje očuvanih spomenika iz perioda turske dominacije, sakralnog i profanog, narodnog graditeljstva, jedinstvene crkve brvnare i slikarstvo na ikonama seoskih majstora, nadgrobni spomenici sa urezanim likovnim predstavama i epitafima poetske i dokumentarne vrednosti, samo su deo ukupnog nasleđa sačuvanog na Zlatiboru.

Narodno graditeljstvo ovog kraja sasvim je osobeno. Zlatiborska brvnara je najsavršeniji oblik kuće srpskog stanovništva planinske oblasti dinarske regije. Gradili su je samouki narodni neimari prema svojim potrebama i oblikovali prema svojoj meri i osećanju za sklad i lepotu. Život u velikim familijama — zadrugama, sa strogo utvrđenim tradicionalnim pravilima ponašanja i organizacijom međusobnih odnosa, prava i obaveza, uslovio je gradnju različitih vrsta objekata i njihovo funkcionalno raspoređivanje u okviru jednog domaćinstva. Stan, tj. okućnica je postavljena na pažljivo odabranim padinama, osunčanim i zaštićenim od vetrova. Na najvišem mestu postavljana je kuća sa pratećim stambenim objektima i zgradama za pripremanje i čuvanje hrane. Nešto niže smešteni su ostali privredni objekti, a zatim staje, obori i torovi za stoku, a još niže bašte (voćnjaci), njive i vrtovi (povrtnjaci).

Zajednički život mnogobrojne porodice odvijao se u kući, kraj ognjišta, jedine vatre u domaćinstvu. Stoga se i odaja sa zemljanim podom i ognjištem u sredini, takođe naziva kuća. Uvek je orijentisana glavnim ulazom ka istoku i sporednim ka zapadu. U kući se nalazi i soba sa drvenom tavanicom i podom ispod koga je, zahvaljujući kosom terenu, smešten zidani podrum.

Sobu zagreva peć zidana zemljom i grnčarskim lončićima koja se loži iz kuće. Dim sa ognjišta i iz peći odlazi pod krov, a kroz bočne otvore badže i kapić na vrhu krova izlazi napolje.

Svakom sinu u porodici kad se oženi gradila se posebna zgrada sa jednom prostorijom koja je njegovoj porodici služila uglavnom za spavanje. Koliko je sinova bilo toliko se zgrada podizalo u dvorištu.

Osobenost zlatiborske okućnice u tome što je sačinjava veliki broj objekata što se za različite potrebe i namene grade posebne zgrade.

Muzej pod otvorenim nebom Staro selo u Sirogojnu predstavlja stan i stambenu kulturu zlatiborskog sela. Autentični objekti preneti su u muzejski prostor na dalje čuvanje, proučavanje i prezentovanje.

Svi objekti i pokućstvo u Muzeju su autentični, samo su tor, kulača, uljanik i mišana (31, 30, 16, 24) rekonstruisani prema pronađenim uzorima, jer ih nije bilo moguće preneti.

Letnji čobanski stanovi koji se grade visoko u plani-ni, na pašnjacima, u Muzeju su predstavljeni u posebnoj, nešto izdvojenoj celini.

U Muzeju Staro selo u Sirogojnu izloženo je staro narodno graditeljstvo sačuvano po selima planine Zlatibor. Sve odabrane građevine podjednako su vredan deo muzejske postavke.

Zorica Zlatić Ivković
Srpski Narodni kalendar za prostu 1997. godinu | Priredili Aleksandar Jovanović & Slobodan Čvorović | Čačak
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: