Zaječar — Toplina u pitomini
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Zaječar — Toplina u pitomini  (Pročitano 3063 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 417



Pogledaj profil
« poslato: Mart 17, 2013, 11:08:20 pm »

**


ZAJEČAR — TOPLINA U PITOMINI


U centru Timočke krajine, koju grle Karpati, Stara planina, Kučajske planine, Rtanj i Ozren, u pitomini na obalama tri Timoka (Crnog Timoka, Belog Timoka i Timoka), rasprostrla se teritorija grada Zaječara, ušuškana u toplom pazuhu Kraljevice i Belog brega. Tu, između istoka i zapada, i na istoku i na zapadu, Zaječar sa radošću dočekuje namernike i prolaznike, spreman da ih ugosti i pokaže još neotkrivena prirodna i kulturna bogatstva.

U istorijskim spisima naselje Zaječar prvi put se pominje 1466. godine, u jednom turskom popisu. Posle toga, sve do ustanaka za oslobođenje od Turaka pisanih tragova gotovo i da nema. Nakon toga ima ih dosta i svi nedvosmisleo svedoče da je Zaječar, nakon oslobođenja ovog kraja i pripajanja Srbiji, napredovao u svakom pogledu. Tragovi tog napretka ispisani su na mnogim zdanjima koja su izgrađena s kraja 19 veka, ali i u brojnim hronikama naglog razvoja ovog kraja, koji je najbolje opisao Feliks Kanic, kada je krajem 19. stoljeća zabeležio: "Zaječar je posle Beograda najbogatija varoš u Srbiji". Bilo je to izuzetno priznanje tadašnjim Zaječarcima, koji su znali da gledaju u budućnost i tu dragocenu osobinu prenosili na svoje potomke.

Danas je Zaječar moderan evropski grad, koji uspešno leči ožiljke koje su mu naneli tragični događaji s kraja 20. veka, kada se raspadala bivša Jugoslavija, uz ratove, sankcije i razne druge nesreće. Grad koji se uspravio, našao sebe i svoj put u budućnost.

Grad koji je otvoren za sve ideje i sve ljude, koji želi da zna za druge i da drugi znaju za njega, da razvija saradnju sa svima kojima je cilj slobodan i dobar život. Takvi su ovde uvek DOBRODOŠLI!


DAROVI PRIRODE

Grad Zaječar se nalazi u centralnom delu Timočke krajine i obuhvata zaječarsku kotlinu, istočni deo crnorečke i severni deo knjaževačke kotline, kao i južne delove Negotinske krajine. Teritorija opštine je omeđena: sa severa obroncima planine Deli Jovan, sa istoka i jugoistoka obroncima Stare planine, kojom ide državna granica prema Bugarskoj, na jugu i jugozapadu Lasovačkom planinom kao ogrankom planine Tupižnice, a na zapadu Ježevicom i ograncima Velikog Krša. Površina opštine Zaječar je 1.069 km2 (oko 15 odsto površine Timočke krajine).

Zaječar se nalazi u kontinentalnom klimatskom pojasu. Klima je vlažno umerena, sa toplim i suvim letom i umereno hladnom zimom. Najhladniji meseci su u proseku januar i februar, a najtopliji jul. U poslednjoj deceniji klima se znatno izmenila. Prisutne su njene varijacije koje ukazuju da više nema preciznog vremenskog perioda u kojem traje zima ili leto, kao što je to bilo ranije. Sada su letnji meseci izuzetno žarki sa dnevnim temperaturama koje dostižu i do 40°C, dok su noći u proseku sveže. Po toj razlici dnevne i noćne temperature u toku leta, klima u ovom kraju sve više poprima obeležja pustinjske klime. Zime su blage i sa malo padavina, ali u pojedinim periodima temperatura pada na 15°C ispod nule. U zaječarskom basenu duvaju vetrovi slični košavi, najčešće severoistočni, dok povremeno duvaju vetrovi sa pravca Karpata i Stare planine. Vetrovi su najčešći u proleće i jesen. Grad se javlja retko. Tokom godine ukupne padavine u proseku iznose 560 mm.

Grad Zaječar, geografski, administrativni, privredni, politički i kulturni centar Timočke krajine, nalazi se u Zaječarskoj kotlini (između 43°54' i 43°42' severne geografske širine, 22°07' i 22°24' istočne geografske dužine i 137 m apsolutne nadmorske visine), na 11 km od granice prema Bugarskoj, u međurečju i na sastavcima Crnog i Belog Timoka. Grad je prvobitno ležao na desnoj obali Crnog Timoka.

Grad je izgrađen na raskrsnici magistralnih puteva: Paraćin — Zaječar — Kula (odakle se ovaj magistralni pravac grana ka Vidinu i Sofiji), Paraćin — Zaječar — Negotin — Kladovo — rumunska granica, Paraćin — Zaječar — Knjaževac — Niš i Negotin — Zaječar — Knjaževac — Niš. Magistralni pravci ka Vidinu i Sofiji su, pored magistralnog puta Beograd — Donji Milanovac — Kladovo — Negotin i dalje, jedina i najkraća putna veza Evrope i ostalog dela naše države ka severnoj Bugarskoj i južnoj Rumuniji i dalje prema crnomorskom basenu, što Zaječaru daje poseban međunarodni značaj.

Majka priroda nije štedela darove kada je darivala Zaječar. Doline tri Timoka i pitoma brda koja ih uokviruju, bogomdano su mesto za proizvodnju svih vrsta zdrave hrane, čiji potencijali se u dovoljnoj meri još ne koriste. Na području grada je oko 70 hiljada hektara poljoprivrednih površina, od čega je obradivo oko 60 hiljada. To je ogroman potencijal koji, uz odgovarajuća ulaganja u navodnjavanje i drugu agrotehniku može da donosi velike prihode i profit. Tim pre što ljudi u zaječarskim selima imaju dugu tradiciju u poljoprivrednoj proizvodnji i ne libe se da rade. Posustajanjem nekadašnjih velikih poljoprivrednih gazdinstava i zamiranjem industrijskih kapaciteta u „društvenom vlasništvu", u agraru se otvorio veliki prostor za nove investitore i ljude koji znaju da rade, proizvode i bore se u tržišnoj utakmici.

U nedrima zemlje, koja još nije potpuno istražena, kriju se rezerve uglja, termalnih i lekovitih voda i nematala. Ugalj se u ovom kraju kopa već ceo vek, Zaječar je baštinik duge tradicije u proizvodnji stakla, kristala i porcelana, ali su poljoprivreda i turizam, ipak, njegov najsigurniji put u budućnost.

Termalne i lekovite vode su takođe dar prirode koji Zaječarci još nisu dovoljno iskoristitili. U Gamzigradskoj Banji, gde je već zavidan ugled stekao Zavod za rehabilitaciju, postoje mogućnosti za izgradnju novih kapaciteta u oblasti zdravlja i turizma. Par desetina kilometara odatle, kod sela Nikoličeva, postoje izvori lekovite vode, koji skoro ceo vek čekaju da ih neko stavi u službu zdravlja, rekreacije i turizma. Postoji još nekoliko termalnih izvora u okolini Zaječara, ali još nisu detaljno ispitani, pa se pouzdano ne zna u koje bi sve svrhe mogli da se koriste.

Zaječar je odavno poznat po brojnim arterskim česmama, iz kojih teče voda visokog kvaliteta. Ima ih oko 40, a o kvalitetu vode sa njih najbolje svedoći podatak da su im, bez obzira što je Zaječar jedna od retkih sredina u kojima je vodosnadbevanje dugoročno rešeno, mnogi Zaječarci ostali apsolutno verni. U okolini Zaječara postoje tri atraktivna veštačka jezera (Grliško, Rgotsko i Sovinačko), koje uz određena ulaganja mogu postati značajni turistički potencijal.

Šume i planine na području grada Zaječara pružaju velike mogućnosti za lovni turizam, sport i rekreaciju, a reke i jezera za ribolov.

Divlje voće, lekovito bilje i drugi polodovi mogu, uz dobru organizaciju prikupljanja, pakovanja i plasmana, biti značajna poluga privrednog razvoja Zaječara. Potražnja za takvim proizvodima u svetu je velika i svakim danom je sve veća, jer je nezagađenih prostora i zdrave hrane sve manje.


TRAGOVI U VREMENU

lako se Zaječar prvi put u pisanim dokumentima pominje u jednom turskom popisu stanovništva iz 1466. godine, postoje brojni materijalni tragovi i svedoci da su ljudi na ovom prostoru živeli hiljadama godina ranije. Sa razlogom se predpostavlja da je dolina Timoka bila naseljena još u predneolitsko doba, a u Narodnom muzeju u Zaječaru čuvaju se četiri antropomorfne figurine vinčanske kulturne grupe iz doba mlađeg neolita.

Na području Timočke krajine i analogno tome grada Zaječara, nakon tih pradavnih vremena povremeno, privremeno ili stalno živeli su razni narodi (Iliri, Tračani, Mezi, Tribali, Timahi itd.). Materijalnih ostataka kulture tih naroda na ovom prostoru gotovo i da nema, ali zato postoje brojni tragovi rimske imperije, koja je ovaj kraj pod svoju kontrolu stavila 28. godine pre nove ere. Timočka krajina je tada ušla u sastav rimske provincije Mezije, koja je dobila ime po ratobornim Mezima, koji su dugo odolevali rimskim pohodima.

Rimska vladavina izvršila je velike promene na Balkanskom poluostrvu i u ovim krajevima: razorila je besklasno rodovsko uređenje i stvorila nove, klasne robovlasničke odnose. Do tada najzaostaliji deo Balkanskog poluostrva, Mezija je postala jedan od najžitorodnijih krajeva Carstva. Rudarstvo se razvilo do visokog stepena i u dolini Timoka postalo važna privredna grana.

U rimsko doba izgrađena je čitava putna mreža u dolini Timoka. Najvažniji put je išao od Niša, dolinom Timoka ka Dunavu, uz koji je podignut veliki broj utvrđenja. Najveći rimski građevinski objekat u ovom kraju je Romuliana, velelepna palata koju je nedaleko od Zaječara izgradio rimski imperator Gaj Valerije Galerije Maksimijan (250—311) poreklom iz ovog kraja.

Slovensko doseljavanje na Balkansko poluostrvo, a posebno u dolinu Timoka, jedva da se može rekonstruisati u najgrubljim crtama. Nakon povremenih pljačkaških upada, njihovo naseljavanje Balkana počelo je početkom VII veka nove ere. Oni Sloveni koji su se naselili u dolini Timoka, nazvali su se Timočanima.

Osim materijalnih tragova u vidu oruđa, oružja, delova grnčarije i tome slično, drugih svedočanstava nema od kraja rimske imeprije skoro do oslobođenja od Turaka. Pomenuti materijalni tragovi čuvaju se u Narodnom muzeju u Zaječaru i iz njih se lako može zaključiti da su, tokom minulih milenijuma, ovim krajem prolazili i u njemu se privremeno ili trajno zadržavali mnogi narodi čiji potomci žive na tlu današnje Evrope.

Tragovi na području grada Zaječara zapravo su deo jednog veoma složenog i izuzetno zanimljivog kompleksa znakova od pradvnih do novijih vremena u koje, svakako, treba ubrojati Lepenski vir, Rudnu glavu, Trajanovu tablu i put kroz đerdapske litice, Trajanov most kod Kostola koji je svojevremeno spadao u najveća svetska čuda, Vrelo Šarkamen, Dianu, Ravnu itd. To su monumentalni spomenici od samog osvita ljudskog života, do poslednjih trenutaka skoro hiljadugodišnje rimsle imperije, kojom je vladalo čak 17 imperatora rođenih na tlu današnje Srbije.

U toj velikoj knjizi vremena, čiji počeci datiraju od pre oko sedam hiljada godina, Romuliana je pravi biser i svetska atrakcija. Ona je prvorazredni i svetski vredan spomenik, što potvrđuje činjenica da je upisana u listu svetske kulturne baštine, ali i velika turistička atrakcija, koja svake godine privlači sve veći broj turista.

Bilo bi, naravno, pogrešno misliti da smo otkrili sve tragove u vremenu. Naprotiv: čak i Romuliana na kojoj su arheolozi prisutni već pola veka krije mnoge tajne koje tek trebaju da budu otkrivene. Sve što se dalje ide u prošlost takvih tajni je sve više i trebaće još mnogo vremena da budu iskopane iz zaborava i predstavljene svetu.

Pripremio: Vuksan Cerović
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: