Ljubinko Miljković — Muzička tradicija Srbije II MAČVA
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Muzika « MUZIČKA ČITAONICA « Zbirka zapisa muzičke tradicije « Ljubinko Miljković — Muzička tradicija Srbije II MAČVA
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Ljubinko Miljković — Muzička tradicija Srbije II MAČVA  (Pročitano 15749 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« poslato: Mart 07, 2011, 04:12:16 pm »

**



Dragan Martinović & članovi Esnafa



M A Č V A


Mačva je izrazito ravničarsko područje. Nalazi se u Srbiji, između reka: Drine i Save.  Udaljena je oko 80 kilometara zapadno od Beograda.

* * *

Niska i ravna Mačva, odvojena je od brežuljkaste šabačke Posavine i Pocerine mačvanskim odsekom, koji se pruža od mišarske ade preko atara Pocerskog Pričinovića, Jevremovca, Maova, Dobrića, Lipolista, Novog Sela i dalje prema zapadu do Drine.

Mačvanski okrug čine opštine: Bogatić, Vladimirci, Koceljeva, Krupanj, Loznica, Ljubovija, Mali Zvornik i Šabac.

Prostor Mačve dele tri opštine: Šabac (18 mačvanskih naselja), Bogatić (14 naselja) i Sremska Mitrovica (7 naselja).

Ukupan broj naselja u Mačvi iznosi 39 od čega su 37 seoska i 2 gradska. Najveća po površini je opština Šabac, sa 797 km2.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Mart 07, 2011, 04:12:58 pm »

**

S A D R Ž A J





Ljubinko Miljković | Muzička tradicija Srbije II MAČVA | rukopisni zbornik | Šabac, 1985.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Mart 07, 2011, 04:13:19 pm »

**

IZVODI IZ RECENZIJA


"Ustalilo se da skoro svaka nova zbirka zapisa muzicke tradicije dobija odredjen naucni znacaj i mesto u nasoj kulturi, jer su ti zapisi jedino materijalno sredstvo kojim se istrzu iz zaborava dragocene vrednosti muzickog folklora, posto inace nezadrzivo odumiru i nestaju sa nestajanjem pevaca koji nisu ostavili svoje dostojne sledbenike. To ukazuje da je u svakom zapisu utisnut postojan trag muzike. To ukazuje i na potrebu da u svakom melografskom zapisu bude utisnut postojan trag te muzike u nestajanju, sto ce omogucavati da se po njemu uvek moze autenticno reprodukovati tekst i muzika i tako sacuvati za pokoljenja kao neprolazna muzicka tradicija.

Od izuzetnog naucnog znacaja svakako je otkrice i definisanje posebnosti arhaicne muzicke tradicije upravo u Macvi gde se najmanje moglo ocekivati da se ona moze jos uopste i naci. Cinjenica da u Zbirci postoji 40 ovakvih zapisa (sto cini priblizno 12% od ukupnog broja melografisanih napeva) predstavlja upozorenje etnomuzikolozima da arhaicna muzicka tradicija nije nestala kod nas i da se moze naci (u ostacima i tragovima) u skoro svim krajevima Srbije."

Ljubinko Kocić, muzikolog

▬ ▬▬ ▬

"Monografski zbornik narodnih pesama Mačve plod je autorovog petnaestogodišnjeg sakupljenog muzikološkog rada na terenu Mačve. On sadrži folklorni materijal iz 34 naselja Mačve — preko 370 narodnih pesama snimljenih od 265 kazivača. Studijski odeljak monografije rezultat je autorove muzikološke analize sakupljenog materijala u pomenutom zborniku, jedinstvene po metodskom pristupu koji je potpuna novina u muzikološkom radu.

Muzikološka monografija Mačve predstavlja sasvim originalno delo ostvareno uz primenu računara u muzikološkim analizama. Uz to, u takvom sklopu modernog pristupa monografskom istaraživanju u Mačvi po prvi put je u ovakvom obliku sakupljeno i prezentirano usmeno i muzičko narodno stvaralaštvo Mačve krajnje brižljivo sakupljeno i obrađeno. Ovim delom autora Ljubinka Miljkovića, na primeru mačvanskog narodnog pevanja, stvaraju se nove perspektive u nauci."

Dr. Miljana Radovanović, muzički savetnik Etnografskog instituta u SANU
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Mart 07, 2011, 04:13:38 pm »

**


Mome dičnom profesoru
i vrlom prijatelju
MIODRAGU A. VASILJEVIĆU
sa pijetetom



UMESTO PREDGOVORA


"Prva istrazivanja macvanske narodne muzicke tradicije bila su najdirektnije povezana sa prikupljanjem osnovnih informacija o narodnom pevanju i igrama za potrebe TV serije "Pesma je zivot", ciji je jedan film te daleke 1966. godine sniman na osnovu istrazenih muzickih i igrackih materijala u Crnobarskom Salasu, Crnoj Bari i Badovincima. Tokom 1967. godine emitovano je na programu TV Beograd 13 tavih emisija reprezentativnih za narodnu muziku Srbije, a medju njima i izvorne macvanske pesme i igre. Istini za volju navodimo i to da je u muzickoj redakciji Radio Sapca ubrzo bilo ideja i inicijativa da i sami, vlastitim snagama i nezavisno od ovog, preduzimaju dalja istrazivanja. Takva nastojanja rezultirala su i dugom i znacajnom serijom emisija narodne muzike "Stara pesma, igra stara" na Radio Sapcu sedamdesetih godina, a na osnovu neponovljivih snimaka sa terena njenog autora dirigenta Branka Djurkovica i urednika Save Terzica, Milorada Pantelica i Zivorada Stepandica, ostareni su i brojni melogrami u ovom Zborniku. Godine 1977. kulturno-zabavna redakcija Radio Beograda ucestvovala je u istrazivackoj i siroj akciji popularisanja narodne muzicke umetnosti na svojim programima i u javnosti, kojom prilikom sam sa svojim tadasnjim saradnikom etnomuzikologom Petrom Vukosavljevicem vrsio snimanja u dvadesetak sela koja pripadaju Macvi, a na osnovu tog materijala bio je odrzan i zavrsni koncert u sabackoj hali "Zorka". U Sapcu kao kulturnoj sredini tada je definitivno sazrelo i uverenje da je maksimalno ubrzavanje rada na prikupljanju macvanskih narodnih melodija ne samo izuzetno vazan, vec i prioritetni zadatak, pa su zavrsna istrazivanja i poslovi publikovanja ovog Zbornika finansijski udruzenih ekonomskim snagama RNIRO "Glas Podrinja" i samoupravnih interesnih zajednica kulture opstina Sabac i Bogatic. Puno raumevanje sustine znacaja problema koje su ispoljili Petar Nikolic i Tomislav Jerotic kao doskorasnji i novi direktor RNIRO "Glas Podrinja" i sekretar SIZ-a kulture Opstinske Skupstine Bogatic Milovan Prokic bilo je, zajedno sa drugim vidovima njihovog ucesca, van svake sumnje odlucujuce da ovaj posao bude ne samo ubrzan, vec i uspesno priveden svome kraju. Kao neposrednom ucesniku u toku zavrsnih poslova duzan sam da izrazim i posebnu zahvalnost kao publicisti i kulturnom radniku Tomislavu Jeroticu za pomoc koju mi je ukazao na izradi recnika manje poznatih reci i izraza, jer je samo na taj nacin socni macvanski govor mogao biti znalacki briblizen savremenom citaocu, inace dosta udaljenom od bogatih izrazajnih  mogucnosti  specificnih  narodnih govornih oblika.

Ipak, sve nabrojano bez nesvakidasnje predusretljivosti 306 kazivaca bile bi samo dobre zelje da se nesto znacajnije ucini. Da nije bilo izvanredne saradnje 265 pevaca, 30 razlicitih instrumentalista i 7 guslara u 34 macvanska naselja (1), ne samo da ne bi bilo ove knjige, vec bi zaborav pokrio ne mali deo dragocenih narodnih muzickih umotvorina. A u stalno potvrdjenom utisku da je vise od 15 godina naseg sakupljackog rada u Macvi trajno provejavalo duboko uverenje kazivaca da samo cinom svoje saradnje jedino oni mogu delotvorno doprineti ocuvanju  svoje tradicionalne muzicke kulture, nalazi se i pravi odgovor: kako je bilo moguce okupiti tako impozantan broj pravih znalaca narodne muzike u tako velikom broju mesta. Dakle, na srecu, svest o vrednostima narodne kulture u seoskoj sredini je ne samo jos uvek jaka, vec vremenom i jaca. Zato su nam sirom Macve u ovom poslu pomagali mnogi, a najvise pravi znalci i odusevljeni nastavljaci muzickog narodnog nasledja."

Ljubinko Miljković
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #4 poslato: Mart 07, 2011, 04:13:56 pm »

**

GEOGRAFSKI POLOŽAJ I KOMUNIKACIJE


Mačva predstavlja najveći ravničarski deo SR Srbije južno od Save i Dunava kao vodenih međa koje dele srednjoevropske od balkanskih geografskih prostora. Njenih 860 kvadratnih kilometara ograničeno je u jednu celinu sa severozapada levkastom okukom Save, a sa zapada Drinom i ostalih strana mačvanskim odsekom. Duga je oko 33, sa sirinom koja dostize 27 kilometara, predstavljajuci istocni deo velike nanosne ravnice - macvansko-semberijske makro-planine, koja kao i Vojvodina cini deo dna Panonskog basena.

Macva je cak izuzetno ravna (visinske razlike obicno ne prelaze 15 metara), pa je stoga hidrografski ne karakterisu manje reke, vec tokovi specificne vrste kao sto su mrtvaje Zasavica i Bitva i reka Jerez koja u vreme poplava bujicom plavi juzne delove Macve. Ove pojave bile su jos izrazenije pre znacajnih melioracionih radova u Macvi do kada su se medju barama isticale i: Batar, Preseka, Begluk i Crna Bara, sto je sve zajedno uslovljavalo poslovicnu plodnost i naseljenost macvanske zemlje od davnina.

Macvanska ravnica bila je dosta lako prohodna jos od najstarijih vremena, a vec u doba prevlasti Rimske imperije kroz Macvu prolaze tri izuzetno vazne, magistralne saobracajnice:

1. Put od Rima preko danasnjeg Trsta, Ljubljane i Siska koji je prelazio Drinu kod macvanskog sela Crne Bare, pa isao na nekadsnji Sirium (danas Sremska Mitrovica) na Beograd i vezivao moravsko-vardarsku dolinu sa poznatim rimskim putem Via Egnatia;
2. Drugi put je polazio od Solina (rimska Salona kod Splita) pa se spajao u Bosni sa putem koji je dolazio iz doline Neretve i isao do Srebrenice (Argentaria) preko putne stanice Ad Drinum (danas verovatno Zvornik) gde je prelazio Drinu, prolazio kroz Gensis (moguce kod sadasnje Lesnice) i dalje isao preko Macve do Sirmium-a gde se sastajao sa putem Rim-Solun; i
3. Put od Beograda (Singidunum) do Sirmium-a desnom obalom Save koji se negde kod danasnjeg macvanskog sela Glusaca vezivao sa prvim odnosno drugim rimskim putem.

Cinjenica je, dakle, da je rimska mreza svojim najvaznijim pravcima prostiranja izvanredno poboljsavala prohodnost kroz Macvu koju su vec i same geografske okolnosti cinile pogodnom za saobracaj do te mere da se na njenom tlu cak susticu, pa i ukrstaju najznacajniji komunikacioni
pravci (2).


MAJSTARIJI OSTACI MATERIJALNE KULTURE I NASELJENOSTI MAČVE


Delovi Mačve naseljeni su još od neolita i to stanovništvo proizvodno vezanim za zemlju o čemu, kao najraniji podatak koji ima šire geografsko značenje, svedoči nadjeni zrvanj za mlevenje žita kod Šapca sa pripadništvom eri starčevačke kulture (3). Dalja proširenja i unapređenja zemljoradničke aktivnosti (veće krčenje šuma, korišćenje životinja za vuču i pojava zaliha proizvoda radi trgovine i razmene) vidna su posredstvom sada vec brojnih nalaza i u atarima današnjih mačvanskih sela: Štitara, Majura, Lipolista, Ševarica, Tabanovića, Pričinovića, Zasavice, Banovog Polja, Crne Bare i Dublja. I nakon mlađeg neolita u različitim delovima Mačve (kasno bronzano doba Drenovac i Salaš Noćajski, zatim vremenski nama bliža nalazišta metalnog doba u Mačvanskoj Mitrovici, Salašu Crnobarskom, Uzveću, Bogatiću i Prnjavoru) arheološke iskopine nesumnjivo dokazuju da je u Mačvi i u praistorijsko vreme mogao postojati i kontinuitet ljudskih naseobina.

Pošto kod nas gvozdeno doba pripada protoistorijskom periodu o etničkim promenama u Mačvi postoje i makar indirektni istorijski podaci. U to vreme u današnjoj Slavoniji žive Panoni koji zauzimaju severnu Bosnu, pa su po svoj prilici vladali i Mačvom. Pri kraju gvozdenog doba javljaju se Kelti i relativno brzo se asimiliraju sa Ilirima (oni žive u zapadnim delovima Balkanskog Poluostrva dotičući zemlje Panona sa više strana) i to je prvi istorijski pomen etničke mešavine u ovom delu naše zemlje. Međutim, tokom mlađeg gvozdenog doba Mačvu već naseljavaju Skordisci, koji pripadaju nastaloj mešavini Ilira i Kelta.


ISTORIJSKE OKOLNOST KAO UZROČNICI PROMENA NARODNE TRADICIJE NA TLU MAČVE


Na početku starog veka možemo da konstatujemo nova etnička prožimanja: TRIBALIKA (mešavina Ilira i Tračana) vladao je SIRIO, najverovatniji osnivač Sirmium-a, a rimski istoričar Apijan (Apianus) ističe srodnost Ilira i Panona čiji dodiri su najlakše mogući upravo na širem području ovog dela Srbije, jer Panoni žive severno od Jadra, Cera, Vlašića i Kolubare, a južno ilirsko pleme PARTPNA i to tako što Mačva, Posavo-Tamnava, Bosanska Posavina i Semberija čine jedinstvenu panonsku teritoriju. Grad Simium bio je centar čitave tadašnje rimske provincije Panonije, a čuvali su ga vojnici iz raznih krajeva Imperije. I, konačno, etničkoj mešavini pogodovalo je i paralelno upražnjavanje, a potom i prožimanjie obreda različitih religija: najpre su to rimska zvanična mnogobožačka i ilirska verovanja u lokalne bogove, a od I veka i hrišćanstvo, što sve zajedno razbija teističku čvrstinu, a paganske obrede posebno.

Novim događajima i pojavama na istorijskoj pozornici kao što su upadi Gota, zatim Huna i Ostrogota koji osvajaju Sirmium, mešavine stanovništva postaju sve složenije i raznorodnije, a od 395. godine posle nove ere Panonija kao do tada prirodna teritorijalna celina se deli između Zapadnog i Istočnog rimskog carstva, na čijem krajnjem severu se kao granična teritorija nalazi današnja Mačva. U VI veku pod zajedničkim avarsko-slovenskim pritiskom počinje da se menja odnos snaga na štetu Istočnog rimskog carstva, pa je 602. godine konačno slomljen vizantijski odbrambeni sistem, Sloveni i Avari prekriljuju Balkan, pri čemu slovenski element definitivno menja etničku sliku od doline Save, pa sve do zidina Carigrada. Vrhovna avarska vlast iščezava krajem VIII veka, posle čega se bugarski kanovi i vizantijski basileusi bore za prevlast uz prevagu Vizantije sve do pojave Ugra i brojnih ugarsko-vizantijskih ratova koji rezultiraju definitivnim potiskivanjem vizantijske vlasti. Od XI veka pa nadalje oblasti južno od Save pa sve do Rudnika nazivaju se Srem (od Sirium sa prilagođenjem slovenskom jezeku), da bi Ugri precizirali geografske termine: ONOSTRANI SREM za Mačvu i Pocerinu i OVOSTRANI SREM za današlji Srem. U drugoj polovini XIII veka ugarski kralj Bela IV organizuje Mačvansku banovinu i u aoj utvrđeni grad Kačvu kao je-dan od kastruma u nizu na obalama Save i Dunava.

Krajem XIII veka Mačva je deo države Nemanjića, ali za kratko da bi tek 1382. knez Lazar proširio svoju državu do obala Save, pa se u Ravaničkoj povelji spominju imena Mačve i Bitve kao srednjevekovnih župa i Drenovca kao sela u Bitvi, a na istoimenoj reci. Ratne mešavine stanovništva se veoma intenziviraju dugotrajnim sukobima Ugra i Srba, a posle Kosovske bitke pred Turcima više nije bilo ozbiljnijih prepreka, pa su se sve češće hitrim ratnim dejstvima probijali sve do Save. Defanzivni, ali i ofanzivni vojni razlozi pospešivali su izgradnju grada ZASLONA (na mestu današnjeg Šapca), kao značajnog utvrđenja na Savi sa zadatkom zaštite od upada Turaka, ali za koje se govorilo i to da je odatle lak pristup u Ugarsku, Slavoniju i alpske oblasti. Na tom mestu odakle je polazio put koji spaja unutrašnjost Balkanskog Poluostrva sa Srednjom Evropom Turci su, kada su se učvrstili na Savi, a da bi imali bazu za svoje upade prema severu, forsirano izgradili veliki fortifikacioni objekat pod imenom Šabac. U ratu je to bila snažna polazna baza za pohode različite veličine, snage i namene, a u miru i u toku brojnih docnijih primirja gradski trg i savska skela omogućavali su izvanrednu etničku i, što je za nas posebno važno, narodnu umetničko-tradicijsku cirkulaciju. Prema podacima datiranim sa aprilom 1528. godine u Šapcu se javlja i prvih nekoliko domaćih muslimana, što je za prvi prihvat orijentalnih muzičkih uticaja nagoveštaj stvaranja bitnog uslova budućeg snaženja te muzikalne osnove, a što sve zajedno ukazuje na mlodotvorne uslove za širenje muzičkih i drugih kultura Istoka i Zapada. U svom radu "Šabac i njegova okolina u XVI vijeku" dr Adem Handžić (4) konstatuje:  "Do sredine XVI vijeka strana civilizacija se odomaćila u našim zemljama, prilagodila donekle podnblju i dobila specifični ton, jer se širila u slavenskom ambijentu". Međutim, kontinuitet uticaja kompletne pa i muzičke natradicije iz dubine balkanskih prostora prema Mačvi, izuzetno eksponiranoj uticajima Evrope i Orijenta, čak su ne hoteći veoma sami Turci dovodeći DERBENDZIJE (poluvojnike, čuvare na putevima) iz vlaških (stočarskih), pa i udaljeljenijih sela šabačke nahije. U tada skoro opustela mačvanska naselja dolazili su novi planinci sa svojim skoro netaknutim arhaičnim pevanjem, na koje u krajevima odakle su dolazili nailazimo u očuvanom obliku još i danas (5). U vezi sa tim već na ovom mestu ističemo da su to danas jedini ostaci diafonog arhaičnog pevanja koje smo još uvek u nedegradiranom stanju nalazili u nekim mačvanskim selima.

U decenijama koje slede naglo jačaju suprotni, evropski kulturni uticaji na ukupnu, a posebno muzičku narodnu kulturu našeg življa južno od Save i Dunava. Od 1683. do 1739. godine Mačva je izložena posledicama austroturskih ratova kada su njeni žitelji "jatomice" stupali u jedinice austrijske armije, čija administracija vlada Mačvom 20 godina. U godinama 1689. i 1690. kada je austrijska vojna kampanja protiv Turaka na Balkanu beležila najveće uspehe, Austrijanci su (sa brojnim Mačvanima u svojim redovima) osvojili čak Skopje, Štip i Veles. Tokom svih tih nepredvidivih događaja snažna inversna i druga kretanja delova stanovništva Mačve stalno su pratila vojne operacije zaraćenih strana o čemu svedoče i podaci da su na dan 1. januara 1743. godine od 22 domaćina u Vrdničkom Prnjavoru trojica bila iz okoline Šapca. Bio je to, međutim, samo nagoveštaj ogromne seobe Mačvana ispred Turaka u Srem nakon Svištovskog mira, od kojih se tek polovina, docnije u nešto manje nepovoljnim okolnostima, vratila u svoja sela.

Većina navedenih događaja imala je bitan uticaj na sveopšte kontakte koji su morali prouzrokovati mnoge vidljive i značajne promene čak i u dubini narodnog bića: u shvatanjima, načinu života, načinu rada i međusobnog postupanja, u običajima i svim drugim ispoljavanjima usmenog narodnog stvaralaštva. Ta vremena dugog simultanog fizičkog prisustva življa sa Istoka i Zapada na našem tlu, koje je i inače geografski most među kontinentima, uz česte i daleke pokrete Mačvana u tim vojskama (učešće domaćih muslimana u bici pod Bečom u turskim, do prodora pravoslavnog življa kroz Srbiju i Makedoniju u austrijskim vojnim jedinicama) morala su ostaviti neizbrisive tragove, prepoznatljive i u narodnoj muzičkoj kulturi. O mnogo manje bitnom, docnijem i ne tako dugotrajnom austrijskom boravku u Novopazarskom Sandžaku, koji je svejedno imao značajne posledice u daljvm razvoju narodiv muzičke kulture toga kraja, Miodrag Vasiljeiić u svojoj studiji pišo sledeće: "Sredinom druge polovine XIX veka posle Berlinskog kongresa, javlja se u Bosni i jednom delu Sandžaka austrijska uprava. Pljevlja, graničio mesto od 1878. godine, postaje središte dveju političkih uprava - turske i austrijska - dveju vojnih komandi i istovremeno dveju vojnih muzika - orijentalne i evropske. Tu se ukrštala orijentalna muzika sa bečkim valcerima i marševima, pesme domorodaca s pesmama austrijskih vojnika iz Vojvodine i Hrvatske. Nove pesme kretale su se iz Pljevalja u Bijelo Polje, Sjenicu i druge sandžačke gradove i sela, a odatle u Metohiju" (6). Značajni efekti promena u oblastima poetike i muzikaliteta u Sandžaku nakon samo relativno kratkog vremena sučeljavanja različitih načina poetskog narodnog mišljenja i pevanja pod uticajem narodnih umotvorina i popularnih pesama kao slobodnih kompozicija sa umetničkim pretenzijama, bili su, dakle, vidni i sudeći po njihovom širenju veoma uticajni. Upoređujući, međutim, sa njima muzikalne i poetske promene u mačvanskoj muzičkoj narodnoj tradiciji, a imajući u vidu zamašnu vremensku dužinu tog međusobnog prožimanja folklornih kultura na tlu Mačve, kao i dubinu ukupnih etničkih i drugih promena u tom kraju, postaju jasne, bar što se kauzaliteta tiče, i nastale najveće promene koje se manifestuju u prelasku arhaične u noviju narodnu vokalnu muzičku tradiciju. Tri fundamentalna muzička elementa koji su figurirali kao početni parametri u procesu promena, čiji je intenzitet bio u konstantnom rastu, bila su:

a) arhaična narodna muzika koja je karakterisala tradicionalni muzički izraz stanovništva tog dela Balkanskog Poluostrva;
b) polutemperirana orijentalna tursko-arapska muzika; i
v) zapadno-evropska vokalna i instrumentalna muzika folklornog ili umetničkog porekla zajedno sa narodnom muzikom življa severnih i zapadnih delova naše zemlje, koja je već pretrpela promene pod uticajima zapadno-evropskog muzikaliteta.

Krajnji rezultati promena koje su se začinjale, pa kumulirale i kvalitetno manifestovale mogu se konačno svesti na nastanak inače vrlo raznorodnih rezultata i to:

1. novijeg narodnog diafonog pevanja "na bas" koje karakteriše tonalna tendenija upotrebe relativno temperiranih intervala sa čistom kvintom kao završnim sazvučjem; i
2. formiranje evro-orijentalnih narodnih melodija sa fundamentalnom tonskom građom koja podseća na neke od arapskih makama sa bitnom nastalom razlikom što u tim tonskim modelima nisu više zastupljeni mikrointervali (7) ili njihove tonske složenice, već je to evro-orijentalna muzika čiji je osnov tonske građe polovina tona; i
3. gradske pesme sa veoma vidljivim tonalnim i melodijskim osobinama koje ukazuju na njihov nastanak pod zapadno-evropskim, istočno-evropskim, južno-evropshim i ostalim evropskim muzičkim uticajima.

Sve ostale bitne promene, među kojima je svakako najmarkantnija pojava prevage distiha nad monostihom, odvijale su se naporedo sa navedenim kapitalnim muzičkim promenama, međusobno se ne uslovljavajući, ali i ne isključujući. I u savremenoj narodnoj muzičkoj praksi u Mačvi procesi promena narodne muzike i poezije su nevezani: ima tekstova sastavljenih od distiha koji se pevaju "na glas" (muzički arhaično) i suprotnih pojava da se tekstovi čiji je osnov građe monostih - pevaju na način novije muzičke tradicije ("na bas"), što ne predstavlja specifikum mačvanskog, već karakteriše muzički folklor više krajeva Srbije i širih balkanskih prostora.

O izuzetnoj snazi evropskih muzičkih uticaja svedoči i činjenica da su procesi promena arhaične narodne u noviju muzičku tradiciju već dosta davno uzeli takvog maha da se znaci promena u mačvanskom pevanju "na bas" mogu konstatovati samo u izvesnim rudimentarnim tragovima, a ne jasno kao u tradiciji nekih drugih etno-geografskih regiona Srbije, pre svega Jasenice (8.). U odnosu na novije pevanje Mačve, na primer, u Gornjoj Jasenici istraživača mora impresionirati postojanje međuoblika u toku čije analize su čak veoma jasni načini i pravci promena o kojima i ovde govorimo. Sasvim drukčije stanje mačvanskog novijeg pevanja ukazuje i na poodmaklu fazu tih promena u ovom kraju koji je bio "prvi na udaru" razvijenog zapadno-evropskog folklornog i nefolklornog muzikaliteta, a potom sam postajao agens daljih mena arhaične u noviju vokalnu narodnu tradiciju širom Srbije i Balkana. Geografski položaj uz rub srednje-evropskih prostora, izuzetna ravničarska prirodna saobraćajna otvorenost na sve strane i veoma dugo funkcionisanje najvažnijih balkanskih putnih komunikacija čak i sami za sebe su predstavljali nadprosečne preduslove da Mačva postane jedan od najznačjdnijih tranzitnih prostora međusobnog ukupnog kulturnog, a pre svega folklorno-umetničkog prožimalja. A pošto etno-geografski regioni koji imaju takav geografski položaj po prirodi razvoja prolaze dugotrajno i kroz burna istorijska razdoblja u ulozi obostranog prenosnika u cirkulisanju kontakta u svoj njihovoj složenosti, Mačva je i mogla, pa i morala imati jedinstvenu ulogu. Upravo zato u mačvanskim selima novija narodna muzička i poetska tradicija do te mere preovlađuju da samo kao izuzetak deluje relativno snažno arhaično pevanje u Badovincima i Klenju (koji su imovinski i ženidbeno-udadbeno po pravilu vezani sa selima Amajlije, Popovi i drugim u Semberiji), dok smo u Banovom Polju i Lipolistu melodije pevanja na stari način nalazili zaista izuzetno. U ostalim mačvanskim naseljima samo se još pamti da je pevano "na glas", kao i činjenica da je taj način narodnog muziciranja iščezao još pre Drugog svetskog rata.

U formi produženog delovanja gradska narodna muzika Mačve, koja se vremenom sve više ograničava na Šabac, utiče na dalje tokove seoske muzičke tradicije uglavnom dvojako:

a) svojim orijentalizovanim muzičkim sadržajima u kojima preovlađuju svojstva muzičkog Istoka; i
b) pesmama u kojima su dominantne zapadno-evropska melodika i ritmika, a u našoj sredini se shvataju kao stare gradske pesme.

Stare gradske pesme, međutim, pripadaju jednoj i drugoj vrsti, jer su njihovi stvaraoci i prenosioci bili stanovnici istih, naših gradova, među kojima se po intenzitetu gradskog folklorno-muzičkog života grad Šabac dugo vidno izdvajao, sve dotle dok sasvim novi muzički sadržaji nisu definitivno potisnuli čak i znatnije aktivno interesovanje za te vrste folklorno-muzičkog stvaralaštva.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #5 poslato: Mart 07, 2011, 04:15:16 pm »

**

NAPOMENE UZ POETSKE TEKSTOVE I NJIHOVE MUZIČKE OSNOVE


Pre svega iz razloga na koje je ukazano kada je bilo govora o etničkim mešavinama na tlu Mačve, poetski tekstovi koji su sastavni deo obreda su u Mačvi čak vrlo retki, što ukazuje na opšte stanje upražnjavanja i same konstitucije obreda. Druga odlika, da sinkretizam obrednih radnji i obredne muzike ne karakteriše već poodavno praznovanje najvažnijih paganskih svetkovina, jasno svedoči o tome da u Mačvi narodnih obreda kao integralnih celina nema, pa se u sadašnjem životu Mačvana može naići na njihove samo čak izvesne ostatke. Rečitijeg primera o tome ne treba ni tražiti pored isuviše jasne činjenice koja ilustruje samu suštinu problema da tokom naših istraživanja koja su trajala više od 15 godina nismo našli nijednu svadbenu obrednu pesmu. Zato se i među proznim tekstovima uz obrede ističu oni koji čine celinu sa obredima ili periferijskog značaja (npr. pretežno hristijanizovanih), ili takvih koji predstavljaju samo detalj iz nekada bogate celine te vrste, ili obrednog pevanja (odnosno vikanja) i radnji sporadičnog karaktera.

Balade i romanse u Mačvi, čak bez obzira na način izvođenja (guslarski ili bez instrumentalne pratnje) pripadaju starom načinu građenja poetskih narodnih tvorevina, dakle, skoro isključivo — monostihu. Sa ostalim pesmama koje pripadaju starijoj lirici, a imaju po pravilu (koje nije bez uglavnom retkih izuzetaka) zajedničku osnovnu osobinu, jer su građene na bazi monostiha, balade i romanse su povremeno motivski, pa i tematski međusobno vezane. Osnovu tih veza obično čini zajednička početna tema čiji dalji tok se udaljava od razvojnih kriterijuma balade kao lirsko-epske tvorevine, nastavljanjem naracije poetskim sredstvima koja karakterišu čistu liriku.

Prisustvo po tekstu novijih prelskih pesama koje se pevaju na stari diafoni način svedoči i o tome da je na prelima doskora pevano na starinski način. Od najstarijih kazivača obavešteni smo i o tempu kojim se preovladavalo novije nad starijim pevanjem. Pre Prvog svetskog rata pevajući "na glas" pevači su se, kažu, od početka do kraja tih zabava uz pesmu, igru i ručni rad nadvikivali sa učesnicima drugih, obližnjih prela, i to i muškarci i žene, a kao izuzetak "povela bi se i poneka pesma na bas". U vremenu između dva rata novije pevanje, a zajedno sa njim i građa novije poetike (distih) silovito su potiskivali starinsku poeziju i muziku sa prela i moba, a to znači i iz svakodnevnog života, jer su to u Mačvi ostali jedini skupovi u selima gde se obavezno peva. Pevačka situacija se takođe naglo preokrenula: ranije većina pevača, a naročito žene koje sa gradom nisu imale češći kontakt, po pravilu nisu znale "ni da prate pesmu na bas", a već četrdesetih godina bio je priličan izuzetak neko ko zna da peva "staru kajdu na glas". I konačno, posle Drugog svetskog rata sasvim se proređuju starinska prela, mobe i komišalja, a nestajanjem tih poslednjih značajnijih prilika za održavanje kontinuiteta novijeg stvaralaštva, pevanje "na bas" i poetski tekstovi sastavljeni od distiha gube i dragocenu potporu koju su imali u vidu aktivnih improvizovanih interpersonalnih kontakata na tim skupovima. Tako najnovije poetsko i muzičko narodno stvaralaštvo u Mačvi postaje eventualna preokupacija pojedinca zainteresovanog za publicitet njegove sposobnosti da piše pesme, pa da ih čita u svojoj najbližoj okolini ili publikuje u lokalnim glasilima (najčešće listu radne organizacije), što mora podrazumevati pojavu autonomije poetskog prema muzičkom stvaralaštvu. Na taj način i poslednja tanka nit kojom je povezano poetsko sa muzičkim u procesu folklorne improvizacije od slučaja do slučaja i od mesta do mesta, negde brže negde sporije nestaje i gasi se. Folklorno stvaralaštvo u novijem narodnom pevanju u Mačvi je upravo na taj način posle Drugog svetskog rata sticajem okolnosti potiskivano iz narodnog života u narodno sećanje, a iz sećanja je još mnogo bržim tempom nestajalo arhaično narodno pevanje, davno već lišeno sinkretizma kao značajne brane u nestajanju tih najstarijih vrsta muziciranja u patrijarhalnoj Mačvi.

Neophodno je ukazati i na to da je prelo kao narodni običaj u Mačvi pružalo naročito pogodnosti upravo za bogat razvoj i dalje širenje pevanja "na bas" u balkanskim prostorima Srbije. Prva takva pogodnost sadržavana je u činjenici da su između Srema i Mačve istorijske okolnosti prouzrokovale duge, intenzivne i masovne kontakte, a zatim mešavine stanovništva i to od najranijih vremena, pa do dandanas. Po mentalitetu Mačvani iz severne Mačve i Sremci su veoma bliski, a iz Srema kao krajnje južnog srednje-evropskog dela, neposredno su dolazili mnogi, pa među njima i muzički uticaji, naročito delimično evropeizirane pesme koje je radoznali mačvanski pevač usled malih razlika, a velikih sličnosti mogao lako da nauči u Sremu, pa da se podiči u svome selu. A za tako što je već tada jedinstveno mesto moglo biti mačvansko prelo. Druga je pogodnost da je prelo bilo mesto gde su potpuno preovlađivali kao nezaobilazni: ručni rad i zabava svih vrsta, prvenstveno pesma, ali i priča "doskočica", kraća improvizovana šala, ređe igra. U duhu shvatanja suštine funkcije prela kao prilike kada se okuplja mladež bilo je da se prisutni "pokažu" a kao pevači da pokažu šta znaju i mogu da otpevaju, naročito "šta novo znaju". Muzički novo — novije narodno pevanje u to vrems je preovlađivalo u svim srednje-ezropsknm prostorima koje je naseljavao naš živalj a za Mačvanina je to bio višestruko bliski Srem i njegovo stanovništvo. I treće, možda presudno, prelo je po pravilu okupljalo veći broj učesnika, u svakom slučaju dovoljan da se od onih koji su već naučeni ili priučeni u toku pevanja formira pevačko jezgro od nekoliko pevača, a da ostali imaju priliku da slušaju, uče i snalaze se, a potom se poluglasno, pa sve glasnije, mestimično, pa sve uspešnije i duže pevački priključuju onima koji najbolje znaju. Pošto je drugi, prateći glas inače veoma jednostavan treba da ga prihvati što veća grupa, po mogućstvu svi na prelu, bio je i to značajan izazov za mlade ljude "da su već naučili". Jedan stari kazivač nam je tako uz reč saopštio da je on "na prelu kada je prvi put čuo kako se peva na bas pevao u sebi, a tiho uz ostale, pa sve jače već na sledećem prelu".  Izvrsna komunikacijska prohodnost činila je potom svoje: novije pevanje iz Mačve kao specifični dvoglasni muzički model dalje je razmicalo granice prodora pevanja "na bas" kao novijeg načina vokalnog grupnog narodnog muziciranja, a time i stvaranja novijeg folklornomuzičkog sloja u našoj narodnoj tradiciji. O efektima takvog međusobno uslovljenog, a vremenski i po intenzitetu nejednakog razvoja pod dominantnim uticajima zapadno-evropske muzike najbolje svedoče takođe nejednaki stepeni evropeizacije narodne muzike. Na primer:

a) u Sremu, gde je pod primarnim (recimo i najdužim) uticajima te snažne muzičke kulture iz narodne muzičke prakse pretežno potisnuto i narodno pevanje "na bas";
b) preko Mačve poznate po tome da u svakom selu postoji grupa pevača koja peva na noviji način, a u nekim selima dve i više takvih grupa; i
v) u selima Gornje Jasenice (okolina Topole i Aranđelovca) gde je proces promena arhaičnog narodnog pevanja i nastajanje novijeg vokalnog muzičkog izražavanja u toku, koji je obeležen čak mnoštvom prelaznih oblika, koji takođe karakterišu pojave o kojima govorimo.

I na ovaj način, posredstvom podataka o stepenu promena, jasno se ocrtava uloga koju je narodna muzička tradicija Mačve imala i još uvek ima u procesima bitnih promena našeg narodnog muzikaliteta. I još jedan podatak takođe može delotvorno da ilustruje značajnu ulogu Mačve kao kulturno-tranzitnog prostora kada je širenje uticaja novijeg narodnog pevanja u pitanju: u čitavoj Zapadnoj Srbiji Mačva je jedinstvena po tome da u njenom ukupnom narodnom melosu novije pevanje ima jasnu prevagu nad arhaičnim, a uz to istovremeno novija narodna poezija (distih) nad starom narodnom poezijom (monostihom). Dakle, takva potpuna prevaga novog nad starim elementom u narodnoj muzičkoj tradiciji ne karakteriše više nijedan kraj Zapadne Srbije, inače poznate baš po rasprostranjenosti i značajnoj ulozi pevanja "na bas" u narodnoj muzičkoj praksi tih delova Srbije.

U Mačvi, zbog njene neobično burne istorije koju u pravom smislu karakterišu nebrojena ratna dejstva, borbene i vojničke pesme iz različitih vremena su veoma brojne, od ovde zabeleženih — svaka deseta. Primetna je uz to nesrazmera u broju pesama nastalih u ovom veku u odnosu na sve one koje su stvarane u ranijim vremenima, za šta postoje dva razjašnjavajuća fakta. Jedan je da smo publikovali samo one starije tekstove koje su kazivači naučili usmenom predajom, sa potpunim isključenjem "učenja iz knjiga". Na taj način je van ovog Zbornika ostalo nekoliko kapitalno vrednih epskih pesama o borbama u Mačvi tokom Prvog srpskog ustanka koje su skoro svi guslari naučili iz zbirki Vuka Stefanovića Karadžića i tako su se našle na njihovim repertoarima. Drugi razlog je specifičan za guslarsku delatnost, a tiče se takođe njihovog repertoara: guslari izvode i održavaju u pamćenju pre svega one tekstove koji su naročito aktuelni u narodu, birajući, ne isključivo ali mahom, one teme i poetske interpretacije koje privrženici i poštovaoci gusala i guslanja najviše žele da čuju. Tako, imajući u vidu najneophodniji bliski kontakt guslara sa njegovim auditorijumom, konstituisan je snažan kolektivni uticaj na aktuelni, a preko njega i na ukupni repertoar guslara. Napomenućemo da posredstvom tog socijalnog mehanizma deluje i proces zaboravljanja borbenih narodnih pesama koje se odnose na relativno udaljene događaje.

U toku ratova početkom ovoga veka i narodne revolucije Mačva i Podrinje u celini bili su poprišta izuzetnih bitaka i događaja koje su u daljim borbama sa, u Mačvi neopisivo okrutnim osvajačima, imale dalekosežni značaj. Cerska bitka kao ogromni početni uspeh u Prvom svetskom ratu i nastanak slobodne teritorije u Mačvi, Podrinju i dalje širom Zapadne Srbije 1941. godine, pokretali su u svojim vremenima i uslovima nesalomljivo borbeno raspoloženje koje je odslikavala, ali i dalje rasplamsavala borbena narodna pesma.

Najpoznatija od svih mačvanskih borbenih pesama iz narodne revolucije koje smo prikupili, a čija je pojava označavala nastavak pesama bunta "Ustaj seljo, ustaj rode!", javlja se u nekoliko značajnih varijanti. Popularnost te pesme koja je nikla u predratnoj seljačkoj borbi ne samo za političke slobode, već i za ukupan slobodni razvoj čini da se ona javlja i kao isturena parola uoči izbora 10. decembra 1938. godine, da bi kroz samo nekoliko dana bila završena poklikom "Jerezovski okov teški ne mož' podnet' duh viteški!" U toku prvih sedmica ustanka 1941. godine kao njen pripev pevana je pesma šumadijskih partizana sa odgovarajućim izmenama u tekstu, koji je glasio: "Pšenica je klasala, sva je Mačva ustala", a nakon osnivanja Mačvanskog partizanskog odreda omladinac-partizan, đak učiteljske škole Milić Šestić, koji je učio partizane da pevaju borbene i revolucionarne pesme je ispevao najobimniju i najiscrpniju poetsku varijantu ove pesme (9).

Poetizovana hronika o herojskoj smrti Selimira Sela Jovanovića sastavljena od dveju celina koje se pevaju na varirane melodije poznate revolucionarne pesme "Mitrovčanka" ima svoju takođe zanimljivu, ali i potresnu predistoriju. Povodom dolaska komunista-robijaša, koji su uspeli da iz kaznionice u Sremskoj Mitrovici pobegnu u noći između 22. i 23. avgusta 1941. godine, u selu Petkovici pred štabom Narodnooslobodilačkog partizanskog odreda, priređen je 20. septembra izuzetno svečani doček. Bila je u njihovu čast postrojena veća grupa partizana, a hor odreda, koji je pripremio Sele Jovanović otpevao je "Mitrovčanku". O tom nesvakidašnjem događaju se dugo pričalo u narodu. Docnije su pevači iz naroda, koristeći tu istu melodiju "Mitrovčanke" kao muzičku osnovu, za koju se može reći da su je od Sela Jovanovića i naučili, ispevali dve divne vizije o njegovoj herojskoj smrti (10).

Dečja narodna poezija i muzika u Mačvi predstavljena je malim brojem pesama, ali one i takve nereprezentativne po broju, otkrivaju neke indikativne osobine ranije svakako znatno brojnijeg i uticajnijeg narodnog stvaralaštva za decu. Među primerima koje smo zabeležili skoro da nema dečjeg stvaralaštva, onih pesama koje su stvorila deca različitih uzrasta, već napevi uglavnom pripadaju muzičkim tvorevinama kojima se odrasli obraćaju deci. Pošto su pesme koje su stvorila sama deca kao deo svojih igara inače veoma retke, ta činjenica, da nije praćena još i malobrojnošću ne bi sama vodila zaključku da su pesme za dečji uzrast retke i da nestaju u Mačvi, što takođe uz izvesnu degradaciju tog dela narodnog stvaralaštva, karakteriše situaciju. Ipak, ono što čak predstavlja i iznenađenje je da se među većinom uspavanki i razbrajalica nalazi i jedna pevana basna i to u tonalnim okvirima arhaične vokalne muzike, što donekle osnažuje osnovanost pretpostavke da je, ne tako davno, najstarije narodno muzičko stvaralaštvo u Mačvi cirkulisalo i među decom.

Šaljivi tekstovi koji imaju makar izvesku muzičku osnovu u Mačvi se izvode na veoma različite načine, a na dva osnovna: prozni tekstovi uz jedan oblik ritmiziranog govora, a poetski vokalno ili vokalno-instrumentalno. Tako se šaljive, kao uostalom i ostale pesme, izvode na arhaične ili novije načine pevanja, što ne prejudicira i njihovu strukturu stihova (monostih ili distih). Tu se, međutim, ipak nalazi i osnovni element diferencijacije, jer se među pesmama stvorenim korišćeljem distihova humoristički motivi najčešće javljaju u relativko nerazvijekom obliku, pre kao element vedre atmosfere, nego kao materija koja se razvija prema punom efektu žanra. U veoma često nepovezanom nizu distihova neretko se mešaju različiti poetizovani iskazi, a ne istrajava na određenijem, npr. čisto lirskom ili humorističhom efektu, već se obično samo tematski održava koktinuitet naracije uz samo sekundarno korišćenje različitih konteksta ili efekata. U pesmama građenim distihom kao poetekom strukturom u Mačvi su zato doota retke tipične šaljive pesme, ali su zato lirske pesme sa humorističkim elementima tako brojne, da karakterišu skoro apsolutno noviju poetiku u mačvanshim selima. Pesme tog tipa u ukupnom zbrajanju imaju potpunu prevagu i zato što su građene na bazi distiha, pa su sve do naglog izobičavanja tipičnog mačvanskog prela, predstavljale još jedinu otvaralački živu materiju u tradicionalnom seoskom poetskom stvaralaštvu Mačve.

Muzički humorističhi elementi su najneprisutniji u guslarskom vokalno-instrumentalnom izvođenju čija se muzička potka po pravilu ne razlikuje čak ni prilikom izvođenja epskih u odnosu na šaljive pesme. Mnoge pesme čija je tematika veoma dramatična, neretko protkana i tragičnim akcentima, ne samo da se muzički ne razlikuje od šaljivih pesama, već mogu početi, što se često i dešava, kraćom narodnom stihovanom šalom, naravano korišćenjem melodije koja se tokom integralnog izvođenja sigurno neće bitno izmeniti. Ipak, muzički humoristički elementi u vokalno izvedenim šaljivim mačvanskim pesmama nisu ni retki, ni nezastupljeni, već je naprotiv zastupljeno više njihovih vrsta. Navešćemo ilustracije radi tri primera: u pesmi "Sjaj, meseče, preko bagremara!" melostrofa je tako kreirana da se pevanjem imitira mucanje na vrlo duhovit način; melodija pesme o neumerenosti u jelu "Prvo je veče večerala jedna mlada gospođa" izvodi se uz muzičku pratnju u drugom glasu korišćenjem teksta "zumba, zumba" čije dugotrajno ponavljanje asocira na neprekidno jelo; dok se uz melodiju pevale šale "Posejala baba tikve" kao dodatni efekat javlja još i zviždanje sa govornim tekstom itd. Dakle, o poslovično duhovitom odnosu Mačvanina prema životu u celini svedoči još i naglašana muzička raznovrsnost u izvođenu šaljivih narodnih pesama.

Čak i letimičnim pregledom igara sa pevanjem i pripeva uz igru u Mačvi prirodno se nameće misao da su ta dva dela u ukupnoj strukturi, po zastupljenosti i ulozi u razvoju muzike uz igračku tradiciju sasvim nejednaka, i konkretno: od 30 takstova uz melodije te vrste ima samo šest pripava uz instrumentalnu muziku koja prati igru, a sve ostale pripadaju igrama sa pevanjem, a to je siguran znak da ja povezanost igara sa pevanjem i melodija instrumentalno izvođanih igara veoma jaka i uz to direktna. Ilustrativni primeri se sami nameću, jar se u tzv. "dvojne melodije" vać posle prvog praglada notnih matarijala može svrstati većina takstova: uz "Povodno kolo" se pevaju "Rukavice s' prstima", "Oj, devojko, rokoko!", "Soko sedi na jeli" i "Moj grmiću šušnati!"; uz "Mačvanski četvorak" peva se "Oj, seko, Bog je rak'o!" i "Kaži, Pućo, koju voliš!"; uz kolo "Sakajdo" — "Ajdov, sakajdov" i "Sakajdača i kutlača"; uz kolo "Tamburica" — "Žanji, Djuro, korove!"; uz "Trojanac" — "Moja lola žito kosi"; uz "Šestopukovsko kolo" — "Čizme moje škripuću"; za "Čuburevku" se zna da potiče od igre sa pevanjem "Čuvajte se, devojke, crnogorski' đaka" itd. Izvestan broj primera ove vrste se može naći i u drugim krajevima Srbije, ali ne ovako skoncentrisanih u jadnom etno-geografskom regionu, što takođe ukazuje na poreklo većeg dela svirane muzike za igru u Mačvi direktno iz igara sa pevanjem. Zbog toga smo baš na ovom mestu navedenom problemu morali pokloniti punu pažnju, upravo zato  što je u potpuiosti i zaslužuje. I još neke značajne pojedinosti: bez većeg analitičkog napora se može zaključiti i da izvestan deo narodnih igara koje su deo ovog Zbornika čvršće pripadaju tlu Mačve, kao npr.: "Mačvanski četvorak", "Mačvanski "Trojanac", "Kolenika", "Lozničanka" i slične, nasuprot igri "Ala igram na čekiću", isuviše raširenoj u Bosni da bi se moglo poverovati kako je ona mačvanska, dok se "Sakajdo", "Moj grmiću šušnati", "Drma, drma oko grma" i još neke, zbog sličnosti sa šire posmatranim muzičkim folklorom Posavine ne mogu svrstavati van konteksta narodne muzike Srema, Slavonije, pa i još udaljenijih krajeva.

O gradskim pesmama, a naročito o njihovoj muzičkoj i poetskoj sistematizaciji već je bilo dosta govora u poglavlju posvećenom opštijim uslovima potrebnim za nastanak takve muzike i nastavak njenih daljih uticaja u sredini u kojoj je nastala, odnosno u kojoj je naknadno prihvaćena. Međutim, o tome koliko su bili snažni ti produženi uticaji na Mačvu preko gradske sredine, veoma jasno može svedočiti i neveliki statistički pregled zabeleženih muzičkih primera. Koliko je duboko prodrla gradska muzika u mačvansku seosku sredinu najrečitije govori podatak da su pesme gradskog porekla i prizvuka, osim u Šapcu, zabeležene još i u sedam mačvanskih seoskih naselja. Pritom bi se moglo pomisliti da je u tom širenju uticaja muzike Zapada i Orijenta udeo mačvanske gradske i seoske tradicionalne muzike gotovo ravnopravan, što međutim, lako demantuje podatak da je skoro polovina gradskih pesama koje su snimljene van Šapca zabeležena upravo u njegovom prigradskom selu Majuru, dakle izvesnoj medium-teritoriji preko koje su se uspešno širili uticaji gradske folklorne muzike i poezije iz Šapca dalje svuda po Mačvi.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #6 poslato: Mart 07, 2011, 04:15:40 pm »

**

TOTALNE OSNOVE NARODNE MUZIČKE TRADICIJE U MAČVI


I. Arhaična vokalna narodna muzička tradicija

Iako u zastupljenosti postoji primetna nesrazmera, podojenost ukupne tonske folklorne materije na:

a) arhaičnu i
b) noviju (u čijim okvirima se razvija i najnovija) je potpuno evidentna.

Ta dvodelna pripadnost jasna je i izvođačima vokalne narodne tradicije, pa i njihovim češćim slušaocima po mačvanskim selima, jer je shodno shodno načinima izvođenja nepogrešivo razlikuju i dele na: "starinsku, što se peva na glas" i "sadašnju (noviju) što se peva na bas". U takvoj situaciji dalja objašnjenja ove osnovne podele smatramo zaista suvišnim, uprkos činjenici da je do sada i to razumevano na različite načine.

Arhaična narodna muzička tradicija Mačve je monotipska i, iz razloga koje smo već razmatrali, u nestajanju. Njenu okosnicu čini jedan od tipova koji nam je poznat iz arhaičnog narodnog pevanja Banje (11) sa zastupljenošću od 15,8% ili 29 od 184 primera u okviru arhaične vokalne tradicije, odnosno 9,2% od svih primera. U starom mačvanskom pevanju taj tonski niz je jedino reprezentativan, ali u manjem fizičkom obimu. Od 365 primera vokalne tradicije u celini 40 primera ili 11,0% pripada muzičkoj arhaici, što je:

a) po zastupljenosti najstarijeg pevanja znatno manje; ali i
b) po tipološkoj zastupljenosti jedinstveno, jer se radi o tonskoj osnovi samo jednog modela arhaičnog pevanja, a to je i moralo prouzrokovati veću prirodnu preciziranost odnosa tonskih visina uz njihovu znatno veću homogenizaciju u okviru temeljnog tetrahorda kao okosnice tonskog niza.

Osnovni tetrahord kao razvijena tonska baza i njegova dalja nadgradnja  (dilatacijom obogaćeni ambitus) u mačvanskom narodnom pevanju se razlikuju i po preciznosti ispoljavanja tonskih visina, naravno u korist osnovne tonske baze. A te razlike u odnosu na slično pevanje u Banji su sledeće:

tipski tonski niz karakterističan za Banju



269-287 66-83 171-191 55-78
tipski tonski niz karakterističan za Mačvu



269-280 70-79 177-186 39-58 85-98 32-61 96-118 76-92

Iz razmatranih numeričkih međuodnosa proizilazi i potencijalni zaključak da je tonalna homogenizacija arhaičnog pevanja direktno uslovljena kvantitativnom preciziranošću unutrašnjih tonskih struktura kapeva i to bez obzira da li je taj tip arhaičnog pevanja jedini autohton ili je ostao jedinstveno zastupljen prevagom nad ostalim načinima nekadašnjeg arhaičnog tonskog mišljenja i pevanja (12).

Merenja svih tonskih visina sa ciljem upoređivanja dobijenih numeričkih vrednosti izvršena su primenom seta elektronskih uređaja, koji su sačinjavali:

1. Magnetofon sa obrtnom glavom prividnih brzina 38 i 76 santimetara u sekundi, alternativno sa magnetofonom sa beskrajnom trakom. Oba uređaja su izrađena po savetima elektroničara Ivana Jeličića. Izvođači Branko Džakulić, metaloglodač i Budimir Miljković, elektroničar. Jednim ili drugim uređajem dobijene su u diskontinuitetu numeričke vrednosti promenljivog analognog signala odgovarajućeg muzičkom toku svake od merenih jednoglasnih melodija.
2. Upoređivač frekvencija koji funkcioniše po principu "nultog izbijaša" (13) što je u stvari upoređujuće ujednačavanje tonskih visina iz uređaja 1 i 3 posredstvom te aparature. Konostruktor i izvođač: Budimir Miljković.
3. Frekvekciometar sa ugrađenim ton-gekeratorom čija je merna tačnost do 1/10 herca na 10 sehundi merenja. Konstruktor i izvođač! Mirko Vožnjak, elektroničar. Ovim uređajem merene su apsolutne tonske visine u hercima, koje su u sledećem pootupku (primerom tablice Erix-a von Hornbostel-a) pretvarane u cente, da bi bile grafički izražavane semantičkim sistemom Alen-a Danielou-a; i
4. Tonski fleksibilne orgulje je po savetima Ivana Jeličića realizovao Budimir Miljković sa ciljem kompletke elektro-akustičke rekonstrukcije analiziranih primera (14).


II. Novija vokalna narodna muzička tradicija

Pod istorijskim i ostalim okolnostima o kojima je već bilo reči, novija vokalna narodna tradicija u Mačvi se razvijala sa dve deminantne karakteristike koje se, uprkos svome pojavnom preplitanju, u osnovnim oblicima svode na:

a) narodne melodije nastale promenama arhaičnih napeva koji su ranije pripadali muzičkim narodnim umotvorinama Mačve i ostalih bližih etno-geografokih regiona (15); i
b) pesme nastale u udaljenijim muzičkim sredinama van tih celina, odakle su dolazili najsnažniji uticaji koji su prouzrokovali najdelotvornije promene arhaične u noviju muzičku narodnu tradiciju u Mačvi.

Razume se, i takve melodije i tekstovi su takođe pretrpeli raznovrsne i nejednako duboke promene, a njihov učinak kao agensa daljih promena lako je uočljiv prema broju primera u grupama i podgrupama koje su tipološki povezani delovi ukupne novije narodne vokalne tradicije Mačve. Zanimljiva je pri tom činjenica da su pored kompatibilnih tonskih nizova kojima pripadaju pesme čije se osnovne melodijske karakteristike bitno ne razlikuju od sličnih mačvanskih, takođe relativno brojni i tonski nizovi čija je struktura bitno neslična i zato sasvim nepodudarna sa mačvanskom. Takve pesme svojim prisustvom u muzičkoj praksi uglavnom nisu prouzrokovale znatnije melodijske promene u Mačvi, pa su tipske grupe i podgrupe u kojima se one nakon strukturalnog razvrstavanja nalaze malobrojne po zastupljenosti primera.

U Mačvi je značajna još jedna osobenost pripadništva novijoj narodnoj vokalnoj tradiciji, a to je da su instrumentalna i vokalno-instrumentalna narodna muzička tradicija sa vokalnom povezane u jedinstvenu celinu upravo posredstvom ponekih struktura novije vokalne narodne muzičke tradicije. Napevi igara sa pevanjem, koji najčešće bogato melodijski varirani čine melodijsku suštinu odgovarajućih igara jedan su od elemenata takvog prožimanja, dok se za melodije koje guslari koriste za folklorno-muzičku prezentaciju epskih, epsko-lirskih i lirskih tekstova mora konstatovati značajna dvojna bliskost i to: i sa polaznim i sa ciljnim napevima tokom nastajanja novije iz krila arhaične vohalne narodne muzičke tradicije Mačve i širih regiona.

Iako kao dosta malobrojni hronološki uglavnom ne lociraju mesto razvojem promenjenog dela pevanja kao svojevrsnog muzičkog rudimenta, tonski međuoblici, čije postojanje svedoči o fazama u okviru procesa prelaženja arhaičke u noviju vohalnu tradiciju su dragoceni i kao pokazatelji formi međusobnog prožimanja te folklorko-muzičhe materije tokom promena. Njih karakterišu osobito:

a) slični melodijski pomaci (istih melodijskih stupnjeva, a različitih tonskih visina) kod arhaičnih i najnerazvijenijih napeva novije vokalne tradicije; zatim
b) nedovršena temperiranost tonskih visina upravo hod tih najnerazvijenijih oblika novije vokalne tradicije (16) ; i
v) tonalna kontamikacija manjeg dela arhaičiog pevanja Mačve, pod čim se podrazumeva simultano korišćenje arhaičnih i novijih tonskih oblika u istom napevu.

Primeri tonalne kontaminacije pripadaju prelaznim melodijskim oblicima u kojima se simultano javljaju melodijski delovi čije su tonske osnove međusobno bitno različite, jer imaju dvojnu pripadnost: arhaičnoj i novijoj narodnoj muzičkoj tradiciji. U ovom Zborniku postoje tri takva napeva: "Na livadi leži momak mladi" (broj 46), "Od tri vrste, od četiri" (broj 47) i "/J/urodiše žute kruške" (broj 48), koji svojim postojanjem nisu prouzrokovali neka bitnija dalja usložnjavanja melopoetske strukture. Ovakav razvojni skor je sasvim u skladu i sa smerom i osnovnim tendencijama kontinuiranih promena ovih napeva, čija pripadnost arhaičnom ustupa pred novim u toku stalnog procesa pretvaranja starog u novo.
 
Međutim, pored jasnih razlika između dva sistema muzičkog mišljenja (arhaične i novije muzičke tradicije), čak i u prelaznim oblicima očigledna je i izvesna labilnost tonskih visina novijeg pevanja, uz relativno sličnu konstalaciju tetrahorada novijeg i arhaičnog narodnog pevanja, koja se na pomenuta tri primera, kao prelaznim oblicima, ogleda u:
 
a) postojanju manjih (u odnosu sledeći) interval između finalisa i prvog stupnja (arhaični oko 72C, (centa) noviji oko 90C;
b) postojanje relativno velikog intervala između drugog i trećeg stupnja: arhaičnog veličine oko 200C, novijeg oko 290C, uz zavodljivu sličnost jednog i drugog tetrahorda; i
v) ponovljena pojava malih intervala između trećeg i četvrtog stupnja (arhaična: 40—50C i novija tradicija 90-100C).
 
U celini to ovako izgleda:



....

Mačvansko narodno pevanje danas nije karakteristično po većem broju i kvalitetima pojava ove vrste, koje se znatno plastičnije ispoljavaju u drugim krajevima Srbije, gde novije pevanje nije steklo odlučujuću prevagu, radi čega se i za proces prelaženja delova stare u noviju pevačku tradiciju još uvek ne može tvrditi da je ušao u fazu svoje finalizacije. Prezentacija kvantitativno i kvalitativno tipičnih primera ove vrste biće svojevremeno praćena i publikovanjem studijskih istraživanja i tog problema.

Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #7 poslato: Novembar 22, 2011, 02:41:03 am »

**

TAKTOVI, METRIČKI I MELOPOETSKI OBLICI U VOKALNOJ NARODNOJ MUZIČKOJ TRADICIJI MAČVE


Ovaj deo analitičkih poslova obavljen je korišćenjem ličnog računara TENDY SHACH RADIO TCS EG 3003 "GENIE I" japanske proizvodnje po američkoj licenci. Nakon višegodišnjeg rada na projektovanju, realizaciji istraživanja i korišćenju rezultata merenja efekata koje muzički programi radija i televizije ostvaruju na auditorijum, uz strukturalne i ostale analize muzičke materije o kojoj je reč, autor ove studije je, nakon dodatne stručne šestomesečne specijalističke oblike u Centru za informatiku Radio-televizije Beograd, ostvario širi idejni projekat primene računara u etno-muzikološkim analizama. Praktično višeetapno ostvarenje ovog projekta počinje se analizom metričkih i melopoetskih oblika i muzičkih taktova kao osnovnih celina narodnog pevanja Mačve, a po AOP-programima (17) i u realizaciji matematičara Branislava Mijatovića, autora više AOP-programa za istraživanje problema muzičke RTV prakse. Ovo su, međutim, samo prvi rezultati automatske obrade podataka po tim obimnim programima kojima će sve potpunije biti obuhvatana etno-muzikološka problematika. Programe je Branislav Mijatović ostvario korišćenjem računarskog BASIC-jezika, kao i mašinskog računarskog jezika u onim delovima gde je operacionalna brzina rada računara bitna. U pripremi elemenata za metričku i melopoetsku analizu bilo je plodotvorno korišćenje sasvim delimično adaptiranog analitičkog sistema koji je Aleksandar Linin, etnomuzikolog iz Skopja, izložio u svom konciznom radu "Specifične konstruktivne forme makedonskih narodnih napeva" (18). Sistemski elementi Aleksandra Linina su tokom priprema i korišćenja analitičkih rezultata posedovali visoku kompjutersku programibilnost, što sa posebnim zadovoljstvom ističemo (18).
 
U okviru navedene prve faze uporednih istraživanja kojima su obuhvaćene narodne melodije iz Mačve, kao relevantni parametri se javljaju: taktovi, govorni metrički oblici i njihovi tekstovi refrena, oblici metričkih kontaminacija i katalektički stihovi kao elementi prirodnih stvaralačkih odstupanja od ustaljenih metričkih veličina, a zatim pregledi i analitičke rekapitulacije ostvarenih grupisanja metričkih i melopoetskih oblika u celini.
 
Već sama činjenica da zastupljenost melodija u kojima samo jedan takt čini okosnicu ritmičkog toka iznosi približno 2/5 (214 primera) od svih melodija u Zborniku, nasuprot 323 primera ili približno 3/5 indirektno ukazuje i na visoku opštu složenost struktura mačvanskog narodnog pevanja. Druga karakteristika je pojavna prevaga primera u 2/4-tinskom taktu i to u okviru mešovitih taktova (kada se tokom melodije javljaju NAJMANJE DVA RAZLIČITA TAKTA), a pogotovu kada se javlja kao jedinstven takt, budući zastupljen sa 2/3 (140 od 214) primera. Informacije radi dajemo oba tabelarna pregleda zastupljenih taktova:


Jedinstven takt za ceo napev





Govorni metrički oblici bez promena broja slogova osnovne strukture su najčešće direktno vezani za srodna grupisanja u taktovima, a osim toga i tu, kao i u ostalim vrstama, preovlađuju napevi sa deseteračkim stihom(100406), ovoga puta sa rezolutnom pojavnošću:


Govorni metrički oblici bez refrena ili katalektičkih pojava





Postoje dve suprotne vrste negacija takvih čistih govornih metričkih oblika u vidu pojava različitih proširenja, dodataka osnovnim tekstovima, a to su različiti REFRENI (N) ili katalektičke pojave pod kojima se podrazumevaju tako promenjeni stihovi da im je oduzeto jedan, dva ili više slogova, na počecima ili završecima pesničkih stopa od kojih su stihovi sastavljeni.
 

U Mačvi je preovlađujuća brojnost jednosložnih refrena jedna od karakteristika narodnog melosa i to u sledećim srazmerama:





Dopunu i izuzetak navedenim pojavama čine mešoviti refreni, a to su slučajevi kada se u istom primeru javljaju dva različita dodatka i to, na primer:





Refreni kao kreativni dodaci zauzimaju različita mesta u napevima i shodno tome imaju različite funkcije u njihovim tokovima i razvoju. Spoljašnja proširenja (zapevi i pripevi) i unutrašnja (različiti upevi), osim apsolutne prevage jednosložnih dodataka ispoljavaju i drugu važnu osobinu po kojoj je raznovrsnost refrena obrnuto srazmerna broju pojava tih različitih dodatnih elemenata. Prema voluminoznoj složenosti i funkcionalnosti njihov pregled u mačvanskom narodnom pevanju je sledeći:





Dodavanje razvijenih metričkih oblika osnovnim napevima ponovo potvrđuje spontane funlamentalne unutrašnje kriterijume vokalve tradicije Mačve i to prvenstveno istu globalnu strukturu zastupljenosti inače najčešćih pojavnih metričkih oblika kao kod osnovnih napeva. Dakle, kada su posmatrane jasne metričke strukture razvijenih i formalno zaokruženih refrena, nametali su se refreni — zaokružene pesme sa sledećim čvrstim metričkim strukturama:
 
100406 — 17 primera
080404 — 13
080503 —   6
070403 —   2
090603 —   2
 
Sa po jednim primerom bili su zastupljeni formalno zaokruženi refreni čiji tekstovi pripadaju sledećim metričkim oblicima kazivanih tekstova: 090405, 130607, 130706, 140707, 150807 i 16050407.
 
Ova pojava u celini je sasvim u skladu i sa očekivanjima s obzirom da je reč o dodacima od kojih se manji deo u delimično ili sasvim neznatno izmenjenom obliku u Mačvi ili u obližnjim krajevima, javlja i u vidu potpuno autonomnih napeva.
 
Posledice metričke kontamnnacije kao pojave reflektuju se pre svega u postojalju znatne grupe melodija čija je metrička osnova nejedinstvena, uglavnom neustaljena i to ili zbog postojanja odstupanja od osnovnog metričkog oblika ili zato što su dva ili više metričkih oblika složena osnova na kojoj se gradi napev. Praktična diversifikacija ovih dveju grupa podrazumeva složenije analize tih napeva, po našem planu moguća tek u trećoj fazi razvoja kompjuterske obrade, koju će karakterisati pripreme našeg sledećeg Zbornika narodnih melodija. Stoga se ovoga puta ograničavamo samo na iznošenje kvantitativnog pregleda primera metričke kontaminacije:


Primeri metričke kontaminacije

.............

Pored izuzetne raznovrsnosti kombinacija metričkih formi kao nezaobilazne osobenosti pada u oči i činjenica da su prisustva dodatnih proširujućih elemenata (refrena) i sužavanja stihova izostavljanjem delova pesničkih stopa (katalektičke pojave) toliko retke u primerima metričke kontaminacije, da se stiče utisak o njihovoj zastupljenosti isključivo po izuzecima.
 
Od ukupne mase mačvanskih narodnih napeva zastupljenost katalektički promenjenih metričkih formi je, u ovom Zborniku, naprotiv, veoma znatna, baš kao i pojava refrena, u čije polarne suprotnosti se mogu svrstati upravo katalektičke promene stihova. Takva povremena svesna tipska odstupanja od proklamovanog govornog metra kao specifični kreativni postupci bitno su povećavali bogatstvo ukupnih izražajnih mogućnosti koji je štedro koristio mačvanski stvaralac folklorno-muzičkih vrednosti. Kao stvaralačke mogućnosti ovi specifični načini melopoetskog stvaralaštva deo su i jedan od očuvanih rudimenata drevnog nerazdvojnog muzičko-poetskog mišljenja, čemu u prilog svedoči i da su katalektičke pojave najčešće kod melodijski arhaičnih napeva, veoma prisutne kod novijih melodija seoskog porekla (naročito onih koje su nastale promenama starog narodnog pevanja), a skoro nepostojeće u pesmama gradskog porekla. Iako se ne može odrediti da li je to pojava vezana isključivo ili naročito za mačvansku seosku narodnu muzičku tradiciju, pošto nedostaju analize te pojave u širim etno-geografskim prostorima, ipak se može sa sigurnošću tvrditi da je ona duboko utemeljena, jer se javlja i u osnovnom napevu i u svim vrstama dodataka (refrena).

Najčešće katalektičke promene na stihovima 45 napeva, kod kojih se ova pojava javlja jednokratno ili višekratno u eksponiranom obliku, jesu sledeće:

.............

Sa 45 zastupljenih ili preko 12% primera, pri čemu se u nekoliko napeva višestruko pojavljuju (ukupno 55 puta) katalektičke promene melopoetskih oblika mačvanskog narodnog pevanja su nesumnjivo jedna od njegovih karakteristika i to počev od najjednostavnijih pojava guslarskog izostavljanja poslednjeg sloga u deseteračkom stihu, pa do ostvarenja zapaženih humorističkih efekata u pesmi "Sjaj meseče preko bagremara" gde izuzetak — katalektički tretman stihova — postaje pravilo čijom primenom se sa lakoćom postiže željena nesputana vedrina kojom odiše pesma. Primenjujući postupke korišćenja promenjenih stopa koje su izostavljanjem manjeg ili većeg broja njihovih elementarnih delova nesumnjivo učinjene neobičnim i u svakom slučaju neuobičajenim, nekadašnji anonimni stvaraoci mačvanskih napeva su, znalački i sa merom koristeći i promene stihova ove vrste, značajno povećavali svoje ukupne kreativne muzičko-folklorne mogućnosti.

Celovito posmatrani metrički oblici mačvanskog pevanja čija je zastupljenost najveća pre svega ukazuju na blagu prevagu onih formi čije je grupisanje najveće, a to su:
 

metrički oblici sastavljeni od stopa koje pripadaju jednom stihu:

........
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4628



Pogledaj profil
« Odgovor #8 poslato: Novembar 22, 2011, 02:25:12 pm »

**

LITERATURA I OBJAŠNJENJA


01. Pored 34 mačvanska naselja, pocerska sela Petkovica i Čokešina istraživana su sa ciljem da se ustanovi da li se poklapaju granice Mačve i Pocerine kao etnogeografskih regiona i širenja mačvanskog pevanja "na bas" kao muzičkog modela, sa odgovorom: da širenje pomenutog dela mačvanskog pevanja nije omeđeno etnogeografskim granicama prostiranja Mačve, već zahvata šire prostore.
 
02. Milivoje VASILJEVIĆ, Podrinje u praistoriji, antici, srednjem veku i pod Turcima. Podrinjsko-kolubarski region, Šabac, 1982.
 
03. Milivoje VASILJEVIT1 i dr Vojislav TRBUHOVIĆ: Praistorija i stari vek, Šabac u prošlosti I, Šabac 1970.
 
04. Dr Adem HANDŽIĆ, Šabac i njegova okolina u XVI vijeku, Šabac u prošlosti I, Šabac 1970.
 
05. Izuzetno korisni bili bi i podaci o poreklu stanovništva kao rezultati monografskih istraživanja i to: antropogeografskih i etnoloških koja su od 1977. do 1981. godine izvršili: mr Miodrag Kovačević, Milivoje Vasiljević, dr Milovan Radovanović i dr Miljana Radovanović. Na izlazak publikacije sa ukupnim rezultatima nismo imali više mogućnosti da čekamo zbog dospelih krajnih rokova za finalizaciju ovog Zbornika i studijskih tekstova u njegovim okvirima.
 
06. Miodrag VASILJEVIĆ, Narodne melodije iz Sandžaka, Beograd 1953.

07. Pod mikrointervalima podrazumevamo muzičke intervale manje od polovine tona na koje nailazimo u tonskim nizovima arhaičnih napeva naše narodne muzičke tradicije.

08. Zbornik "Muzička tradicija Srbije III — Gornja Jasenica" sadržavaće i studiju posvećenu tom problemu.
 
09. Dragoslav PARMAKOVIĆ, Mačvanski partizanski odred, Šabac 1973, str. 129—130.
 
10. ibid, str. 293.
 
11. Ljubinko MILJKOVIĆ, Muzička tradicija Srbije I, Banja, Nota Knjaževac 1978, str. 46—54, brojevi 149—177.
 
12. ibid, str. VIII—XXV, Sadržajne odlike arhaične muzičke tradicije i dalje.
 
13. Princip nominalnog uklanjanja razlike dveju generisanih frekvencija prividnim svođenjem njihovog broja oscilacija na potpunu jednakost.
 
14. Detaljni postupak u svim fazama elektro-akustičkih merenja dat je u autorovom saopštenju: Elektro-akustička merenja kao metod istraživanja orijentalnih uticaja na našu narodnu muzičku tradiciju, Ohrid 1982.
 
15. Primeri iz ovog Zbornika: "Dođi, dragi, doveče na prelo!" (br. 50), "Badovince, rodno mesto moje!" (br. 72), "Mala Mara boles' bolovala" (br. 95), "Kad sam bila s' dragim kod ovaca" (br. 96)

16. Primeri iz ovog Zbornika: "Na livadi leži momak mladi" (br. 46) "Od tri vrste, od četiri!" (br. 47), "/J/urodiše žute kruške" (br. 48)
 
17. AOP-program — program automatske obrade podataka.
 
18. Aleksandar LININ, Specifične konstruktivne forme makedonskih narodnih napeva, Zvuk — jugoslovenski muzički časopis br. 1, Sarajevo 1982.
 
19. U daljem toku ovog saopštenja cifre vezane za rezultate dobijene posredstvom računara biće i pisane onako kako se unose u računar ili štampaju nakon AOP-postupaka.
 
20. Zamena malih slova u melopoetskim formulama nije učinjena zato što se želela neka promena simbola, već što je to bio uslov za efikasnije korišćenje računara, a pošto mala slova nisu u upotrebi u numeričkim izrazima ove vrste, promena veličine slova je irelevantna. Ova napomena se odnosi podjednako na predstavljanje strukture napevnog teksta kao i strukture napeva.
 
21. Podrobnija obaveštenja o ovom delu analitičkih postupaka moguće je naći u autorovom radu "Primena računara u etno-muzikološkim istraživanjima muzičke tradicije različitih naroda" (Simpozijum o balkanskom folkloru, Ohrid, 7. i 8. jula 1985. godine), koji će biti štampan u publikaciji "Makedonski folklor" Instituta za folklor "Marko Cepenkov" u Skopju za 1986. godinu.




Ljubinko Miljković
Muzička tradicija Srbije II
MAČVA

rukopisni zbornik
Šabac, 1985.
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: