Panonsko etnokoreološko područje
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Muzika « SRPSKI MUZIČKI FOLKLOR « Pregled narodnih igara Srbije « Panonsko etnokoreološko područje
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Panonsko etnokoreološko područje  (Pročitano 8458 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4670



Pogledaj profil
« poslato: Februar 14, 2011, 07:32:20 pm »

*

VOJVODINA




Deo Srbije severno od Save i Dunava — Vojvodina, predstavlja specifičnu etnokoreološku celinu u okviru panonske zone. Svojim položajem Vojvodina čini svojevrsnu granicu između Balkana i Evrope, što se odrazilo i na njeno igračko nasleđe. Vojvodinu čine tri veće oblasti: Srem, Banat i Bačka. Nastanjena je raznorodnim življem: Srbi starosedeoci, doseljenici iz Bosne,Hercegovine, Crne Gore, Hrvatske (doseljeni u XX veku, posle I i II svetskog rata i u poslednjoj deceniji XX veka), veliki broj etničkih zajednica: Bunjevci, Šokci, Rumuni, Mađari, Česi, Slovaci, Romi, Rusini, Hrvati, Makedonci, Bugari... Etnička šarolikost ovog dela Srbije podstakla je očuvanje tradicionalne muzike i igre svake pojedinačne zajednice, što potvrđuje činjenicu da se preko muzike i igre najbolje iskazuje etnička pripadnost.

Obrednih igara u Vojvođanskim selima odavno nema. Počele su da nestaju još u XVIII veku, a danas su vidljivi samo trgovi njihovog postojanja. Godišnji i životni ciklus bio je propraćen muzikom i igrom, naročito svadbeni ceremonijal, u kojem je svakom trenutku pridavan značaj. U ovim prilikama neizostavno je bilo Veliko kolo (banatsko, bačko, sremsko) izvođeno uz gajdaša, potom devojačka igra nazivana u Sremu Ketuša, u Banatu Ficko, u Bačkoj Mađarac, Mladino kolo...

Pored obrednih igara, postojalo je mnogo igara zabavnog karaktera, tj. lokalnog zabavnog repertoara. Njegova podela može se najbolje predstaviti grupisanjem prema obliku — formaciji, i to na parovne igre (po dvoje) i igre u zatvorenom kolu. Najpoznatije igre u zatvorenom kolu su: Veliko i Malo kolo (banatsko, bačko, sremsko), Paorsko kolo, Gajdaško kolo, Bunjevačko, Staračko... Od polovine XX veka, pod uticajem gradskih igara, kolo se počelo otvarati formirajući tako polukrug. Među ovim igrama poznate su: Majstorsko kolo, Trgovačko kolo, Pančevačko, Vidino kolo, Mladino kolo...

Igranje u parovima je u Vojvodini zastupljenije. Parovi mogu biti različito raspoređeni po prostoru: pravilno po kružnici ili liniji i slobodno po kružnom prostoru. Od rasporeda po prostoru zavisi i način povezivanja igrača: igrači mogu biti postavljeni jedan pored drugog ili jedan naspram drugog, držeći se pod ruku, za ruke ispružene ispred sebe, nepovezano ili tako da igrač obuhvati igračicu oko pojasa, a ona njemu postavi ruke na ramena. Najpoznatije parovne igre su: Cigančica, Mađarac, Keleruj, Zurka, Kisel vode, Erdeljana, Sirotica, Sitne bole, Todore, Tandrčak i dr. Postoji i nekoliko igara koje se izvode u trojkama (igrač sa dve igračice) i to kod Srba u Banatu i kod Bunjevaca u Bačkoj.

Navedene igre u kolu i u parovima čine okosnicu igračkog repertoara Srba starosedelaca, Bunjevaca, Šokaca i Hrvata. Razlike među igrama ovih zajednica su pre svega u načinu igranja i muzičkoj pratnji, dok su osnovni igrački obrasci veoma slični. Igrački repertoar Srba doseljenika u XX veku je sasvim drugačiji. Kod njih su prisutne neme igre i pretežno igre uz vokalno-instrumentalnu pratnju. Ostale etničke zajednice (Rumuni, Mađari, Česi, Slovaci...) pokušavaju, kao što je već rečeno, da sačuvaju sopstvene tradicionalne igre.

Instrumentalna pratnja igrama, veoma zastupljena u prošlosti, izvodila se uz pratnju gajdi i tambura, koje su kasnije zamenili orkestri tamburaša i violinista. Kod Mađara se javljaju cimbala i udaraljke, a kod Rumuna duvački orkestri u kojem dominira taragot. Harmonika je u Vojvodinu dospela rano, u nekim krajevima još u XIX veku, a kao pratnja igri korišćena je i kroz ceo XX vek.

Stil igranja je u Vojvodini veoma različit od ostalih krajeva Srbije. Kod svih žitelja (osim Dinaraca) dominantnu ulogu imaju muškarci igrači. U toku igranja oni improvizuju, variraju osnovni, uglavnom jednostavni igrački obrazac. Veština u tome ogleda se u neprestanom pokretanju nogu od kolena naniže, što nosi različite lokalne nazive: federiranje (u Banatu), dupliri (u Sremu), kvrcanje i iskvrcavanje (Bunjevci u Bačkoj). Žene igraju mirnije i uglavnom sitno, vešto prateći i prilagođavajući se partnerima. Osim toga, igrački obrazac varira se usitnjavanjem koraka, zastojima, udarima rukama i korišćenjem raznih rekvizita pri igranju (Mađari u Bačkoj) itd.

Vojvodina kao spona između Balkana i Evrope u muzičkom i igračkom medijumu, prepoznaje se u sledećim osobenostima: u velikom broju parovnih igara, u mnogim igrama sa nazivom kolo koje podsećaju na svite poznate u Evropi u XVI i XVII veku (igre sadrže više delova, započinju lagano i sve se više usložnjavaju), u rano uvedenoj harmonici i orkestarskoj pratnji igrama. Približavanje Vojvodine zapadnoevropskom muzičkom i igračkom idiomu započeo je Isidor Bajić, komponujući po ugledu na poljsku muziku, muziku i igru Srpkinjica. Ova igra imala je dvanaest različitih figura, a do danas je sačuvana samo jedna — seoska igra tipa Sremice, od četiri simetrična takta. Ostale figure su zaboravljene.


Vesna Bajić, etnomuzikolog
http://www.folklorsrbija.org/
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4670



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Februar 14, 2011, 07:41:31 pm »

**


PANONSKO ETNOKOREOLOŠKO PODRUČJE







Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: