Crna Gora — Običaji u Crnoj Gori sedamdesetih godina XIX vijeka
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Muzika « SRPSKI MUZIČKI FOLKLOR « Muzički folklor Srba u Crnoj Gori « Crna Gora — Običaji u Crnoj Gori sedamdesetih godina XIX vijeka
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Crna Gora — Običaji u Crnoj Gori sedamdesetih godina XIX vijeka  (Pročitano 1688 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4462



Pogledaj profil
« poslato: Jul 15, 2011, 04:51:59 pm »

**

OBIČAJI U CRNOJ GORI SEDAMDESETIH GODINA DEVETNAESTOG VIJEKA


Život bez običaja ne može se zamisliti, pa prema tome, ne postoji narod bez običaja. Običaji zavise od kulture, obrazovanja, ekonomskog stanja, klimatskih prilika, religije, morala, rata, mira, i mnogih drugih okolnosti jednog naroda. Običaji su u Crnoj Gori bili mnogobrojni, sadržajni i karakteristični. Proučavani su ali nijesu potpuno ispitani. Tokom dugog vremena jedni su se izgubili ili izmijenili i malo je vjerovatnoće da će biti naučno obrađeni.
 
Običaji u staroj Crnoj Gori sedamdesetih godina pretprošlog vijeka opisani su u knjizi "Sovremennaja Černogorja" (Petrograd, 1876) čiji su autori Francuz RpPeja i Crnogorac Vlohiti, odnosno Vlahović. Meni se čini da je autor knjige Frilleja, koji je Crnu Goru proučavao na licu mjesta 1868—1872. godine. Izgleda da je izvršio izbor običaja, jedne je opisao opširnije, druge kraće. No, bez obzira na to, ti su podaci dragocjeni za nauku, odnosno etnografiju Crne Gore.
 

CRNOGORSKI PLES
 
Autor je takoreći poetskim stilom opisao crnogorski ples ističući njegovu umjetničku vrijednost i nacionalno obilježje.
 
"Kada su drevni Crnogorci htjeli da stvore svoj nacionalni ples dugo su se kolebali ne znajući da li da izume nešto potpuno novo ili da od susjeda pozajme neki od njihovih plesova, kaže autor (strana 81).
 
"No, rekli su Crnogorci, ništa od drugih nećemo uzeti, mi ćemo kao djeca planina, koji žive u susjedstvu s oblacima, uzeti ples orla" (strana 81). "I od tada, kako kaže poetsko predanje, Crnogorci u svojem plesu počeli su podržavati pokrete cara ptica kako napada svoju žrtvu" (81 — 82).
 
Međutim Frileja se ne slaže s tim da je crnogorski ples originalna tvorevina Crnogoraca. On smatra da se u njemu nalaze elementi iz albanskog plesa, iz plesa palikara (grčki ustaši iz ratova za oslobođenje) i kola Srba (81).
 
Autor je ovako opisao crnogorski ples: "Pred nama je vješti igrač s gordim pogledom pobjednika, njegovo je oružje za pojasom, dokoljenice čvrsto stežu njegove listove, na nogama su opanci i vidi se snaga njegovih nogu, od djetinjstva razvijena trčanjem i vojnim vježbama. On povremeno skače čas na jednu, čas na drugu nogu, opisuje graciozne krive linije, pravi antraše (skok u baletu kada igrač udari nekoliko puta nogom u nogu — J. J.), čas podiže ruke, čas ih spušta ili njima mahne podsjećajući na pokrete krila velike ptice; s vremena na vrijeme divlje i gromko krikne ili uzima revolver, puni ga i puca nad samim uhom njegove mirne saputnice u plesu" (strana 80—81).

Naprotiv plesačica "stidljiva, crvena u licu, uznemirena, s oborenim očima ponavlja pokrete svoga druga kao da unaprijed priznaje njegovu prednost i ljepotu (...). On čas širi čas, tako reći, lebdjeći u vazduhu nad njenom glavom, podsjeća na sokola, spremnog da poleti na plašljivu grlicu ili na orla koji se, sa visine oblaka, sprema da zabode svoje kandže u bespomoćno jagnje" (81).
 
Po autorovom mišljenju nijedan crnogorski instrument ne može pratiti crnogorski ples. Umjesto toga prati ga pjesma pjevača.
 
"Tužna, monotona pjesma, često sa riječima bez značaja, bez zajedničke ideje, služi kao muzička pratnja crnogorskog plesa.
 
Tri ili četiri pjevača, povremeno se smjenjuju, zamjenjuju tokom čitavog vremena orkestar koji, uostalom, nikako ne bi mogao da se uskladi sa čudnim pokretima ove divlje koreografije" (82).
 
Filleja je opisao i crnogorsko kolo. "Kolo počinje tako što svi igrači, muškarci i žene, stanu ravno, drže jedan drugog za ruku ili za kraj maramice ili se čak svežu pojasevima, zatim počinju se kretati naprijed i povlačiti prvo laganim i jednolikim korakom, zatim sve brže i brže i na kraju se sjedine u jedno opšte kolo koje se naizmjenično uvećava. Raniji pokret se nastavlja, kolo prelazi u trougao, u elipsu, petougaonik i druge geometrijske figure, prema vještini i snalažljivosti igrača koji diriguje njegovim pokretom. Često se kolo rastura na nekoliko posebnih kola koja ponavljaju iste figure a zatim na znak kolovođe ponovo se graciozno sjedine u zajedničko. U isto vrijeme, kada se igrači polako okreću, pjeva se: "Hajde u kolo, dušo moja", na što drugi odgovaraju "hajde u kolo" (81).


Jovan Jovanović

BOSANSKA VILA | Nova serija: broj 33—34, oktobar 2004. — decembar 2005
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: