Srpski kompozitori
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Srpski kompozitori  (Pročitano 11974 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4640



Pogledaj profil
« poslato: April 02, 2012, 11:13:44 pm »

**

SRPSKI KOMPOZITORI


Obično se kaže da je istorija klasične muzike u Srbij i relativno kratka, jer se početkom njenog razvoja smatra polovina XIX veka, preciznije, godine kada su nastala prva dela prvog srpskog školovanog kompozitora — Kornelija Stankovića. Od njegovog rođenja do danas prošlo je 180 godina, u koje staju opusi mnogih kompozitora — od onih u kojima dominiraju jednostavni horski aranžmani narodnih pesama i salonski komadi za klavir do sasvim originalnih rukopisa poslednjih generacija autora. Neki od njih su ostavili značajan trag u vremenu u kojem su stvarali, uticali na dalji razvoj muzike kod nas i donekle ostali prisutni u našem muzičkom životu, ali mnogo je onih kojih se danas sasvim retko setimo.
 
Dela srpskih autora su slabo zastupljena na koncertnim podijumima, a poseban nemar prema domaćem stvaralaštvu pokazuju i oni koji se bave objavljivanjem muzičkih (audio) izdanja u Srbiji. Bilo bi lepo, npr, u ovom tekstu podsetiti na neko antologijsko izdanje, tj. neki komplet kompakt diskova sa izabranim kompozicijama, a u izvođenju naših poznatih i uglednih intepretatora, ali to, na žalost, još uvek nije moguće. Zanimljivo je, međutim, da su odgovorni u jednoj drugoj izdavačkoj delatnost pokazali da "poseduju sluh" za negovanje kulturnih (muzičkih) vrednosti kod nas.
 
Naime 2009. godine u saradnji sa Udruženjem kompozitora Srbije, "Jugomarka" je štampala seriju poštanskih maraka pod nazivom "Velikani srpske klasične muzike". Do tada postojećim markama sa likovima Stevana Mokranjca i Josipa Slavenskog, dodato je još osam sa likovima naših veoma značajnih kompozitora: Kornelije Stanković, Josif Marinković, Petar Konjović, Stevan Hristić, Miloje Milojević, Mihovil Logar, Ljubica Marić i Vasilije Mokranjac.
 
Poduhvat vredan svake pohvale, međutim osim nesumnjivog doprinosa vizuelnom prepoznavanju velikana srpske klasične muzike, ovaj izdavački poduhvat iije uticao na ono važnije — prepoznavanje muzike većine navedenih kompozitora.
 
Uostalom, osim Stevana Mokranjca, njegovih Rukoveti i Liturgije, kompozicija koje žive zahvaljujući velikom broju (uglavnom amaterskih) horskih ansambala kod nas, Hristićeve Grlice, Konjovićeve Velike čočečke igre i Marša na Drinu Stanislava Biničkog — koje najčešće prilikom obeležavanja nekih nacionalnih praznika u svoj program uvrste naši orkestarski ansambli, kao i solo pesama Marinkovića, Konjovića, Hristića i Milojevića, koje je poslednjih godina Udruženje kompozitora predstavilo na koncertima u mnogim gradovima Srbije u okviru zapaženog projekta Antologija srpske vokalne lirike, sasvim se sporadično čuju dela onih koji su predano radili na stvaranju naše muzičke baštine.
 
Ne može se prevideti ni činjenica da nijedno od ostvarenja kojima je započeo razvoj scenske muzike u Srbiji nije našlo svoje stalno mesto na repertoarima operskih kuća u Beogradu i Novom Sadu. A reč je o kompozicijama koje osim istorijskog značaja imaju i veliku i potvrđenu umetničku vrednost: prva "prava" opera kod nas — Na uranku (1903) Stanislava Biničkog, stilski određena elementima italijanske verističke opere i motivima srpskog folklora, zatim Knez Ivo od Semberije Isidora Bajića i naravno opere Knez od Zete (1929) i Koštana (1931) Petra Konjovića inspirisane narodnom muzikom, a stilski bliske stvaralaštvu Leoša Janačeka. Pokondirena tikva Mihovila Logara, Simonida Stanojla Rajičića, Suton Stevana Hristića, kao i njegov balet Ohridska legenda, samo su neki od naslova kojima bi trebalo obezbediti stalno prisustvo na našoj sceni.
 
Takav bi tretman trebalo da imaju i brojne klavirske kompozicije koje bi znatno obogatile koncertne programe naših pijanista. Pre nekoliko godina je Udruženje kompozitora Srbije ostvarilo projekat kapitalnog izdanja Antologije srpske klavirske muzike u pet svezaka. U stvaranju ove jedinstvene edicije učestvovali su naši eminentni stručnjaci iz oblasti muzičke kulture, uz pomenutu antologiju vokalne lirike iz 2009. godine (koja obuhvata 127 pesama u razdoblju od 130 godina) ona predstavlja jedan od najvrednijih izdavačkih poduhvata ostvarenih poslednjih decenija u Srbiji.
 
Reprezentativan izbor dela komponovanih za klavir u periodu od sredine 19. do kraja 20. veka obuhvata 33 kompozicije dvadesetčetvoro autora, različitih stilskih i žanrovskih karakteristika, ali i tehničke složenosti. Antologija sadrži vredan potencijal za pedagoški rad, teorijsku i muzikološku analizu, ali je prvenstveno namenjena izvođačima — kako koncertnim pijanistima tako i studentima i učenicima srednjih muzičkih škola. Pa ipak, i pored ovog štampanog izdanja, koliko smo često, u prilici da čujemo npr. neke od opusa Miloja Milojevića (Minijature, Melodije i ritmovi sa Balkana, Kameje) Marka Tajčevića (Sedam balkanskih igara), Vasilija Mokranjca (Odjeci), Mihovila Logara... Odgovor je: retko! Ali (sa druge strane) žanr koncertne srpske muzike je još manje zastupljen.
 
Stanojlo Rajičić (uz čije su ime, inače, vezani mnogi kompozitorski prvenci u našoj sredini) i Petar Stojanović (pripadnik prethodne generacije autora koji su živeli na prelazu iz XIX u XX vek) smatraju se najistaknutijim predstavnicima koncertantnog stvaralaštva u srspkoj istoriji muzike. Rajičićev Treći klavirski i Stojanovićevi Drugi i Peti koncert za violinu, kao i dupli koncert za violinu i klavir svakako su među onim ostvarenjima koja (znalački napisana) pružaju puno mogućnosti za isticanje tehničkog i umetničkog majstorstva solista i po svim parametrima mogu da pariraju najpoznatijim koncertima evropske muzičke literature.
 
Simofnijska dela, partiture velikih vokalno instrumentalnih kompozicija, ali i manji, kamerni opusi kompozitora kao što su Konjović (njegova, ali i srpska Prva simfonija u c — molu), Slavenski (Balkanofonija, Sifmonija orijenta, Lirski gudački kvartet), Hristić (Poema zore), Vasilije Mokranjac takođe ne privlače često pažnju, iako izvođačima nude veliko izražajno bogatstvo, a slušaocima priliku da se uvere u originalnost stvaralačkih rukopisa velikana naše muzike, kao i u savremenost, a ponekad i u vizionarske karakteristike njihove muzike.
 
Ali, čak i da nije tako! Čak i da su stranice srpske muzičke istorije ispisane rukopisima kompozitora čija dela ne dosežu standardne vrednosti bogatijeg i raznovrsnijeg internacionalnog muzičkog nasleđa (koje pri tom ima znatno dužu tradiciju), trebalo bi (a možda je to i obaveza svih nas) da nam ta NAŠA muzika bude dostupna i da je, pre svega, poznajemo. Za prvih 180 godina to je sasvim dovoljno!
 
P. S. Informacija koja sledi, svakako nam neće u tome pomoći. Naime, krajem 2009. godine u Beogradu je zatvoren MIC (Muzičko informativni centar), koji je imao zadatak da promoviše srpsko muzičko stvaralaštvo, da konstatno upotpunjuje bazu podataka o muzičkim delima stvorenim u Srbiji, da najpre sredi, a potom i omogući da notni materijal bude dostupan svima koji su zaniteresovani (pre svega izvođačima i istraživačima u zemlji, ali i u inostranstvu) i da (jednom rečju) bude pouzdana arhiva u kojoj bi se na jednom mestu nalazile sve kompozicije naših kompozitora do kojih je moguće doći.


Autor: Maja Čolović Vasić

Tekst preuzet iz časopisa za književnost, umetnost i kulturu "BUKTINJA" Broj 30 | Izdavač "Krajinski književni klub" Negotin | uz odobrenje glavnog i odgovornog urednika Gorana Vučkovića

Kompozitori & instrumentalisti & tekstopisci i izvođači srpske muzike
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: