Stana Đurić Klajn — Muzička kritika i muzički časopisi u Srbiji
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Muzika « MUZIČKA ČITAONICA « Muzičke teme « Stana Đurić Klajn — Muzička kritika i muzički časopisi u Srbiji
Stranice: 1   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Stana Đurić Klajn — Muzička kritika i muzički časopisi u Srbiji  (Pročitano 7012 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4663



Pogledaj profil
« poslato: Decembar 09, 2011, 12:34:47 am »

**

MUZIČKA KRITIKA U SRBIJI


Muzička recenzija javlja se u srpskom kulturnom životu uporedo sa prvim koracima muzičke prakse. "Novine srbske" popraćaju izveštajima već od 1834 nastupanja J. Šlezingera u Kragujevcu sa orkestrom "knjažesko-srbske bande" u svima prilikama u kojima je sudelovao. I listovi toga doba, štampani u Budimpešti ("Magazin za hudožestvo, knjižestvo i modu", "Serbske narodne novine"), takođe prikazuju pojedine srpske muzičke manifestacije. Muzičku recenziju, u vidu kraćih beležaka, najava koncerata i potom osvrta na njih, prihvataju dalje i neguju tokom XIX veka ne samo beogradski listovi nego i mnogi u provinciji ("Zastava", "Srbobran" u Novom Sadu; "Srpstvo", "Budućnost", "Rodoljub" u Vršcu; "Pančevac" u Pančevu i mnogi drugi). Većina tih napisa anonimna je, laička i novinarskog karaktera. Dosta mesta ustupaju muzičkoj publicistici i pojedini književni časopisi ("Letopis Matice srpske", "Danica", "Pozorište", "Srbadija", "Vila", "Brankovo kolo", "Stražilovo", "Javor", "Nova Iskra", "Zvezda", "Kolo", "Delo", "Srpski književni glasnik" i dr.) u kojima se, kao i u muzičkim časopisima, povremeno javljaju krajem XIX veka kao pisci članaka i kritika i prvi muzičari: D. Blažek, J. Ivanišević, R. Tolinger i J. Paču.

Redovnija i stručna muzička kritika javlja se tek uoči Prvoga svetskog rata, kada u Časopisima i novinama pišu I. Bajić, D. Janković, J. Zorko, P. Krstić, P. Konjović, M. Milojević i St. Hristić. U "Srpskom književnom glasniku" izgrađivala se tada kritičarska ličnost M. Milojevića, koji će biti gotovo jedini kritičar i esejist toga časopisa posle 1918 do kraja njegova izlaženja (1940). Pošto je 1922 postao i kritičar dnevnika "Politika", Milojević se afirmirao kao prvi stalni profesionalni muzički kritičar u Srbiji. Ličnost široke opšte kulture i muzički erudita, Milojević je u svojim kritikama i esejima obuhvatao najraznovrsnije probleme koji su iskrsavali u tadašnjem muzičkom životu naše sredine. Po osnovnoj estetsko-idejnoj orijentaciji bio je naklonjen idealističkom subjektivizmu i njegove su kritike i ocene najčešće impresionističkog karaktera, ali uporedo s tim u njima je izražena vaspitna i prosvetiteljska tendencija, što je u stvari nametala i zahtevala tadašnja muzički u mnogom pogledu još nedovoljno razvijena sredina.

Između dva rata kritikom u dnevnoj i periodičnoj štampi bavili su se — vremenski duže ili kraće — i P. Krstić, J. Grčić, K. Manojlović, R. Švarc, P. Bingulac, B. Dragutinović, M. Živković, P. Stefanović, V. Novak, Sv. Nastasijević, St. Vinaver, J. Dimitrijević i dr. — V. Vučković, koji je započeo kritičarski rad još kao praški student saradnjom u "Zvuku" 1932, nastavio je potom delatnost muzičkog pisca na prostranom polju koje je obuhvatalo kako tekuće kritike u "Politici," "Pravdi" i "Nedeljnim informativnim novinama", tako i članke i studije u naprednim književnim časopisima i drugim listovima. U svemu tom raznovrsnom radu Vučković se istakao ne samo kao prvi— estetičar u Srbiji, nego i kao aktivni propagator naprednih tendencija u našoj muzičkoj praksi. Najduže vreme se posvetio isključivo profesionalnoj muzičkoj kritici B. Dragutinović, koji se time bavi od 1921 kao kritičar dnevnika "Novosti" i "Pravda", te "Zvuka", a od Oslobođenja— kao stalni kritičar "Politike". U svome kritičarskom radu Dragutinović ispoljava, pored solidnog strušnog znanja, uvek pedantno i savesno odmeravanje vrednosti analiziranog predmeta. — Veoma je plodna delatnost P. Stefanovića, koji je između ratova bio pretežno kritičar u dnevnim listovima, dok se posle Oslobođenja posvetio i dužim analitičkim studijama, objavljenim u književnim i muzičkim časopisima. Njegov stav prema problemima muzičke umetnosti, iako krajnje subjektivistički u pojedinostima, ogledalo je vrlo široke kulture, naročito dobrog poznavanja filozofskih disciplina i progresivnih idejnih težnji.

Posle Oslobođenja skoro svi dnevni listovi pa i poneki časopisi ustupali su svoje rubrike muzičkoj kritici, a i radio-stanice donose sve češće, pored komentara uz programe (daleko najveći broj iz pera P. Bingulca), kritike i osvrte na koncertne ili operske priredbe. Tako se u poslednje vreme znatno proširio krug pisaca koji se bave muzičkom publicistikom. Njome se, povremeno ili trajno, bave kako predstavnici starijih generacija muzičara tako i najmladih. Među njima se nalaze, pored ranije navedenih: K. Babić, D. Čolić, D. Despić, H. Durić, S. Đurić-Klajn, D. Gostuški, S. Habić, N. Hercigonja, Đ. Jakšić, T. Jaščenko, D. Kostić, M. Logar, D. Papadopulos, M. Pavlović, D. Plavša, A. Preger, M. Radenković, D. Skovran, J. Šulhof, M. Tajčević, M. Vukdragović i dr.


Stana Đurić-Klijn
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 4663



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Decembar 09, 2011, 01:08:03 am »

**

MUZIČKI ČASOPISI U SRBIJI


Prve srpske muzičke periodičke publikacije prate uglavnom, mada sa izvesnim zakašnjenjem, postanak i razvoj pevačkih društava, koja su u XIX veku bila i glavni pokretači muzičkih časopisa. Tako se kao prvi pokušaj u toj oblasti pojavljuje 1883 Glasnik pevačke družine "Kornelije" koji ima više karakter almanaha nego časopisa i čiji je jedini broj posvećen pretežno ličnosti i delu K. Stankovića. Ovom prvom pokušaju sledi Gudalo, časopis "za unapređenje glazbe" koji je izlazio 1886 i 1887 u Velikoj Kikindi, pod uredništvom M. Petrovića, predsednika pevačkog društva "Gusle", koje je bilo i izdavač. Većinu članaka u tom časopisu, koji je donosio i notne priloge, pisao je R. Tolinger (pod pseudonimom Mladen). God. 1903 pokreće i izdaje I. Bajić u Novom Sadu Srpski muzički list, časopis koji je urednik većinom sam ispunjavao člancima a izlazio je svega godinu dana. Pretežno upućen na obaveštavanje publike o domaćim kompozitorima i muzičkom životu, ovaj je list doneo priličnu građu o tadanjim srpskim muzičkim prilikama i muzičarima. Dužeg trajanja bio je časopis Gusle koji je 1911—14 izlazio u Somboru pod uredništvom Đ. Cvejića, kao glasilo Saveza srpskih pevačkih društava. Posvećen pevaštvu, donosio je, pored vesti i referata o pevačkim društvima, raznolike napise (anonimne) o problemima pevanja i horske prakse. Veći deo beležaka ispunjavaju podaci o ruskoj, poljskoj i češkoj muzici.

Posle Prvog svetskog rata javljaju se časopisi koje pokreću pojedini muzičari ili grupe muzičara a koji donekle daju sliku o diferenciranju umetničkih stremljenj a u muzičkom životu Srbije. Od tog vremena časopisi izlaze skoro redovito u Beogradu. Među prvima je Muzički glasnik koji izlazi 1922 pod uredniŠtvom P. Krstića—. Vrlo je solidan i ozbiljan časopis bio Muzika (1928—29) koji izlazi pod glavnim uredništvom M. Milojevića—. Dosada najduži period izlaženja (1928—33 i 1938—41) imao je Muzički glasnik (prvobitno, do 1932 Glasnik Muzičkog društva "Stanković"). Imajući potporu škole, hora i ostalih sekcija koje su sačinjavale društvo "Stanković", ovaj časopis je u svojoj prvoj fazi (pod uredništvom M. P. Bogdanovića) donosio skoro isključivo vesti i beleške iz rada samog Društva, dok je u drugoj fazi (pod uredništvom St. Đurić-Klajnove, M. Živkovića i V. Vedrala) bio orijentisan na opšte muzičke probleme, kako u Jugoslaviji tako i u inostranstvu—. Veoma izražen opštejugoslovenski karakter imao je Zvuk (izlazio 1932—36 pod uredništvom St. Ribnikarove), prvi muzički časopis u Srbiji koji je u svoj program uključivao i propagiranje progresivnih društvenih smernica.— U Novom Sadu izlazio je 1929—31 i jedini muzički časopis nemačke manjine Der Sanger (urednik V. Wagner, a zatim P. Freund). Kao glasnik pevačkih društava izlazio je 1935—36 (pod uredništvom M. Živkovića, zatim M. Bajšanskog i najzad S. Simovića) Vesnik Južnoslovenskog pevačkog saveza. Donosio je vesti i saopštenja o pevačkim društvima i, ređe, po koji članak iz pera poznatijih muzičara, te muzičke priloge (većinom kompozicije P. Krstića). Poslednji časopis koji je pred rat pokrenut u Srbiji jeste Slovenska muzika (1939—41; uredivali su ga J. Zorko, D. Čolić i M. Đaja, a pokrenulo ga je DruŠtvo prijatelja slovenske muzike). Maloga obima, Slovenska muzika bila je uglavnom posvećena tumačenju programa koncerata što ih je Društvo priređivalo. Pored toga donosila je članke o muzici slovenskih naroda.

Za razliku od Slovenije i Hrvatske, u Srbiji nikada nije bilo crkvenih muzičkih časopisa.

Kao časopis namenjen zabavnoj muzici izlazila je vrlo kratko vreme u 1940 Revija muzike.

Posle Oslobođenja prvi revijalni pokušaj predstavljala je Muzika koja je u izdanju Udruženja kompozitora Srbije i pod uredništvom O. Danona, S. Đurić-Klajnove, M. Vukdragovića i P. Miloševića, izašla u pet brojeva (1948—51) u vidu zbornika posvećenih pretežno savremenim muzičkim problemima. Godine 1953 pojavljajuje se svega jedan broj časopisa Jazz. Od 1954 do 1961 izlazi list za muzička pitanja Savremeni akordi (glavni urednik D. Plavša), a od 1955 obnovljeni Zvuk (glavni urednik S. Đurić-Klajn), kao organ Saveza kompozitora Jugoslavije.— Dosta su mesta ustupali muzičkim problemima časopisi Revija (1953, urednik za muzički deo M. Vukdragović), Radio-Beograd (1946—52), Jugoslovenski radio odnosno Radiotelevizija—, kao i mnogi književni časopisi.


LIT.: S. Đurić-Klajn, Istoriiski pregled jugoslovenskih muzičkih časopisa, Muzika i muzičari, Beograd 1956.

Stana Đurić-Klijn
Sačuvana
Stranice: 1   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: