Pećka Patrijaršija — Svetlost u tami vekova
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
RIZNICA SRPSKA « SRBIJA — VODIČ PO PUTNIM PRAVCIMA « Peć • Đakovica • Prizren « Pećka Patrijaršija — Svetlost u tami vekova
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Pećka Patrijaršija — Svetlost u tami vekova  (Pročitano 18830 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« poslato: Januar 01, 2011, 10:29:28 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA
SVETLOST U TAMI VEKOVA





Nadomak kosovskog grada Peći, na samom ulasku u Rugovsku klisuru, nalazi se Pećka patrijaršija, jedinstveno svetilište koje je u tami vekova za vremena turske okupacije ljubomorno čuvalo nadu u opstanak naroda. Manastir sa četiri crkve (Svetih apostola, Svetog Dimitrija, Svetog Nikole i Bogorodičina) nastajao je u dugom periodu od preko sto godina, između 1220. i 1330. godine, a podizali su ga srpski prvosveštenici. Kad je u drugoj polovini 13. veka stradala krunidbena crkva i sedište prvog srpskog arhiepiskopa svetog Save u Žiči, iz bezbedonosnih razloga, arhiepiskopija (kasnije i patrijaršija) premeštena je u Peć koja postaje vekovno sedište srpskih arhiepiskopa i patrijarha.

Zidovi Pećke patrijaršije bili su prvobitno crveno omalterisani, kao i oni u Žiči, a uzore ovom kompleksu treba tražiti u vizantijskim manastirskim celinama kakva je ona Hrista Pantokratora u Carigradu (danas Kahrije džamija) ili znamenitom Vatopedu na Svetoj gori. A da je i onda Evropa stanovala ovde upečatljivo pokazuju prozori i portali ukrašeni kamenom plastikom sa stilskim svojstvima gotske umetnosti, dok nekoliko kamenih sarkofaga u unutrašnjosti kompleksa nemo svedoči o retkom klesarskom umeću. Živopis nastao u drugoj polovini 13. i početkom 14. veka dosegao je same vrhove crkvenog slikarstva u Srbiji. Da staneš, pa da napuniš i oči i dušu.
 
Neraskidivo vezana za sudbinu srpskog naroda — od veličanstvenih pobeda, stradanja i nadanja, do starovekih i ne tako davnašnjih seoba — ona je i danas mesto na kojem se ustoličuje srpski patrijarh. U poslednjim stradanjima svetinja na Kosovu, posebno u pogromu 2004. godine, Pećka patrijaršija sačuvana je zahvaljujući odlučnosti italijanskih vojnika iz sastava KFOK-a i danas je jedan od retkih svetionika srpskog naroda u ovom delu Srbije.





"100 dobrih razloga da posetite Srbiju" | Turistička organizacija Srbije
Za izdavača Mišo Vujović, direktor i glavni urednik | "Princip Bonart Pres"
Tekstovi: Petar Milatović i arhiva "Princip Bonart Pres"
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Januar 01, 2011, 10:30:05 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA


Istorija manastira Pećke Patrijaršije, čiji početak datira od prvih decenija XIII veka, najuže je povezana sa životom i razvojem srpske srednjevekovne države u doba njenog formiranja, najvišeg političkog uspona, kao i u teško vreme robovanja pod Turcima.

Na ovom mestu za vreme sv. Save nalazio se jedan od metoha manastira Žiče. Kako se Žiča, u kojoj je bilo sedište prve srpske arhiepiskopije, nalazila na periferiji države, to je odlučeno da se arhiepiskopski presto prenese na bezbednije mesto. Tadašnji žički iguman, kasniji arhiepiskop Arsenije I, izabrao je manastirski metoh na samom ulazu u Rugovsku Klisuru i tu sagradio crkvu  s v.  A p o s t o l a. Posle 1253 godine, kada je Žiča stradala od provale Bugara i Kumana, sedište arhiepiskopije preneto je definitivno u Peć. Od tada pa s manjim prekidima sve do 1766 godine ostaje Peć rezidencija srpskih arhiepiskopa i patrijaraha. Početkom XIV veka, između 1321—24, arhiepiskop Nikodim prizidao je uz severni zid Apostola crkvu  s v.  D i m i t r i j a. Nešto kasnije, oko 1330, arhiepiskop Danilo II podigao je sa južne strane Apostola crkvu B o g o r o d i c e  O d i g i t r i j e  i uz nju kapelu  s v.  N i k o l e. Zatim je na zapadnoj strani dozidao veliku pripratu, koja zahvata sve tri crkve. Za vreme cara Dušana, 1346 godine, arhiepiskopija je podignuta na stepen patrijaršije.

Posle propasti srpske države Pećka Patrijaršija je jako stradala. Sredinom XVI veka, 1557 godine, patrijarh Makarije Sokolović obnavlja patrijaršiski presto, a četiri godine kasnije opravlja i nanovo živopiše veliku Danilovu pripratu. Za vreme patrijarha Pajsija, dvadesetih godina XVII veka, opravljena je crkva sv. Dimitrija, krovovi su prepokriveni olovom i izvedene izvesne prepravke živopisa. Sedamdesetih godina istog veka patrijarh Maksim živopisao je crkvicu sv. Nikole. Posle seobe pod Arsenijem Čarnojevićem 1690 godine, za Patrijaršiju nastaju teški dani. Turci su tada manastir opljačkali i opustošili. To stanje traje i početkom XVIII veka. Godine 1766 fermanom sultana Mustafe III Pećka patrijaršija je i formalno ukinuta. Zgrade Patrijaršije održavane su i dalje sitnim popravkama. Dvadeseti vek one su dočekale veoma oronule, omalterisane spolja a delom i iznutra (u sv. Apostolima nalazio se bezvredni moleraj XIX veka). Temeljna restauracija svih objekata u krugu pećkog manastira izvršena je 1931—32 godine.

Arhitektura Pećke Patrijaršije, građena i prepravljana tokom nekoliko vekova, pruža vrlo raznoliku sliku. Na njoj se mogu pratiti razvojne faze kroz koje je prolazila naša graditeljska umetnost srednjeg veka.



Crkva sv. Apostola: Bogorodica iz Vaznesenja


Crkva  s v.  A p o s t o l a, sagrađena u prvoj polovini XIII veka, pripada grupi spomenika raške škole. Po tipu je vrlo slična nešto starijoj Žiči. To je jednobrodni hram sa transeptom i trodelnim oltarskim prostorom, zasveden kupolom. Kod ove crkve naročito je karakterističan jako izduženi zapadni deo broda zasveden poluobličastim svodom, podeljen u dva traveja.

Arhitektura crkava  s v.  D i m i t r i j a  i  B o g o r o d i c e  O d i g i t r i j e  ima odlike niza spomenika građenih kod nas u XIV veku. To su građevine srpsko-vizantiske škole, sa krstoobraznom osnovom, zidane kamenom i opekom. Ali, dok je kod većine ovih spomenika potpuno eliminisana kamena plastična ornamentika, tako bitna za raniju rašku školu, u Peći se pojavljuju dekorativni prepletni okviri oko portala i prozora.

Kapela  s v.  N i k o l e, dozidana uz južnu fasadu Bogorodičine crkve, malih je dimenzija, zasvedena poluobličastim svodom.

Arhitektonski je naročito interesantna, iako dosta prepravljana, velika Danilova priprata. Srednjevekovni letopisac ubraja je u najlepša dela naše prošlosti pored "dečanskog hrama, patosa prizrenske crkve, banjskog zlata i resavskog pisanja". Ona je prostrana, visoka, podeljena zidanim stupcima i kamenim stubovima u dva broda. U XIV veku bila je otvorena dvojnim arkadama, koje su u XVI veku zazidane.


*

Kao i arhitektura i živopis Pećke Patrijaršije pokazuje veliku raznolikost. Kako je aktivnost patrijaršiskih crkava bila veća od ostalih, to su se u njima vršila stalna obnavljanja i prepravljanja izveštalog živopisa. Tako su se u Peći sačuvale freske od prvih decenija XIII, pa sve do druge polovine XIX veka. Prirodno da se i kvalitet živopisa u ovako širokom vremenskom razdoblju morao menjati.

Najstarije freske nalaze se u crkvi  s v. A  p o s t o l a. U celokupnom pećkom živopisu one pokazuju i najbolje kvalitete. Mirni, monumentalni stil, karakterističan za našu umetnost XIII veka, istaknut je u punoj meri u ovom slikarstvu čiji je ozbiljan i strog ton bio u skladu sa shvatanjima ktitora-kaluđera. Živopis se sačuvao u kubetu, potkupolnom prostoru i u oltaru. Najmonumentalnija je kompozicija Vaznesenja raspoređena u tamburu i kaloti kubeta. Ova, kao i nekoliko drugih kompozicija, može se uporediti sa najvećim delima toga vremena u Evropi. U centralnoj oltarskoj apsidi nalazi se velika kompozicija Deisisa. U sredini je pretstavljen Hristos sudija, levo od njega Bogorodica, desno sv. Jovan. To je najlepše ostvarenje ove teme u celom našem srednjevekovnom slikarstvu. Pored ovih ilustrovano je još nekoliko scena jevanđelske sadržine: Lazarevo vaskrsenje, Tajna večera, Duhovi i dr. Ovaj, prvobitni živopis sv. Apostola otkriven je prilikom restauracije 1931—32 godine, a od moleraja iz XIX veka, koji je bio nabačen preko njega, ostavljeno je samo nešto fragmenata radi dokumentacije.

Pored ovog najstarijeg živopisa iz XIII veka, u crkvi sv. Apostola očuvale su se freske iz XIV, kao i kasnije iz turskog perioda.
 
U zadužbini arhiepiskopa Nikodima, crkva  s v.  D i m i t r i j a, prvobitni živopis je iz dvadesetih godina XIV veka. On se umnogome razlikuje od ranijeg monumentalnog stila XIII stoleća. Tematika prelazi sa jevanđelskih scena i na ilustracije žitija svetaca, crkvenih sabora i dr. Uporedo sa proširivanjem sadržine menja se i formalna struktura slika: figure postaju plastičnije, slobodnije rešene u prostoru; sporedni detalji, koji su ranije bili samo naznačeni, sada dobijaju realniju vrednost.
 
Od scena u ovoj crkvi ističe se velika kompozicija Vaznesenja u kubetu raspoređena slično onoj u Apostolima samo, dok se prva odlikuje mirnoćom, ovde je sve u pokretu. Dinamika je naročito izražena u neverovatno smelim stavovima anđela u letu koji pridržavaju krug sa velikom figurom Hrista. U kompoziciji Rođenja Bogorodičinog, na južnom zidu istočnog traveja, dobro su očuvane lepe figure devojaka koje prinose ponude sv. Ani. Legenda sv. Dimitrija, patrona crkve, i ciklus velikih praznika ilustrovani su u potkupolnom prostoru. U zapadnom delu smeštene su ilustracije crkvenih sabora i među njima sabor sv. Save i Stevana Dečanskog.

U oltaru je sačuvan potpis slikara Jovana.

Živopis ove crkve prilično je izmenjen u doba Pajsijeve restauracije, tako da pored prvobitnih fresaka iz XIV veka ima i novih, iz XVII, ili starih retuširanih u to vreme.

B o g o r o d i č i n a  c r k v a  živopisana je oko 1330 godine. Ona pokazuje dalji razvoj slikarskog stila u prvoj polovini XIV veka. Pored pojedinačnih figura tu su naslikani ciklusi velikih praznika, stradanja Hristova i opširna ilustracija Bogorodičinog života. Potpuno su originalne scene iz života arhieiiskopa Arsenija I, osnivača pećkog manastira, u severnoj kapeli. U južnoj kapeli, posvećenoj sv. Jovanu, naleze se ilustracije legende Jovana Krstitelja.

 


Pećka priprata: Bogorodica mlekopitateljnica


U  D a n i l o v o j  p r i p r a t i  ostalo je malo fresaka iz XIV veka. Među njima najznačajnija je velika loza Nemanjića (desno od ulaza) sa likovima od Nemanje do Dušana. Na južnom zidu, u lučnom pojasu iznad ulaznih vrata naslikana je Bogorodica kako doji Hrista, tzv. Bogorodica Mlekopitateljnica. Pored svoje umetničke vrednosti ova kompozicija je utoliko važnija što se vrlo retko javlja u našoj ikonografiji. Od ostalog živopisa XIV veka sačuvalo se nešto malo unutra i izbledeli fragmenti fresaka na spoljnim zidovima (prvobitna priprata bila je živopisana i spolja i iznutra).

U svodovima i delom na bočnim zidovima sačuvale su se freske iz doba Makarijeve obnove. Kompozicije na svodovima verovatno su rađene preko starih iz XIV veka. Najveći prostor zauzimaju 365 scena kalendara, zatim opširne ilustracije čuda i parabola, Strašni sud i vaseljenski sobori sa jednim Nemanjinim saborom. No iako su rađene preko starih fresaka one pokazuju u stilu i tehnici odlike slikarstva XVI veka. U donjoj zoni priprate nalazi se galerija srpskih arhiepiskopa i patrijaraha, ali je ona tokom vremena jako restaurisana i prepravljana.

Kapela  s v.  N i k o l e  živopisana je 1674 godine. U njoj je ilustrovan život sv. Nikole kome je crkvica posvećena.





SPOMENICI KULTURE
Vodič priredili službenici i saradnici
zavoda za zaštitu i naučno proučavanje
spomenika kulture NR Srbije
Urednik: MILORAD PANIĆ SUREP
Prosveta, Beograd 1951



Freske Bogorodica iz Vaznesenja i Bogorodice mlekopitateljnice preuzete sa interneta
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Januar 01, 2011, 10:30:42 pm »

*

PEĆKA PATRIJARŠIJA








Pećka patrijaršija pre rekonstrukcije fasade
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Januar 01, 2011, 10:31:51 pm »

*

PEĆKA PATRIJARŠIJA





Pećka patrijaršija posle rekonstrukcije fasade


Fotogrfaija 1: sr wikipedia
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #4 poslato: Januar 01, 2011, 10:32:13 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA




Pećka patrijaršija (ulaz)


Fotografija: picasaweb.google.com
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #5 poslato: Januar 01, 2011, 10:32:37 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA


Manastirski kompleks na zapadnoj periferiji Peći, na levoj obali reke Pećke Bistrice, na ulazu u Rugovsku klisuru. Ovaj jedinstveni kompleks koji čine četiri crkve sa velikom pripratom i niz drugih građevina, nastao je od treće decenije XIII do sredine XIV veka. Sedište je i mauzolej srpskih arhiepiskopa i patrijarha od XIII veka. Kao vodeći duhovni centar, Pećka patrijaršija je od XIII do XVIII veka, s manjim prekidima, bila glavno umetničko središte u kome se stekla dragocena zaostavština u vidu zidnih slika, ikonopisnih dela, rukopisnih knjiga i dela primenjenih umetnosti.

Ne postoje precizni podaci o vremenu zasnivanja ove manastirske celine. Na mestu današnje Patrijaršije postojao je, izgleda, metoh manastira Žiče, koji je osnovan za vreme sv. Save. Po nalogu prvog srpskog arhiepiskopa, njegov učenik i naslednik arhiepiskop Arsenije I podigao je tokom treće decenije XIII v. crkvu Sv. apostola, koja će postati središte srpske arhiepiskopije. Između 1321. i 1324. arhiepiskop Nikodim je severno od Sv. apostola podigao crkvu Sv. Dimitrija. Znameniti srpski arhiepiskop Danilo II oko 1330. južno od matične crkve sagradio je hram Bogorodice Odigitrije sa paraklisima posvećenim Arseniju Srpskom i Jovanu Preteči. Nešto docnije, pre 1337, isti ktitor je na zapadnoj strani sve tri crkve podigao monumentalnu pripratu sa pirgom, a uz crkvu Bogorodice Odigitrije malu crkvu Sv. Nikole. Tako je definitivno uobličena ova graditeljska celina koja će s vremenom doživeti izvesne manje promene.
 
Padom srpske države pod Turke Pećka patrijaršija je prestala da bude sedište velikodostojnika Srpske crkve sve do 1557, kada se obnavlja i ponovo postaje središte vaspostavljene srpske crkvene organizacije. Za vreme patrijarha Makarija Sokolovića hramovi su popravljeni, a 1565, nakon izvesnih izmena u arhitekturi, živopisana je Danilova priprata. Patrijaršija postaje žarište umetničkog života koji dobija sve organizovanije oblike, naročito u starim krajevima gde se u vladarskim zadužbinama i drugim duhovnim centrima uspostavlja kulturna i umetnička delatnost. Sledeću opsežnu i značajnu obnovu Pećka patrijaršija doživljava za vreme učenog i preduzimljivog patrijarha Pajsija. Tada se hramovi prepokrivaju olovnim limom, vrše se popravke na arhitekturi crkava i drugih građevina i dovode umetnici za oslikavanje novih zidnih površina i restauraciju starih fresaka. Nekoliko decenija docnije patrijarh Maksim nastavlja aktivnost svojih prethodnika utvrđujući manastirski kompleks ogradnim zidom i živopišući crkvu Sv. Nikole. Kao i ostali spomenici, Pećka patrijaršija je stradala u doba austro-turskog rata krajem XVII veka. Tada je opljačkana manastirska riznica. Naredna zbivanja takođe su se nesrećno odrazila na ovaj spomenik, ali je on ipak, i pored mnogih stradanja, sačuvao mnoge vrednosti koje ga čine jednim od najznačajnijih srpskih muzeja starina.




Pećka patrijaršija. Crkva sv. apostola, Deizis, freska u oltarskom prostoru


Svaki od četiri pećka hrama predstavlja svojom arhitekturom i sačuvanim rkivopisom vredan kulturnoistorijski spomenik. Crkva Sv. apostola je jednobrodna građevina sa transeptom i kupolom, prostranim oltarskim polukružnim prostorom i izduženim zapadnim pravougaonim prostorom koji je zasveden poluobličastim svodom. Po svom prostornom sklopu i arhitektonskom rešenju ovaj hram je blizak crkvi manastira Žiče. Freske koje potiču iz sredine XIII veka, monumentalnošću oblika i zrelošću stilskih rešenja svrstavaju se među najlepša dela tog vremena u srpskom slikarstvu. Zidne slike iz četvrte decenije XVII veka u zapadnom traveju deo su likovne baštine koju je ostavila moćna i organizovana slikarska radionica patrijarha Pajsija.

Hram Sv. Dimitrija, koji ima osnovu sažetog upisanog krsta, sa kupolom koja se oslanja na ugaone pilastre, predstavlja lepu i skladnu građevinu, čije su fasade oživljene alternacijom kamena i opeke, a kupola kolonetama i profilisanim vencem. Freske koje se vezuju za patrijarha Joanikija stilski su srodne sa živopisom u Dečanima. Umetnička celina u zapadnom traveju sa scenama Hristovog stradanja i pojedinačnim likovima stilski je bliska ranim radovima majstora iz slikarske radionice kralja Milutina. Ostale freske, slikane sredinom XIV veka, ilustruju umetnička shvatanja tog vremena i odaju određene osobenosti nastale iz programskih zahteva i želja naručilaca. Pažnji ne izmiču zidne slike (stojeće figure, Veliki praznici i ciklus sv. Dimitrija) koje je 1619—1620. restaurirao istaknuti srpski slikar Georgije Mitrofanović.

Po arhitektonskim svojstvima vrlo bliska hramu Sv. Dimitrija, crkva Bogorodice Odigitrije, čija kupola počiva na slobodnim stupcima, ima najbolje očuvane zidne slike. Nastale odmah posle izgradnje hrama u vreme Danila II, freske su rad manje talentovanih slikara. Njihova vrednost se ogleda u tematsko-ikonografskom repertoaru, u kojem se mogu izdvojiti mali ciklus posvećen sv. Arseniju Srpskom i ktitorska kompozicija sa Danilom II.

Prvobitna priprata koja je povezivala sve tri crkve bila je u vidu otvorenog trema. Odlikovala se smelom konstrukcijom i elegantnim dvojnim arkadama. U vreme patrijarha Makarija oko 1560. otvori na priprati su zazidani. Od prvobitnog živopisa ostali su samo delovi u jugoistočnom uglu i delimično na istočnom zidu. Najistaknutije mesto među preostalim freskama zauzima kompozicija Loza Nemanjića. Najveći deo zidnih površina u priprati oslikanje 1565. Freske je slikala veća grupa slikara nejednakih sposobnosti. Mnoštvo kompozicija iz ciklusa Čuda i Parabola, mnogobrojne scene iz Kalendara, stojeće figure svetitelja, pećkih arhiepiskopa i patrijarha — čine zanimljivu celinu u kojoj se prepoznaju uzori iz XIV veka i, još više, idejna i teološka shvatanja tek obnovljene srpske crkvene organizacije.

U maloj crkvi Sv. Nikole, jednostavne arhitekture, sačuvan je živopis iz 1673—1674, čiji je autor zograf Radul. Ikonografski zanimljiv ciklus posvećen patronu svedoči o skromnim likovnim vrednostima fresaka, koje su dobro očuvane.

U unutrašnjosti crkava Pećke patrijaršije sačuvani su mermerni sarkofazi u kojima se čuvaju mošti pećkih arhiepiskopa i patrijarha. Neki od njih zbog skulptorskih ukrasa predstavljaju vredna umetnička dela. Od nekada veoma bogate riznice preostao je manji, ali dragocen deo. Njen umetnički inventar čine rukopisne knjige, ikone i dela primenjene umetnosti uglavnom nastala između XVI i XIX veka.





Kulturna riznica
SRBIJE
sastavio i uredio
Jovan Janićijević
IDEA
Beograd, 2005.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #6 poslato: Januar 01, 2011, 10:32:59 pm »

**





46. OBNOVA PEĆKE PATRIJARŠIJE


Ma kakvo da je bilo stanje srpskog naroda pod Turcima, Srpska crkva se sa njim nije mogla nikad pomiriti, iz prostog i jasnog razloga što je došla u podređen položaj. U staroj srpskoj državi ona je imala izuzetnih prava i vrlo velik uticaj. Krupna ličnost svetog Save davala joj je naročit značaj. Od Nemanje do despota Đurđa svi su joj vladari bili štedri priložnici i ukazivali joj naročitu pažnju. Posle sloma srpske države nestalo je i tog uticaja i te milosti. Srpska crkva pretrpela je sa državom zajedno nekoliko teških udara, i kad je, posle prve oluje, nastalo zatišje sveštenički red je osećao da će Srpska crkva u najboljem slučaju biti samo trpljena. Islam i njegovi pripadnici imaće svuda prednost i kao takvi dovodiće u iskušenje mnoge "plahe i lakome". Stoga svi naši sveštenici, skoro iz odreda, uzimaju neprijateljski stav prema turskom osvajaču u svojim intimnim beleškama i razgovorima, i to bez obzira kakve su sve stvarne razlike među licima na turskom prestolu i u turskoj upravi. Oni su svi za njih, kao i za ostalo hrišćansko sveštenstvo, samo "bezakoni", "bezbožni", "trojicuhulni", "trikleti" i "nečastivi".

Mi do danas nismo sasvim načisto sa pitanjem šta je bilo sa Srpskom patrijaršijom posle smrti Arsenija II, koji je bio patrijarh 1459. godine. Zna se da posle njega Srbi nisu imali drugog patrijarha, ali se ne zna da li je to bilo stoga što nisu mogli ili što nisu hteli da biraju patrijarha. Naši letopisi i toliki zapisi, koji su zabeležili mnogo drugih stvari, ne kažu nigde da su Turci tada odstranili patrijarha ili ukinuli Patrijaršiju. Bilo bi čudno da to čine u Srbiji, kad to nisu hteli da izvedu u Carigradu. A činjenica je, međutim, da patrijarha nije bilo i da je to dovelo do izvesnog poremećaja u crkvi. Samo taj se poremećaj nije javio odmah ili tokom XV veka, nego tek dvadesetih godina XVI.

Sultan Mehmed II smenio je bivšeg ohridskog arhiepiskopa Doroteja i mesto njega je postavio ranijeg carigradskog patrijarha Marka. Onaj Dorotej, prema jednom zapisu iz 1466. godine, obilazeći svoju oblasti, bio svratio i u Kratovo i tu zatražio da mu se prepiše jedan zakonik za Ohridsku crkvu srpskim jezikom, jer je imao samo grčki tekst. Kratovo je ranije bilo u srpskoj vlasti i pripadalo je ranije Pećkoj patrijaršiji. Da nije ovo traženje srpskog zakonika bilo u kakvoj vezi s namerom da Ohridska arhiepiskopija preuzme vrhovnu vlast nad Srpskom crkvom? Odgovora na to pouzdanog nema, ali se zna da je Ohridska crkva doista uzela na se jurisdikciju i nad Srpskom crkvom. U početku, koliko se danas stvari mogu pratiti, Srpska je crkva radila potpuno u tradiciji sv. Save i nije imala nikakvih smetnji, iako su Turci, prema jednom našem zapisu, "neštedno poražavali pravoslavne vere ustave", pa među njima, možda, i Patrijaršiju. Božidar Vuković iz Podgorice štampao je u to vreme, 1519—1538, čitav niz crkvenih knjiga i tekstova u Mlecima, u svojoj štampariji, sa dobrim crkvenim pomagačima, ispunjavajući tim veliku prazninu nastalu u radu prepisivanja rukopisa u ovim metežnim vremenima. Izvestan kulturni polet srpskog monaštva toga vremena, a svakako i turske tolerancije, pokazuje osnivanje srpskih štamparija u Mileševu, Goraždu, Rujnu, Gračanici, Beogradu. Broj srpskih kaluđera toga doba nije bio mali. U manastiru Dobrunu našao ih je B. Kurišečić osmoricu, u Mileševu ih je bilo 1550. godine pedeset. Na Kosovu 1530. godine bila je "u svakom selu crkva i svećenik". U to vreme, do prve polovine XVI veka, podignuto je u našim zemljama više crkava i manastira, a od znatnijih iz tog vremena datira Trebinjski Manastir (Tvrdoš, 1508), Ozren, Lomnica, Vozuća. A nekoliko carskih fermana izrično naređuje da se postojeći manastiri ne diraju. Srpske crkvene starešine toga vremena, osećajući se kao, u neku ruku, povlašćene prema katolicima, išle su čak tako daleko da su od njihovih sveštenih lica i crkvenih dobara tražile izvesne prihode za sebe. Katolici su se, sa pravom, bunili protiv toga i tražili zaštitu na najvišim mestima. Iz prve polovine XVI veka očuvano je nekoliko sultanskih fermana koji su tu praksu zabranjivali, ali koja se, ipak, produžavala zahvaljujući potpori izvesnih lokalnih vlasti.

Upada u oči u XVI veku neobično prošireni pojam Makedonije u našim krajevima. U narodnim pesmama u Makedoniju se računaju Smederevo i Peć. Pomenuti štampar Božidar Vuković kazuje, 1519. godine, za sebe da je otačastvom iz Podgorice "u predelima makedonskim", a posle toga isto govore za sebe i neki pisari iz hercegovačke Zavale, iz Morače, pa i iz Sarajeva. Vuk Karadžić je tvrdio "da su se Makedonija srpski zvale sve zemlje našeg naroda", dok je I. Ruvarac mislio da je to označavanje stvar sujete, "hoteći da se prave važni i da svoje poreklo dovode iz tako važnih istorijskih mesta, kao što je bila Filipa i Aleksandra Velikoga Makedonija". Tumačenje je, međutim, mnogo prostije. Naziv Makedonija za sve srpske zemlje proširio se od onog vremena kad je Ohridska crkva obuhvatila pod svojom vlašću sve te oblasti.

Srpska crkvena lica nisu bila zadovoljna ohridskom vrhovnom upravom. Oko 1528. godine javio se i otvoren pokret protiv nje. Postoji mišljenje da je stvarna vlast Ohridske crkve uvedena malo pre toga, i to saradnjom poturčenog Grka Ibrahim-paše, koji je 1523. godine postao veliki vezir. Ali je isto tako moguće da je do sukoba došlo izvesnim merama novog ohridskog arhiepiskopa Prohora. Kad su srpski episkopi odbili da izvršuju njegove naredbe, Prohor je 1528/29. sazvao Crkveni sabor u Ohridu, koji je osudio tu pojavu i tražio red u crkvi. Na tom Saboru učestvovalo je i nekoliko srpskih episkopa južno od Morave.

Na čelo srpske opozicije stavio se smederevski episkop Pavle. To je bio aktivan i izuzetno energičan čovek koji nije zazirao ni od nasilja, ima jedno nedatirano pismo vlaškog gospodara Jovana Radula kojim se on, na osnovu akta poljskog kralja, preporučuje vlastima da mu ne prave smetnje kad kupi milostinju. Pavle je, čineći to, proputovao Rusiju, Poljsku i Vlašku i bio svakako čovek širih vidika. Sa nekoliko episkopskih sumišljenika, on je 1530. godine proglasio otcepljenje Srpske crkve od Ohridske i uzeo vrhovnu vlast u svoje ruke. Protivnici su govorili da se za te ciljeve služio novčanim sredstvima i necrkvenim vlastima. O razdoru u crkvi govorilo se u to vreme po velikom delu pravoslavnog sveta. Sam Prohor obratio se svoj četvorci vaseljenskih patrijarha i oni su u septembru 1531. zajedničkim aktom osudili Pavlov postupak. Posle toga sazvan je u Ohridu novi Crkveni sabor, koji je 13. marta 1532. doneo energične zaključke. Pavle je bio isključen iz crkve, a sa njim i svi episkopi i sveštenici koje je on rukopoložio. Na tom Saboru učestvovala je i većina srpskih episkopa i pristala je na to možda iz straha, videći odlučan stav Prohorov i ostalih predstavnika crkve, a možda i stoga što je bila nezadovoljna sa Pavlom. Ali to ovog nije zbunilo. On je nastavio borbu još ljuće. Od svojih jednomišljenika dao se oglasiti za patrijarha srpskog. Nekako mu je pao u ruke i sam Prohor, pa ga je, sa nekim od neprijateljskih episkopa, dao bez mnogo obzira zatvoriti. Izgleda da su njegove pristalice prodrle u Ohridsku arhiepiskopiju, jer su se dočepali Prohora "zajedno sa svima vlastima njegove crkve". Neke je episkope smenio i zamenio drugim. Jasno je, prema tome, da je Pavle za svoje tako silovite mere morao imati vrlo moćne pomagače. Iz crkvenih optužbi vidi se da je imao nekih veza sa Portom i da su mu turske vlasti u izvesnoj meri izlazile u susret.





Arhiepiskop Prohor spasao se nekako iz tamnice, pa je otišao u Carigrad na tužbu samom sultanu. Sultan je naredio da se on vrati na svoj položaj u Ohridu i da sabor Ohridske crkve donese odluke o daljem radu. I carigradski patrijarh bio je, razume se, na njegovoj strani. Na novom Ohridskom saboru Pavle je bio osuđen i konačno isključen iz crkve sa tri episkopa — kratovskim, lesnovskim, i zvorničkim — i sa njim i svi oni koji bi se njima obratili u ma kojoj crkvenoj stvari. Taj treći sabor održan je bio 1541. godine. Jedan naš pisar, iz 1537. godine sa bolom je zabeležio kako pravoslavni behu "u ta leta nužna skrbni i nenavisni od svih koji su tih vremena dolazili".
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #7 poslato: Januar 01, 2011, 10:33:38 pm »

**
nastavak

Posle ove nove osude Pavle je bio onemogućen. Turske vlasti nisu ga smele pomagati posle sultanova rešenja. U samom Ohridu iza Prohorove smrti izabran je za arhiepiskopa raški mitropolit Simeon (1550. godine), ali je posle nekoliko meseci morao odstupiti, jer su Grci i na tom mestu hteli svog čoveka. To je dalo povoda novim objašnjenjima i oživelo je sećanja na Pavlov otpor. Da srpska jerarhija nije bila zadovoljna, razume se samo po sebi. To je sigurno znao Mehmed-paša Sokolović, čiji je brat Makarije pripadao tom krugu. Na Porti u taj mah, 1555. godine, behu tri vezira Srbina: Rustem-paša Opuković, Ali-paša Semiz i Mehmed-paša Sokolović. Sva trojica su sigurno više volela Srbima nego Grcima, i sva trojica su nastavljala opštu liniju turske politike; da raji, po mogućstvu, učine život što snošljivijim i da Srbe pridobiju na svima linijama kao državi odan elemenat. Njima se ima pripisati, a Sokoloviću u prvom redu, što je Sulejman Veličanstveni 1557. godine obnovio srpsku Pećku patrijaršiju i tim Srpskoj crkvi dao novog poleta.

Za delo srpskog narodnog ujedinjenja obnovljena Pećka patrijaršija učinila je najviše. Ona je prihvatila vođstvo u narodu kad drugog vođstva nije bilo. Mesto vlastele, koja je, kad je bila i najbolja, gledala ipak uvek i na svoje interese i opredeljivala se i prema njima, sveštenstvo je u to vreme bilo pouzdaniji vođa. Ono je bilo nošeno jednom idejom i trudilo se da joj služi i koristi, i ma kakvo je bilo, ono je bilo, ipak, najobrazovaniji deo srpskog društva. Mada nisu raspolagala s onakvim sredstvima kakva je imalo srpsko sveštenstvo srednjeg veka, naša sveštena lica XVI veka nisu, ipak, bila bez više kulture. Ona su putovala mnogo, ulazila u razne sredine i razumevala mnogo problema. Više je njih u Mlecima učilo štamparski zanat i pratilo knjigu; poneki su u političkim misijama dopirali i do Beča i do Rima. Patrijaršija je živo pregla da uspostavi i ojača veze sa celim pravoslavnim elementom svoga područja. Sa materijalnim pribiranjem išlo je i duhovno. Sva u tradiciji nemanjićke kulture, koji je zahvaljivala svoj postanak i sjaj, Patrijaršija je bila duboko nacionalna i širila je kult te stare srpske slave, koja je njoj samoj davala punu slobodu i materijalno blagostanje. Obnovljenu patrijaršiju više su zanimala opštenarodna nego dogmatska i čisto bogoslavska pitanja. Njoj je bilo preče da kultom narodne prošlosti i propovedanjem narodne i verske solidarnosti čuva srpske redove od islamizacije, nego da prati zahuktalu versku borbu na zapadu i sve njene motive.





Tek pod vlašću Pećke patrijaršije izvršeno je prvi put ujedinjavanje srpskog naroda na celom njegovom etničkom području, jer je njezina vlast dopirala svuda dokle su išle, među Srbima i granice turske države. Nikad do tad nisu se srpske ni državne ni crkvene granice poklapale sa područjem celog srpskog naroda. Bosna, npr., nije ulazila ni u sastav Savine crkvene organizacije, ni u granice Dušanove Patrijaršije. Onostrani Srem isto tako. Kad su ukinute sve stare političke granice našao se i sav pravoslavni elemenat pod jednom, i kao turskom vlašću i s tim pod vlašću Patrijaršije. Turska nije ni malo smetala tom organizovanju Srba: crkvena uprava, sa jednom vrhovnom glavom, odgovarala je potpuno njihovim shvatanjima o uređenju države. Koliko se danas zna, vođenje crkvenih i narodnih poslova vršeno je, uglavnom, samo ili pretežno od same Patrijaršije, a ugledniji, narodni ljudi bili su samo pomagači. U unutrašnjosti turske stare i uticajne velike vlastele bilo je nestalo, a mala vlastela, vojvode, knezovi i spahije, živela je neposredno sa narodom i izjednačila se sasvim sa njim. Knez Đurađ Vraneš, obnovitelj manastira Zastupa na Limu (1537), vojvoda Radoje Hrabren, ktitor crkve u Trijebnju (1534), Milisav Miloradović, spahija osnivač manastira Žitomišlića, spahija Vojin Podblaćanin, ktitor sv. Trojice kod Plevalja, "veliki knez" Vukić Vučetić obnovitelj Morače i dr., bili su ugledni ljudi svoga kraja, ali u osnovi ipak ravni svojim seljacima, kao i svi drugi. Nijedan "dvor" takvog jednog vlastelina nije mnogo odvajao od ostalih domaćinskih kuća. Lični prohtevi iznad svega drugog, sa svim moralnim posledicama takvog stava, koji su karakterisali našu veliku vlastelu u dinaste, izgubili su se u patrijarhalnom moralu narodne celine. Umesto ranijih težnja za decentralizacijom, koja nije bila izraz naroda nego vlastoljubivih motiva pojedinaca, sad je sve više, po nekom instinktu samoodržanja, izbijala tendencija da se narodna snaga ne razbija. Na periferiji još su se jasno mogle videti rđave posledice toga što Srbi nisu imali jednog vođstva, što su bili pocepani u svojim shvatanjima i što su služili interesima drugih. Tamo su se mogli pratiti kod naših ljudi uvek izvesni jasni tragovi feudalnih nasleđa u stavu i moralu. Nivelacija našeg društva unutrašnjosti Turske dovela je, prirodno, do suzbijanja ličnih ambicija na staroj feudalnoj osnovi. Narod je postao jedinstveniji kolektivan pojam, iz kojega se izdvajalo samo ono što nije čisto i prekaljeno.

U našem narodnom epskom pesništvu imaju dve naročite crte koje, s tim u vezi, upadaju u oči. Prva je ta da je naš svet voleo to staro gospodstvo srpskih junaka i da je sa vidnim uživanjem voleo da okiti i njega, i njegova konja, i svu njegovu opremu. Kako su braća opremila Miloša Vojinovića caru u svatove i kako narodni pevač uživa kad je mogao kliknuti:

Zasija se skerlet i kadifa,
Zasjaše se toke na prsima
I zlaćene kovče na nogama,
Sinu Miloši u polju zelenu
Kao jarko iza gore sunce.


Setimo se kako Marko Kraljević zaklinje svoga Šarca da mu dostigne vilu:

Jao Šaro, moje desno krilo
Dostigni mi vilu Ravijojlu,
Čistim ću te srebrom potkovati,
Čistim srebrom i žeženim zlatom,
Pokriću te svilom do kolena,
Od kolena kite do kopita;
Grivu ću ti izmešati zlatom,
A potkitit sitnijem biserom!


I stotine sličnih primera. Narodni pevač voleo je da ideališe svoju prošlost, koja uvek, čim je dalja, izgleda lepša. To je, uostalom, i njegova sopstvena osobina. Mnogi putnici iznenađivali su se još u XVIII i XIX veku gledajući skupoceno, srebrom okovano, oružje naših ljudi. U našim krajevima još su česte srebrne i posrebrene toke na prsima, zelene dolame od skupe čohe i džamadani izvezeni zlatom. Ideal je sablja, koja valja tri careva grada. Gledao sam još i sam, na početku ovog veka, u kući Tome Tomaševića u Kruševicama ili vojvode Bogdana Zimonjića u Gacku, da više vredi junačko oružje i odelo nego, čini mi se, cela, vrlo prosta i vrlo skromna, kuća u kojoj su stanovali. To je ostatak stare epske tradicije, koja je, sa guslama i desetercem, veličala u prvom redu junačke podvige.
 
Druga je crta proizvod stanja u kome se naš svet našao. Osiromašeni ljudi, gledajući opštu nivelaciju, naš stari život i na dvorovima vladara i velikaša nisu zamišljali mnogo drugčije od života koji su sami vodili. Tako će, npr., majka Kraljevića Marka, gospođa kraljica savetujući sina da se ženi, reći:

O moj sinko, Kraljeviću Marko,
Već je tvoja ostarjela majka,
Ne može ti pripravljat večere,
A ne može služit mrka vina,
A ne može lučem svijetliti.


Drugom prilikom scena je još ubogija:

Sjedne Marko s majkom večerati
Suva leba i crvena vina.


Kao kakav hajduk, ili uskok, Marko trza ženi Filipa Madžarina tri niza dukata i s tim ide u mehanu da pije; a kad ga Filip udara buzdovanom, Marko, svestan svoje nadmoći, odgovara kao kakav stočar iz planine: "Ne bude mi po kožuhu buha." Bolanom Dojčinu, najboljem junaku Soluna, nema ko drugi da odvede konje na potkivanje do njegove ljube Anđelije. To kazuje jasno i nedvosmisleno da u narodnim redovima, kad su stvarane ove pesme, nije bilo više očiglednih razlika između tih visokih krugova i drugog našeg sveta. Kult prošlosti cenio se među njima ne po njenoj sili i granicama, nego po njenim licima, koje su se borila da zaštite slabe i da slomiju nasilnike, i koja su bila shvaćena kao nosioci bolje pravde. Stvarao se više kult ideje nego kult materije. Nema sumnje da je tim shvatanjima znatno doprinosilo i sveštenstvo, čiji je uticaj u stvaranju naše epske poezije mnogo veći nego što se dosad obično uzimalo.

Pogrešno bi bilo misliti da je sa uticajem sveštenstva ojačan kod nas možda i klerikalni duh. Pravoslavna crkva bila je od sv. Save stalno više narodna nego versko duhoborna ustanova. Od Nemanjine borbe protiv bogumilske jeresi mi nikad u našoj crkvi nismo više imali nekog jeretičkog ili šizmatičkog pokreta. Ono što je oduvek činilo glavnu snagu srpskog pravoslavlja, ono što se u narodu kaže "srpska vera", to nije vera ortodoksije ili uopšte neka dublja religija, nego je to ono što je spojeno sa verom kao duhovno nasleđe narodne starine. To je duh svih verovanja prebojen dosta tankim slojem verske dogmatije. Kao svi patrijarhalni narodi, mi smo bili puni tradicionalizma, a za vreme duge turske vlasti mi smo bili ponovo vraćeni u takav život. Naša crkva bila je potpuno liberalna prema narodnim običajima, nešto što nije htela da izaziva sukobe, a kasnije što je sveštenstvo, lišeno mogućnosti većeg obrazovanja, i samo imalo ista shvatanja o tim stvarima kao i široki narodni redovi. Običaji krsne slave, svojstven danas samo Srbima, neposredan je izraz kompromisa crkvenog obreda i jednog starog narodnog običaja. Takav je slučaj sa kultom badnjaka, sa tolerisanjem šišanog kumstva, sa ivanjdanskim običajima i dr. Ta liberalnost shvatanja, zatim identifikacija crkve i stare naše države kao prirodne celine učinili su da je pojam o pravoslavlju i "časnom krstu" postao širokom asocijacijom ideja, uverenje da je crkva organski deo i izraz narodne celine u prošlosti, koji se održao jer je imao za sobom Božije priviđenje. Crkva i narod su jedno; jedna im prošlost, jedna sudbina sadašnjost i, pa, prema tome, i jedna saradnja za budućnost. Stoga Njegoš, iako sveštenik, osećajući tu duboku vezu u narodu, i pušta da se njegovi junaci sa ponosom kunu "verom Obilića". Manastiri su bili naša glavna zborišta kroz čitavo vreme od XVI do XIX veka; u narodu je i danas ostao izraz "idem k crkvi" umesto "u crkvu", da se kaže šta je pravi cilj odlaska. Nijedna veća akcija u narodu tih vremena nije se krenula bez njihova učešća.





Vladimir Ćorović
ISTORIJA SRBA
drugo izdanje
ALNARI i AKIA M. PRINC
Novi Beograd
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #8 poslato: Januar 01, 2011, 10:34:02 pm »

**

PEĆKA RIZNICA


U Pećkoj Patrijaršiji se čuva znatni broj ikona, knjiga i sitnih umetničkih predmeta koji su upotrebljavani za bogosluženje ili ukrašavanje crkve. Među njima se ne nalaze više raskošni darovi vladara i arhiepiskopa o kojima pričaju stari spomenici; prebogata patrijaršiska riznica je bila posle Kosovske bitke suviše primamljiv objekat za osvajače da je mogla da očuva do danas nešto od takvih dragocenosti. Predmeti koji sačinjavaju današnji inventar crkve i riznice u većini slučajeva su ili iz XVI veka, kada posle obnove patrijaršije u njoj počinje da cveta nanovo umetnička delatnost, ili su mlađi od ovog vremena.
 
Osim uobičajenih predmeta koji se redovno nalaze u našim većim crkvama, u Patrijaršiji se čuva nekoliko zanimljivih dela kamene i drvene srednjevekovne plastike. To su kameni sarkofazi, skoro svi ukrašeni plastičnom dekoracijom, u kojima počiva nekoliko starih srpskih arhiepiokopa. U crkvi sv. Apostola se nalaze dva takva primerka: u jednom, sa jednostavno profilovanim stranama, ležalo je telo drugog srpskog arhiepiskopa Arsenija († 1266) koji je po rečima njegovog biografa, arhiepiskopa Danila, sahranjen u ovoj "raci od kamena koju beše sam spremio." U drugom, ukrašenom krstovima iz kojih izrastaju bujne vreže koje se bogato prepliću, sahranjen je sin Prvovenčanog, Arsenijev naslednik Sava II († 1271). U severozapadnom delu Bogorodičine crkve leži sarkofag njenog ktitora, književnika i umetničkog mecene Danila II († 1337). Sarkofag je ukrašen arkadicama sa upisanim krstovima i pretstavom "hetimasije", simboličkog prikaza drugog dolaska Hristovog: na prestolu sa koga će Hristos suditi leže krst i jevanđelje, trnov venac, sunđer, koplje i platno. U istoj crkvi se nalaze i fragmenti prvobitnog ikonostasa iz XIV veka, koji je danas rekonstruisan.
 
Na jugozapadnoj strani crkve sv. Dimitrija leži sarkofag ukrašen arkadicama, prepletnim trakama, stilizovanim biljnim ornamentima i pretstavom bifore sa šiljatim lukom. Na severozapadnoj strani u istoj crkvi leži sarkofag patrijarha Jefrema († 1399) ukrašen arkadicama i krstovima iz kojih niču vreže koje se sa obe strane uvijaju u volute. U istoj crkvi se nalaze i delovi prvobitnog kamenog ikonostasa iz XIV veka: tri parapetne ploče ukrašene strogo stilizovanim vrežastim ornamentom i deo kolonete sa kapitelom uklopljeni su sada u rekonstruisani ikonostas. Na njemu stoje bogato izrezbarene i pozlaćene drvene dveri iz XVI veka koje je verovatno slikao poznati srpski ikonopisac Longin. Na zapadu, u istoj crkvi, stoje izrezbarena drvena vrata ukrašena stilizovanim cvetnim motivima. Još dva primerka drvenih dveri se čuvaju u riznici. Naročito su zanimljive drvene, rezbane i pozlaćene dveri iz vremena patrijarha Makarija, koje je, u bogato stilizovanom natpisu, radio hercegovački mitropolit Antonije.

Crkvena riznica se nalazi u manastirskom konaku. Njen najdragoceniji deo čine ostaci negdašnje velike patrijaršiske biblioteke koja sada broji oko sto deset rukopisnih knjiga iz perioda od XIII do XVIII veka.




Natpis na starim pećkim dverima:


Poveljenijem preosveštenago patrijarha kir Makarija srbskago, opštago oca i učitelja vsjeh srbskih i pomorskih zemalj, az smereni mitropolit hercegovski kir Antonije sgradih sije svetije dveri, pozlatih i vobrazih i priložih svetjej velicjej crkvi Pekji (Peći) na slavu gospodu Bogu, Isusu Hristu i prečistjej jego matere — v pomen sebi i vsjeh pravovernih srodnik naših, i kto pročti sija da rečet: Bog da ih prosti!

Skoro polovina knjiga je iz XVI veka, iz doba ponovnog procvata prepisivačke delatnosti u ovim krajevima. Među rukopisima većinom ukrašenim skromnim ornamentima, bogatije je ilustrovan Apostol iz XV veka u kome se, pored zaglavlja, inicijala i velikih stilizovanih vreža, nalazi i zlatom rađena minijatura sv. Petra.




Pećka riznica: Antonijeve dveri (detalj)


Od ikona iz kasnijeg vremena zanimljiva je praznična ikona "uspenja" sv. Save: dok arhiepiskop Arsenije služi opelo, klir i kralj Radoslav sa dvorskom svitom su se okupili oko odra pokojnika da mu odaju poslednju počast. Od nekoliko ikona "sa žitijem" (ilustracijom scena iz života popularnih svetaca) zanimljive su dve iz XVII veka: ikona svetog Đorđa i svetih vrača, Kuzmana i Damjana; nešto kasnija ikona svete Petke iz XVIII veka ističe se veoma lepim slikarskim kvalitetima.

U riznici se čuva i drvorezni kliše, rad poznatog srpskog umetnika iz XVIII veka hadži-Ruvima Neškovića, arhimandrita manastrira Bogovaće.

Od metalnih predmeta koji se tu nalaze vredno je pomenuti okov sa jevanđelja vladike Jevrema Muhačkog iz XVII veka čije su korice ukrašene filigranom i zelenoplavim emaljem. Lepo je očuvan i relikvijar koga je u XVII veku okovao Nektarije, mileševski jeromonah.

U Patrijaršiji se nalazi još predmeta, no kako nisu dovoljno ispitani o njima je za sada rano govoriti.


SPOMENICI KULTURE
Vodič priredili službenici i saradnici
zavoda za zaštitu i naučno proučavanje
spomenika kulture NR Srbije
Urednik: MILORAD PANIĆ SUREP
Prosveta, Beograd 1951
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #9 poslato: Januar 01, 2011, 10:34:27 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA
RIZNICA



PAHOMIJEVI ZAPISI
 
(Pahomijev zapis je najstarije svedočanstvo o Kosovskom boju i o pogibiji kneza Lazara i sultana Murata. Danas se rukopisna knjiga Otačnik (Paterik) iz 1389. godine nalazi u Biblioteci manastira Pećke Patrijaršije pod br. 96.).
 
           Grešni Pahomije.
           Pahomije zemlja.
           Pahomije trava.




Paterik iz Pećke Patrijaršije, donji deo stranice sa Pahomijevim zapisom o Kosovskom boju.
Zapis je sastavio prepisivač Pahomije, između 28. juna i 31. avgusta 1389. godine
i danas predstavlja najstariji sačuvani dokument o tom događaju.


SVETI KNEZ LAZAR I KOSOVSKI ZAVET
Urednik: Proterej Radomir Nikčević  
Cetinje — Beograd
2007.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #10 poslato: Januar 01, 2011, 10:35:07 pm »

*

PEĆKA PATRIJARŠIJA
RIZNICA




Crkva sv. Apostola.
Smrt patrijarha Joanikija, detalj ubrzo posle 1354.




Crkva sv. Apostola.
Smrt arhiepiskopa Save II, 1633/1634.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #11 poslato: Januar 01, 2011, 10:35:37 pm »

**

PEĆKA PATRIJARŠIJA
RIZNICA




"Sve crkve Pećke patrijaršije su živopisane. Najvrednije su freske iz XIII veka u crkvi sv. Apostola."
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #12 poslato: Januar 01, 2011, 10:36:02 pm »

*

PEĆKA PATRIJARŠIJA
RIZNICA




Ikona Sv. Nikole iz manastira Pećke patrijaršije.


Fotografija: http://www.flickr.com/groups/701130@N20/
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #13 poslato: Februar 19, 2011, 12:11:57 am »

*

PEĆKA PATRIJARŠIJA
RIZNICA




Detalj sahrane patrijarha Joanikija.


Fotografija Miodrag Đorđević Saša
SR of SERBIA Yugoslav review | Belgrade, 1985
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: