Jovan Cvijić (1865—1927)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
PONOS SRPSTVA « ZASLUŽNI SRBI « Srpski velikani nauke « Jovan Cvijić (1865—1927)
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Jovan Cvijić (1865—1927)  (Pročitano 19144 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 760



Pogledaj profil
« poslato: Januar 30, 2012, 12:42:45 am »

*





JOVAN CVIJIĆ
(Loznica, 12.10.1865 — Beograd, 16.01.1927)


"Smatra se utemeljivačem srpske geografije. Bavio se podjednako društvenom i fizičkom geografijom, geomorfologijom, etnografijom, geologijom, antropologijom i istorijom. Za više od tri decenije intenzivnog naučnog rada, objavio je nekoliko naučnih radova, među kojima su možda najznačajnija dela "Balkansko poluostrvo" i "Geomorfologija", koje su i danas polazna osnova za mnoga savremena istraživanja. "Dušane, ja i noću dok sanjam sakupljam kamenje!", rekao je svom prijatelju sa studija Dušanu Stojićeviću, nekoliko meseci posle njihove prve naučne ekspedicije u okolini Loznice."
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 760



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Avgust 29, 2012, 12:15:00 am »

**

JOVAN CVIJIĆ


Jovan Cvijić, veliki srpski geograf i naučnik svetskog glasa, rođen je u Loznici, 12. oktobra 1865. godine, u trgovačkoj porodici. Njegovi preci po ocu potiču iz drobnjačke župe u Hercegovini. U Loznicu se, oko 1800. godine, doselio Jovanov pradeda Cvijo Spasojević, po kome su njegovi potomci poneli prezime Cvijić. Cvijo je bio učesnik Karađorđevog ustanka i ostao je upamćen po čestim upadima na bosansku teritoriju, gde je palio sela, dovodio roblje i donosio viteški ratni plen. Naročito se pripovedalo o njegovom junačkom pohodu na tursko selo Skočić u Bosni; pošto ga je porobio i popalio, kao roblje je odatle doveo nekoliko devojaka, koje je poudavao za srpske seljake.
 
Roditelji Jovanovi bili su Todor i Marija. Todor je, neko vreme, bio trgovac na glasu, ali je znao da preduzima i neuspešne trgovačke poduhvate. Pošto mu se, jednom prilikom, pokvario transport skadarske jegulje, a drugom pokvasio duvan koji je prevozio iz Bajine Bašte u Šabac, ostao je bez igde ičega, samo sa svojim skromnim imanjem i ženinim mirazom.
 
Majka Marija potiče iz stare i ugledne seoske porodice Avramović iz Korenite, udaljene od Loznice desetak kilometara. U vreme njenog devojaštva, ova zadružna kuća je brojala oko 70 duša.

Todor i Marija su izrodili šestoro dece — četiri kćeri i dva sina; Jovan je bio treće rođeno dete u ovoj porodici.
 
Na Jovanovo vaspitanje, razvoj i formiranje, posebnog uticaja je imala otresita majka Marija, koju je jako voleo i uvažavao. Uočivši njegovu radoznalost, ona je, od rane mladosti, podsticala Jovanovo dalje školovanje i usavršavanje. Na formiranje dečije ličnosti imali su uticaja i tetka Petra, koja je znala mnoge priče iz Vukovih zbirki i upoznavala ga sa narodnim običajima i umotvorinama, kao i ujak Petar iz Korenite, "vrlo razborit seljak, široke pameti", kod koga je mali Jovan provodio veći deo školskog raspusta.
 
Osnovnu školu i prva dva razreda Gimnazije, Jovan je učio i završio u rodnoj Loznici. Bio je najbolji đak i ponos Lozničke gimnazije. Trebalo je produžiti školovanje, ali sredstava za to nije bilo. Na sreću, narodni poslanik za Loznicu u to vreme bio je Velizar Kundović, koji je, uočivši marljivog i darovitog učenika, predložio Jovanovim roditeljima da ga Loznička opština, kao svog pitomca, potpomaže do završetka mature, sa obavezom da potom "uči medicinu". Razumljivo da su ovaj predlog Jovanovi roditelji prihvatili i on je, u jesen 1879. godine, školovanje nastavio u Šabačkoj polugimnaziji.
 
U Šapcu je stanovao u Ratarskoj ulici, preko puta Bolnice, "blizu Grmića". Za direktora Polugimnazije Đuru Kozarca imao je samo reči hvale. Od profesora, u posebnoj uspomeni mu je ostao Vladimir Karić, koji je, "već bolestan na pluća, bio namrgođen i ćutalica, zajedalo, ali oštre pameti, i mogao je u momentima postati rečit i pasioniran". Pošto je odmah zapazio darovitog đaka, pri kraju trećeg razreda znao je mladog Cvijića udostojiti pozivom u šetnju, upuštajući se sa njim u dugačke razgovore. Prijateljstvo ovde sklopljeno, docnije će se samo produbljivati.
 
Cvijić je bio najbolji đak Šabačke gimnazije, što mu je znatno olakšalo školovanje. U četvrtom razredu je stanovao kod imućnog trgovca Miloša Popovića, na Malom Bairu, ne plaćajući stanarinu, ali uz obavezu da mu podučava decu. Tako je bio u prilici da stipendiju i ono što su mu roditelji slali, troši na garderobu i kupovinu knjiga i časopisa.
 
Od uticaja na Cvijića bio je i mladi profesor fizike Ranko Petrović, ne toliko po svojim predavanjima, koliko po strasnom propagiranju socijalističkih ideja. Pod Petrovićevim uticajem, Cvijić se pretplatio na list Pobratimstvo, koji su izdavali beogradski velikoškolci, a đaci ga prosto gutali. Istovremeno, počeo je čitati sve socijalističke časopise koji su izlazili u Kragujevcu, Beogradu i Novom Sadu, a dobijao ih je od profesora Petrovića, koji ih je "imao lepo povezane". Naravno, od najvećeg uticaja su bili članci Svetozara Markovića i Pere Todorovića, kao i prevodi Černiševskog. "Tako je započela moja socijalistička perioda" — govoriće docnije Cvijić. Zdušno je prihvatio socijalističke ideje, koje su bile u saglasnosti sa idealizmom, usađenim od majke Marije.
 
Više gimnazijsko školovanje Cvijić je, 1881. godine, nastavio u Beogradu. Bio je član Đačke družine Nada, na kojoj je čitao svoje prevode sa nemačkog jezika.

Docnije, u četvrtom razredu, počeo je temeljno da uči engleski jezik. Dok je za skoro sve predmete važio kao fenomen, osećao je veliku odbojnost prema gramatici, za koju je smatrao da je suva i dosadna i da "ubija mladićku pamet".
 
Položivši ispit zrelosti, Cvijić je okončao gimnazijsko školovanje 1884. godine. Opredelio se za studije medicine, ali mu se želje nisu ispunile jer Loznička opština nije bila u mogućnosti da obezbedi stipendiju za studije u inostranstvu. Zbog toga, po nagovoru svog gimnazijskog profesora Vladimira Karića, u jesen 1844. godine upisao se na prirodno-matematički odsek Filozofskog fakulteta Velike škole u Beogradu, na studije uporedne geografije i etnografije. Istovremeno je slušao i predavanja iz geologije i biologije, učestvujući u ekskurzijama koje je organizovao profesor Josif Pančić po okolini Beograda. Pošto je već u mladosti bio čovek nemerljive energije, učio je i čitao danonoćno. Već na prvoj godini studija, on čita stručnu literaturu na engleskom jeziku i prevodi sa engleskog na srpski jezik. Na nemačkom, on čita Bihnera, Molešota i Montegace, kao i neke socijalističke časopise. Istovremeno, posebno ga interesuje pesnički genije Petar Petrović Njegoš; sve filozofske sentence Gorskog vijenca znao je napamet.

Diplomirao je 1888. godine i odmah je bio postavljen za predavača Druge beogradske gimnazije. No, već naredne, 1889. godine, kao državni pitomac upućen je na studije fizičke geografije i geologije na Univerzitet u Beč. Studije je završio za četiri godine, da bi, odmah zatim, 1893. godine, bio promovisan za doktora filozofije pošto je, pred komisijom uglednih bečkih profesora i naučnika, uspešno odbranio doktorsku disertaciju pod nazivom Das Karstphanomen.

Po povratku u zemlju, Ukazom od 21. marta 1893. godine, Srpsko kraljevsko namesništvo postavilo je Cvijića za profesora geografije i etnografije na Velikoj školi u Beogradu. Odmah je ispoljio preduzimljivost, organizacione sposobnosti i praktičan duh. Još iste godine podneo je Rektoratu i Profesorskom savetu predlog da se geografija i etnografija razdvoje u posebne predmete jer "nisu ni u kakvoj intimnoj vezi" i "nigde u Evropi one nisu zajedno". Zato moli da bude oslobođen predavanja etnografije. Savet se sa ovim predlogom složio, a ministar prosvete je odlučio da Cvijić zadrži samo katedru geografije.
 
Kao profesor Velike škole, bio je neosporno jedan od najdarovitijih i najsposobnijih organizatora naučnog rada. Studente je znao da pridobije i zagreje, kako za svoja predavanja, tako i za naučna istraživanja. Na predavanjima je bio dostojanstven i argumentovan, ali je posebno plenio na seminarskim časovima gde se, u manje obaveznoj formi, istovremeno ispoljavao i kao veliki kozer i veliki pedagog. Predavanja su mu bila promišljena i ubedljiva, često protkana prigodnim duhovitim opaskama.
 
Vođen idejom organizovanog naučnog rada, Cvijić je, 1894. godine, osnovao Geografski zavod na Velikoj školi, gde je okupio nekoliko studenata koji su iskazivali posebnu sklonost i interes ka geografskoj nauci. Po završetku studija, mnogi od njih su postali vrsni nastavnici i poznata imena u geografskoj struci.
 
Po Cvijićevim uputstvima, a zatim i pod njegovim uredništvom, pri Geografskom zavodu je osnovana Redakcija pregleda geografske literature o Balkanskom poluostrvu. Prva sveska je izašla 1894. godine, a poslednja, kao zasebno izdanje, 1908. godine.
 
U Geografskom zavodu je bilo organizovano proučavanje naše zemlje, naročito naselja i poreklo stanovništva. Ipak, Zavod nije bio u mogućnosti da okupi sve zainteresovane geografe i da zadovolji njihove potrebe i interese. Stoga je, Ponovo na Cvijićevu inicijativu, 1910. godine osnovano Srpsko geografsko društvo, čiji je osnovni zadatak bio da se bavi naučnim i stručnim radom i popularisanjem znanja iz geografije i srodnih naučnih disciplina. Sa tim ciljem pokrenut je, 1912. godine Glasnik Srpskog geografskog društva, čijije prvi urednik bio Jovan Cvijić.
 
Na svečanom godišnjem skupu, održanom 2. januara 1900. godine, posle pročitane akademske besede O strukturi i podeli planina na Balkanskom poluostrvu, Cvijić je primljen za redovnog člana Srpske akademije nauka.
 
Naredne, 1901. godine, bio je izabran za redovnog profesora fizičke geografije na Karlovom univerzitetu u Pragu, ali se na ovoj počasti zahvalio sa obrazloženjem da i dalje želi da služi svojoj domovini.
 
Školske 1907/1908. godine, bio je rektor Univerziteta u Beogradu.
 
Za vreme Prvog svetskog rata Cvijić je, 1915. godine, sa srpskom vojskom dospeo u Solun. Odatle ga je srpska Vlada uputila u Švajcarsku, sa zadatkom da, kao poznat i priznat naučnik, zastupa interese Srbije kod saveznika i u Evropi. Iste godine, obreo se u Londonu, gde objašnjava ratne napore Srbije i organizuje prikupljanje materijalne pomoći. Skoro celu 1916. godinu proveo je u Švajcarskoj, gde intenzivno sređuje i sistematizuje svoje naučne beleške. Po povratku, 1917/18. godine odlazi na Sorbonu, u Pariz, gde drži predavanja o geografiji Balkana.
 
Po završetku rata, u svojstvu predsednika Etnografskog odbora Srpske delegacije, on učestvuje u radu Konferencije mira u Londonu, 1918/19. godine. Za Konferenciju je napisao memorandum Severna granica Južnih Slovena i izradio platformu za usvajanje jugoslovenske teze. Cvijićeva naučna argumentacija i lični autoritet među stranim delegatima, znatno su uticali na ishod povlačenja granica naše nove države.

Školske 1919/20. godine, Cvijić je ponovo izabran za rektora Beogradskog univerziteta, što je iskoristio za veliku kulturnu misiju. U ovom intervalu, osnovao je pet novih fakulteta: Filozofski u Skoplju, Pravnički u Subotici, i Medicinski, Poljoprivredni i Teološki u Beogradu.

Na Sorbonu se vraća 1924/25. godine, kada, u zimskom semestru, drži predavanja o kraškim pojavama na Balkanskom poluostrvu.
 
Samostalnim naučnim radom i istraživanjima Cvijić se počeo baviti još kao student Velike škole. Glavno polje njegovog naučnog rada bila je geomorfologija, jedna od najmlađih geografskih disciplina, koja se bavi izučavanjem nastajanja i promena zemljine površine, od najmlađih geoloških perioda do danas. Područje njegovog rada bilo je Balkansko poluostrvo, do tada, najvećim delom, neistraženo i neispitano. Velikim entuzijazmom i neviđenom energijom otvorio je spektar nedotaknutih naučnih problema.

Prva oblast Cvijićevih interesovanja bio je problem karsta, sa njegovim naročitim oblicima, pećinama, podzemnim kanalima i specifičnom hidrografijom, koji je naročito zastupljen u oblasti Dinarskih planina i u istočnoj Srbiji. Ovim pitanjima on se bavio još za vreme studija u Beogradu i u Beču, pa je karstu posvetio i doktorsku disertaciju Das Karstphanomen, koja se odlikuje suptilnošću analize i jasnoćom definicije.
 
U drugoj etapi svog naučnog rada, u periodu od 1896. do 1901. godine, Cvijić se počeo baviti i drugom omiljenom temom: tragovima ledenog doba na Balkanskom poluostrvu. Geomorfološke promene, prouzrokovane ledničkim delovanjem, otkrio je prvo na bugarskoj planini Rili, a zatim i na najvećim planinama Bosne i Hercegovine i Crne Gore.
 
U prvih petnaest godina svog naučnog rada, Cvijić je bio neumoran terenski radnik i istraživač. Obišao je sve krajeve Balkana i okolne zemlje; najlepše godine svoje mladosti posvetio je prirodi, probijajući se po planinama, gudurama i šumama, često savlađujući najzabačenije i najneprohodnije predele. Vredno, savesno i sistematično, on je beležio svoja zapažanja, crtajući sve što bi pobudilo njegovu pažnju. Katkad je terenska istraživanja vršio u najnepovoljnijim uslovima, posebno na teritorijama pod turskom vlašću, gde se susretao sa verski i politički zaslepljenim stanovništvom. Izlažući se velikom fizičkim naporima, prošao je na hiljade kilometara — pešice, na konju ili mazgi, železnicom... Dolazio je u situacije kad mu je i život bio u opasnosti.
 
Rezultat ovih velikih napora je najveće Cvijićevo delo — Osnove za geografiju i geologiju Makedonije i Stare Srbije, koje je štampano u tri velike knjige, sa atlasom i kartama. Kako je bio veliki pobornik komplementarnog izučavanja pojedinih geografskih celina, u ovome delu se prepliću geomorfološka, geološka, klimatska, limnološka, antropogeografska i etnografska razmatranja koja, sistematizovana u osmišljenu celinu, daju kapitalno delo koje služi kao osnov i izvorni rad za sva docnija istraživanja.
 
Predmet njegovih istraživanja bila su kriptodepresivna jezera u Makedoniji i na Jadranskom primorju, koja su specifična po tome što im je površina iznad, a dno ispod morske površine.
 
Docnije se posvećuje izučavanju "velike dunavske probojnice" u Đerdapu, od miocena do današnjih dana. Na osnovu dobijenih rezultata zaključuje da su ranija mora i jezera bili glavni činioci u vajanju sadašnjih oblika plastike Balkanskog poluostrva i okolnih krajeva na severu. Cvijić konstatuje postojanje nekoliko površi, zaravnjenih planinskih visova i većeg broja terasa i zaključuje da svi ovi elementi predstavljaju određene faze u povlačenju mora i jezera. Panonsko more (jezero) se, prema njegovim istraživanjima, prostiralo na jug do Leskovačke klisure, a na zapad do Zagrebačke gore.
 
Nekoliko svojih dela Cvijić je posvetio tektonskim pitanjima Balkana, odnosno građi zemljine kore nastale pod uticajem unutrašnjih ili terestrijskih sila. Naučna obrada ovih pitanja iziskivala je dobro poznavanje geologije, široke naučne poglede i jaku sposobnost sinteze.
 
Prilikom ispitivanja geomorfološkog i tektonskog karaktera Balkanskog poluostrva, Cvijić je istovremeno prikupljao i drugi dragoceni materijal. Kao naučnik plemenitog kova i izoštrenog naučnog dara, zapazio je da na Balkanu, na srazmerno malom prostoru, živi nekoliko naroda različitih po poreklu, veri, mentalitetu i kulturi. To ga je podstaklo da se posveti i antropogeografskim istraživanjima Balkanskog poluostrva, a da bi ona bila sveobuhvatna, za svoje brojne saradnike je sačinio upustva za proučavanje sela. Iz svega je proisteklo jedno od Cvijićevih najznačajnih dela — Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva. Pored stručnih saradnika, za svoja istraživanja uspeo je da pridobije dobar deo inteligencije iz naroda, naročito sveštenike, učitelje i druge školovane ljude.
 
Kako je konstantno bio u kontaktu sa narodom, vrlo brzo je počeo uočavati razne karaktere i različite psihičke osobine, koje su bile u direktnoj vezi sa geografskim poreklom. Radi uspešnijeg rada na ovoj problematici, takođe je, za svoje saradnike, izdao upustva. Svoja posmatranja i zapažanja štampao je u nekoliko rasprava, najviše u drugom delu velikog rada La Peninsule Balkanique, 1918. godine.
 
U ovom kratkom pregledu svakako ne treba zaboraviti da je Cvijić bio i veliki nacionalni radnik. Duboko poznavanje zemlje i njenih naroda pomoglo mu je da sve naše nacionalne interese, posebno u političkim i naučnim krugovima u inostranstvu, brani ubedljivo i sa puno autoriteta. Njegova je velika zasluga za širenje naučnih shvatanja u najširim narodnim slojevima, čemu su posebno doprineli političko-geografski i etnografski naučni radovi. Sve to je znatno uticalo na jačanje nacionalne svesti.
 
U članku O makedonskim Slovenima, koji je napisao 1903. godine, u vreme previranja u Makedoniji prouzrokovanog pojačanom bugarskom propagandom, stao je na stanovište da Sloveni donjeg Povardarja predstavljaju zasebnu grupu južnih Slovena, koji su bliži Srbima nego Bugarima.
 
Isto tako, Cvijić je branio naše interese u vezi aneksije Bosne i Hercegovine. Smatrao je da ova centralna oblast predstavlja ključ za razrešenje srpskog pitanja. Tom prilikom, izneo je i jednu smelu misao — Srbija i Crna Gora moraju iskoristiti prvu povoljnu priliku i silom raspraviti srpsko pitanje sa Austro-Ugarskom.
 
Krajem balkanskih ratova, kad je srpska vojska zauzela albansku obalu od Lješa do Drača, Cvijić se enegično zalagao za izlazak Srbije na Jadransko more.
 
Početkom Prvog svetskog rata, 1914. godine, u Nišu je štampao veliku raspravu Jedinstvo i psihički tipovi dinarskih južnih Slovena, uz koju je dodao i kartu sa izvučenim granicama naših teritorijalnih zahteva.

Negde sredinom 1920. godine, Cvijić je osetio prve srčane tegobe, što je bio početak njegove duge bolesti. Umesto na Koruški plebiscit, gde mu je bila poverena važna i delikatna državna misija, otputovao je na lečenje u Karlove Vari i tek posle dužeg vremena se vratio kući. Otada se sav posvetio sistematizaciji i obradi podataka na polju fizičke geografije, iz čega će proisteći njegovo najznačajnije i najmilije delo — Geomorfologija.
 
U poslednjim godinama života ostvario je još jedan kulturni zadatak. U želji da slovenske narode zbliži i na naučnom polju, bio je inicijator organizovanja i sazivanja Prvog kongresa slovenskih geografa, koji je, 1924. godine, održan u Pragu. Cvijiću je ukazana najveća počast pošto je izabran za jedinog počasnog predsednika Kongresa.
 
Cvijić je bio najpopularniji naučnik svoga doba na Balkanu i istovremeno, jedan od najpoznatijih geografa na svetu. Za plodan naučni rad, još za života je postao poznat i priznat. Bio je predsednik Srpskog geografskog društva od 1910. do 1927. godine, a zatim i Srpske akademije nauka, od 1921. do 1927. godine. Bio je dopisni član JAZU u Zagrebu i Italijanske akademije nauka i umetnosti u Rimu; počasni član Češke akademije nauka u Pragu; počasni doktor nauka na Karlovom univerzitetu u Pragu, i na Sorboni u Parizu; dopisni član geografskih društava u Beču, Budimpešti, Minhenu, Amsterdamu, Ženevi, Nešetelu, Kraljevskog geografskog društva u Londonu, Društva za geografiju u Berlinu, Naučnog društva Parnas u Atini; počasni član Matice srpske u Novom Sadu, Skopskog naučnog društva, Hrvatskog prirodoslovnog društva u Zagrebu, Svesaveznog geografskog društva u Lenjingradu, Kraljevskog češkog naučnog društva u Pragu, Poljskog geografskog društva u Varšavi, Čehoslovačkog i narodopisnog društva u Pragu, Prirodnjačkog društva u Brnu i Speleološkog društva u Beču.
 
Dobitnik je Zlatne medalje Kraljevskog geografskog društva u Londonu, Zlatne medalje Conrad Brun i Srebrne medalje Eugen Potron Geografskog društva u Parizu, kao i Medalje Gauthiot Društva za ekonomsku geografiju u Parizu, itd.
 
Cvijićevo naučno delo je toliko obimno i značajno da ga je teško valjano prezentirati i naučno valorizovati. Stoga ćemo se, uz pomoć njegovih biografa i stručnjaka za oblasti koje je izučavao, ograničiti na evidentiranje značajnijih naučnih ostvarenja:
 
Ka poznavanju krša istočne Srbije, Prosvetni glasnik, 1889.
Geografska ispitivanja u oblasti Kučaja, Geološki anali Balkanskog poluostrva, knj. V, 1893.
Das Karstphänomen, Geographiche Abhandlungen, V, Wien, 1893.
Karst, geografska monografija, Beograd, 1895.
Pećine i podzemna hidrografija u istočnoj Srbiji, Glas Srpske kraljevske akademije nauka, 46, 1895.
Izvori, tresave i vodopadi u istočnoj Srbiji, Glas SKAN, 51, 1896.
Tragovi starih glečera na Rili, Glas SKAN, 54, 1897.
Glacijalne i morfološke studije o planinama Bosne, Hercegovine i Crne Gore, Glas SKAN, 57, 1899.
Karsna polja zapadne Bosne i Hercegovine, Glas SKAN, 59, 1900.
Struktura i podela planina Balkanskog poluostrva, Glas SKAN, 63,1902.
Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva, Naselje srpskih zemalja, 1, 1902.
Novi rezultati o glacijalnoj eposi Balkanskog poluostrva, Glas SKAN, 65, 1903.
Balkanska, alpijska i karpatska glacijacija, Glas SKAN, 67, 1903.
Nekolika posmatranja o etnografiji makedonskih Slovena, Delo, 1906.
Osnove za geografiju i geologiju Makedonije i Stare Srbije, 1, 1906; 2, 1906; 3, 1911.
Jezerska plastika Šumadije, Glas SKAN, 79, 1909.
L'anexion de la Bosnie et la question Serbe, Paris, 1909.
Ledeno doba u Prokletijama i okolnim planinama, Glas SKAN, 91, 1913.
Mouvements metanastasiques dans la Peninsule Balkanique, La Monde Slave, 1917.
— Hydrographie souterraine et évolution morphologique du Karst, Recueil des travaux de Institut de Geographi Alpine, 6 1918.
La Peninsule Balkanique, Geographie Humaine, 1918.
Đerdapske terase, Glas SKAN, 101, 1922.
Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje, 1, 1922.
Metanastazička kretanja, njihov uzrok i posledice, Srpski etnografski zbornik, knj. XXIV, 1922.
Geomorfologija, 1, 1924; 2, 1926.
Seobe i etnički procesi u našem narodu, Cvijićeva knjiga, 1927.

Posle duže bolesti, Jovan Cvijić je umro u Beogradu, 16. januara 1927.  godine.


Branko Šašić | ZNAMENITI ŠAPČANI I PODRINCI | Štampa "Dragan Srnić" | Šabac, 1998.

Autor fotografije nepoznat
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: