Manastir Žiča — zadužbina Stefana Prvovenčanog
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
RIZNICA SRPSKA « SRBIJA — VODIČ PO PUTNIM PRAVCIMA « Kraljevo • Kruševac • Stalać « Manastir Žiča — zadužbina Stefana Prvovenčanog
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Manastir Žiča — zadužbina Stefana Prvovenčanog  (Pročitano 11965 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« poslato: Jul 12, 2013, 10:52:24 pm »

**


DOLINA KRALJEVA — MANASTIR ŽIČA



Manastir Žiča nalazi se u selu Kruševici, na putu između Kraljeva i Mataruške Banje


"... Početna tačka putovanja kroz Dolinu kraljeva ipak je Kraljevo, jedan od najznačajnijih gradova središnje Srbije, koji je današnje ime dobio 1882, kad je obnovljena Srbija proglašena za kraljevinu, a kralj Milan Obrenović u obližnjem manastiru Žiča krunisan za prvog srpskog novovekog kralja. Građena između 1206. i 1217. godine, ova "majka svih crkava", karakteristične crvene fasade, postaje hram u kome se za prvog srpskog kralja (1217) kruniše njen ktitor Stefan Prvovenčani. Dve godine posle dobija ulogu prvog sedišta Srpske arhiepiskopije. U njoj će se, kaže legenda ugrađena i u grb Kraljeva, krunisati još šest kraljeva i za svakoga će biti otvorena a zatim i zazidana po jedna vrata, te otud i ono, poetično, "sedmovrata Žiča". ..."

"100 dobrih razloga da posetite Srbiju" | Turistička organizacija Srbije
Za izdavača Mišo Vujović, direktor i glavni urednik | "Princip Bonart Pres"
Tekstovi: Petar Milatović i arhiva "Princip Bonart Pres"
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Jul 12, 2013, 11:23:23 pm »

*

MANASTIR ŽIČA


"Manastir Sveta Žiča — U srcu Ohristovljene i Svete Srpske zemlje nalazi se Manastir Žiča čija je izgradnja započela pre osam vekova, blagodareći trudoljublju i revnosti blagočestivih sinova Svetog Simeona Mirotočivog, osnivača Svetorodne srpske dinastije Nemanjića. Sveti Sava i Sveti Simon Monah, poznatiji kao Stefan Prvovenčani, započinju sa izgradnjom Manastira Žiče i postavljaju temelj srpske duhovne i svetovne vlasti.

Ovaj drevni hram posvećen je Vaznesenju Gospodnjem, Hristovom Spasu. Nalazi se u podnožju planine Stolovi, kod Kraljeva. Manastir je aktivan i o njemu brinu monahinje".

* * *

"Za razliku od većine naših manastira koji su građeni u teško pristupačnim predelima, Žiča se nalazi u plodnoj ravnici, na samo 6 km od Kraljeva prema Mataruškoj Banji. ...

Od manastirskog kompleksa iz srednjeg veka sačuvane su samo Crkva sv. Spasa i mala crkvica sv.Petra i Pavla. Sve ostale zgrade su novijeg porekla".
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Jul 13, 2013, 12:16:56 am »

**

MANASTIR ŽIČA





Narodno predanje kazuje: U Ćosovcu ima temelja neke građevine. Prilikom kopanja, tu se našlo mnogo ljudskih kostiju. Predanje kazuje da je tu bila crkva pre nego što je podignut manastir Žiča i da je u crkvi bila i kosturnica u kojoj su se čuvale kosti pomrlih kaluđera. "Nemanjići su u crkvi držali bdenije. Jedne noći se na nebu ukazala zlatna žica i pala na mesto na kome je uskoro potom podignut manastir Žiča. Stevan Prvovenčani je to razumeo kao povoljan znak poslat od Boga i podigao je sebi zadužbinu na mestu gde je žica pala". Po ovoj žici, kazuje predanje, manastir je dobio ime.

Predanje je zabeležio Radoslav Pavlović (od 1923. do 1926. godine).




Rad je zaveden u Narodnom muzeju Kraljevo pod brojem 39, inače je kopija neke veće knjige (od stranice broj 219 do 442). Kosturnica kod manastira Žiče arheološki je neistražena.

Prema rečima Teodosija, koje potvrđuje i Domentijan, "Dolaskom Svetoga (Save) braća se sjediniše u mnogoj ljubavi, veliki samodržac Stefan i veliki knez Vukan... Tada počeše zidati i veliku crkvu gospodnjega Vaznesenja u Žiči, zvanu arhiepiskopiju". Početak radova na Žiči pada u godine 1208/1209.

Kada se sveti Sava vratio 1219. godine iz Nikeje kao arhiepiskop, zatekao je nedovršenu Žiču.

"Crkva velika, ali još ne beše ispisana... I zato se sam Sava o svršenju crkve staraše, jer beše mramornike sa sobom i slikare iz Konstantinova grada doveo... a pošto je crkvu posvetio idućeg dana... uze za venac određenog brata velikog župana Stefana k sebi u sveti žrtvenik... i venča časnu glavu njegovu vencem kraljevstva..."

Božanska crkva bez broja darivanja beše ukrašena "... ikonama svetim, svećnjacima i zavesama i svim svetim sasudima i svim skupocenim izvrsnim potrebama..."





Jedna od tih relikvija, koje pominje sam Prvovenčani u svojoj povelji manastiru, bila je i desna ruka Jovana Preteče. Relikvija se danas nalazi u Sijeni. Žiča je bila namenjena da se u njoj krunišu budući kraljevi i postavljaju arhiepiskopi i episkopi srpski. Život arhiepiskopske stolice poče da teče pod budnim okom svetog Save, koji je u njoj živeo izvesno vreme nadgledajući manastirski život i podučavajući narod. U to vreme sveti Sava i kralj Radoslav dograđuju Spasovu crkvu podizanjem spoljne priprate i zvonare. Početkom četvrte decenije XIII veka mošti umrlog kralja Stefana Prvovenčanog prenete su iz Studenice u Žiču. Crkva nove arhiepiskopije, zidana četvrt veka, zidana s toliko napora i ljubavi, nije imala sreće da ostane netaknuta ni punu deceniju posle svog dovršenja.

Najezdom Mongola-Kumana, 1241/1242. godine, "sve je bilo ognjem sprženo".




Arhiepiskopija je zbog toga bila preseljena u centralni deo tadašnje Srbije, u Peć. Žiča je "stajala u pustoši pola stoleća". Narednih pola stoleća obnavljali su je arhiepiskopi Jevstatije II (1192—1309), arhiepiskop Sava III (1309—1316) zajedno sa kraljem Milutinom, arhiepiskop Nikodin (1317—1326). Definitivno, tragove mongolskog pustošenja na Žiči izbrisao je i Žiči vratio prvobitni sjaj velikim trudom arhiepiskop Danilo II (1324—1337), svakako najučeniji čovek Srbije XIV veka. Manastir Žiča je opet doživeo, čitav vek posle mongolske najezde, da svi zidovi njegove crkve budu ukrašeni, krovovi dobro zaštićeni, zajednička trpezarija obnovljena i riznica popunjena, kao što su to ostavili još sveti Sava i Stefan Prvovenčani. Za vreme kneza Lazara patrijaršijski presto je opet vraćen iz Peći u Žiču i tokom XV veka Žiča je ostala patrijaršijska rezidencija. Najezdom Turaka Žiča je postepeno zapuštana. Njeni monasi su pobegli u Frušku goru, u manastir Šišatovac, sredinom XVI veka. U periodu od XVI do XVIII veka manastir je povremeno obnavljan i zapuštan — rušen. I u Drugom svetskom ratu severna pevnica je bila razneta nemačkom bombom. U novije vreme, posle nekoliko rekonstrukcija, crkvi je vraćen prvobitni izgled. Po nađenim tragovima ranijeg materijala, crkva je obojena zagasito crvenom bojom po uzoru na neke svetogorske crkve, koje su ovom bojom podsećale vernike na krv Hristovu koju je prolio za njihov spas.




Spasova crkva u Žiči, arhitekturom, pripada takozvanoj raškoj školi. Zajednički elementi čitavog niza spomenika grupisanih oko ovog termina su: jednobrodna izdužena građevina koja se sa istočne strane završava polukružnom apsidom, kubetom koji se oslanja na pandatife i nižim bočnim pevačkim prostorima u osnovi preseka produženog broda i potkupolnog prostora. U Spasovoj crkvi su ovi pevački prostori pomereni delimično prema zapadu. Unutrašnja priprata bila je prvobitno odvojena zidom od naosa, koji je kasnije porušen i zamenjen lukom poduhvaćenim pilastrima. Sa obe strane velike produžene apside nekada su postojale pravougaone prostorije đakonikona i proskomidije, sudeći po temeljima koji su tu nađeni. U Milutinovo vreme, uz unutrašnju pripratu podignute su dve bočne kapele sa kubetima. Južna je posvećena svetom Stefanu, a severna sv. Savi Jerusalimskom. Crkva je ozidana uporedo kamenom i opekom i spolja omalterisana. Zbog ranog i čestog rušenja i prepravljanja, spoljna dekoracija crkve predstavlja veliku zagonetku. Šta su stvorili mramornici "iz Carigrada" ili iz "grčkih zemalja" — danas možemo samo pretpostavljati. Sigurno više od danas vidljivog: bifora u kapeli zvonare i arkadice na konzolama od kamena oko glavnog kubeta. Možemo samo pretpostavljati da su oni ukrašavali manastirsku trpezariju, koja je razorena 1241/1242. godine, i da je prvobitni pod velike crkve bio ukrašen raznobojnim mermernim pločama.

Izdavač: Turistička organizacija Kraljeva | urednik: Milan Mladenović | tekst: Milan Mladenović | dizajn: Bojan Vuksanović | fotografija: Dragan Bosnić, Fotoarhiva TOK-a, Fotoarhiva manastira Žiča | Kraljevo 2010.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 416



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Novembar 30, 2013, 10:44:36 pm »

**

MANASTIR ŽIČA





Freske u Žiči pripadaju različitim epohama. Od prvobitnog sloja fresaka iz 1220. godine danas se razaznaju samo žalosni ostaci te dekoracije u pevačkim prostorima. Na južnom i na istočnom zidu prikazano je Raspeće Hristovo, a na ostalim zidovima očuvane su samo glave apostola Petra I Luke (na južnom), Simona i Tome (na zapadnom). Ali i ovako malo i rđavo stanje sačuvanih fragmenata jasno pokazuje da su prvobitne freske iz Žiče delo one iste slikarske grupe koja je ukrasila desetinu godina ranije Bogorodičinu crkvu u Studenici.




Drugi sloj fresaka, iz XIII veka, očuvan je u kapeli kule. Na istočnom zidu su figure — likovi Hrista, arhiđakona Stefana, cara Konstantina i carice Jelene. Na južnom zidu, u imitiranim ikonama, predstavljeni su Sava Jerusalimski i Teodor Studit, a na zapadnom i severnom zidu likovi Jovana Zlatoustog i Georgija Bogoslova. I ove freske jako su oštećene u požaru. Najveći deo fresaka u Žiči pripada trećem sloju, iz vremena obnavljanja čitave crkve dvadesetih godina XIV veka.




Freske iz ovog perioda pripadaju onom slikarstvu srpske srednjovekovne umetnosti koja se negovala u dvorskoj radionici kralja Milutina. Čitava grupa spomenika iz ovih vremena ukrašena je freskama koje su svojim slikarskim koncepcijama identično slikarstvo ovom u Žiči. Tako je u najznačajnijim crkvama kralja Milutina — Bogorodici Ljeviškoj, Sv. Nikiti, Starom Nagoričinu, Kraljevoj crkvi u Studenici i Gračanici.

Izdavač: Turistička organizacija Kraljeva | urednik: Milan Mladenović | tekst: Milan Mladenović | dizajn: Bojan Vuksanović | fotografija: Dragan Bosnić, Fotoarhiva TOK-a, Fotoarhiva manastira Žiča | Kraljevo 2010.
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: