Vizantijska duhovna muzika
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Muzika « NASLEĐE « Narodna i umetnička muzika Srba « Vizantijska duhovna muzika
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Vizantijska duhovna muzika  (Pročitano 6548 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4670



Pogledaj profil
« poslato: April 12, 2011, 02:42:47 am »

*

VIZANTIJSKA DUHOVNA MUZIKA


UVOD

Pod terminom vizantijska muzika se podrazumijeva jedan cjelokupni sistem izražavanja i ispitivanja melodije, u skladu sa glasovima, rodovima i hroama (bojama). Nazvana je "vizantijskom", zato što se počela značajnije razvijati u doba Vizantijske Carevine, zajedno sa širenjem Hrišćanstva. Dijeli se na: vokalnu (glasovnu) i instrumentalnu. Glasovna melodija spojena sa poetskim tekstom daje pjesmu, koja se dijeli na: crkvenu (psalmi, himne i tropari) i narodnu. U daljem izlaganju ćemo se zadržati na Crkvenoj muzici.
 
Što se tiče spoljašnjeg oblika ili tehničkog aspekta, vizantijska muzika je monofona (jednoglasna). Pravoslavna Crkva od svog početka koristi u svom bogosluženju isključivo vokalnu jednoglasnu muziku. Ovo, svakako, nije nimalo slučajno, jer upravo vokalnost i monofonija obezbjeđuju jednostavnost, čistotu bez trunke bilo čega čulnog, rametljivog, neiskrenog, što ovoj muzici daje izuzetnu i neprevaziđenu ljepotu i snagu. Jevrejima je, na primjer, bilo dozvoljeno korištenje muzičkih instrumenata u bogosluženju, ali to je zbog njihove nesigurnosti, niskosti duha i duhovne nemoći, jer je Bog želio pokazati trpeljivost prema njihovoj slabosti,da bi se slab duh pomoću muzike podigao. Zapadna Crkva je, takođe, koristila vokalnu i jednoglasnu muziku u bogusluženju, i to sve do dvanaestog stoljeća. Dakle, monofonu je zamijenila polifona, a vokalnu vokalno-instrumentalna muzika, tek nakon raskola 1054. godine, tj nakon otpadanja od Crkve. Ako, uz to, napomenemo da sve sekte koriste, takođe, polifonu i vokalno-instrumentalnu muziku, možemo da izvedemo zaključak, da su ove promjene posljedica duhovnog pada. Duhovni pad navedenih religijskih zajednica, ili da kažemo bliže, zapadne Evrope, se, svakako, odrazio i na umjetnost, a pogotovo je to očigleno u crkvenoj umjetnosti (arhitekturi, ikonopisanju, muzici, ...).



 
Freska sabornog hrama manastira Vatoped
na Svetoj Gori iz 1704. godine.
Pojci prinose službu Bogorodici:
Opjevajući Tvoj porod, slavimo Te svi kao živi hram,
Bogorodice
...
(12. ikos Akatista Presvetoj Bogorodici)


Od osamnaestog stoljeća i neki Pravoslavni narodi, među kojima i Srbi, nažalost, prihvataju, pod uticajem zapadne kulture, polifoniju, što je, po našem dubokom ubjeđenju, posljedica duhovnog zastranjivanja. Da ne bi bilo nedoumice, ne smatramo da su ti narodi otpali od Crkve, ali konstatujemo da je došlo do određenih duševnih pokreta na nivou cijelog naroda, koji su prouzrokovali određene promjene — konkretno, u pojanju. Takođe, ne želimo da negiramo polifonu muziku kao način muzičkog izražavanja, jer smo svjesni izuzetne vrijednosti dijela nekih klasičnih kompozitora, niti želimo da prezremo njihovu dobru namjeru da umjetnošću propovijedaju dobro, lijepo i istinu, ali se kao Hrišćani Pravoslavni osjećamo dužnim da čuvamo Sveto Predanje naše Crkve, a to, u ovom slučaju znači da barem iznesemo neke činjenice u vezi crkvene muzike. Promjene koje smo naveli (prelazak sa jednoglasne na višeglasnu muziku), ne možemo shvatiti kao usavršavanje ili razvoj, ili modernizovanje u pozitivnom smislu. Naravno da je muzika u svakom istorijskom periodu nosila pečat vremena u kome je nastajala, pa ga tako i danas ima, ali je neophodno da ona izvire iz Svetog Predanja Crkve, a ne da svako unosi promjene po sopstvenom nahođenju. Činjenica je da je u Predanju Crkve da pojanje bude jednoglasno i vokalno. Takođe je činjenica da višeglasje, raznoglasje (heterofonija) i instrumentalnost (koji su zabranjeni kanonima Crkve) razaraju čistotu, uzvišenost i mistično svojstvo crkvenog pojanja, čime se ono pretvara u nešto površno, nešto što služi više uživanju i zabavi, a strano je i duhu molitve. Vizantijske melodije obučene u polifoniju, gube svoju posebnu izražajnost, svoj duhovni ritam, duhovnu veličinu, a time i moć da nas duhovno uzdignu i preobražavaju. Duhovna kriza u kojoj su se našli pojedini Pravoslavni narodi u određenom istorijskom trenutku, kao što smo već rekli, se odrazila i na pojanje. To je dovelo do toga da danas po hramovima umjesto kanonski rukoproizvedenih i postavljenih pojaca (koji su ubrojani u klirike) imamo operske pjevače, a ne malo puta čak i nekrštene, rimokatolike, muslimane i slično, a to je, zaista, poražavajuća činjenica.


Autor: Igor Zirojević

O simiografiji (znakopisanju)
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: