Muzika

MUZIČKO STVARALAŠTVO I IZVOĐAŠTVO SRBA => Muzičko stvaralaštvo i izvođaštvo => Temu započeo: Angelina Februar 14, 2011, 10:06:37 pm



Naslov: Žice tamburice — Najstarija generacija kompozitora Vojvodine
Poruka od: Angelina Februar 14, 2011, 10:06:37 pm
**

ŽICE TAMBURICE — Najstarija generacija kompozitora Vojvodine


MITA OREŠKOVIĆ

U doba kada je naš prvi melograf, muzikolog i ideolog našeg narodnog muzičkog stvaralaštva FRANJO KSAVER KUHAČ (20.11.1834 — 18.6.1911.) otkrio našoj muzičkoj istoriji Osječanina PAJU KOLARIĆA (17.1.1821. — 13.11.1876. g.) kao osnivača Prvog tamburaškog orkestra u nas (1847. u Osjeku) i kompozitora popularnih pesama uz tamburu ("Miruj, miruj srce moje", "Šeto sam se gori, doli" itd.) upoznao je u Šidu MITU OREŠKOVIĆA (Šid, 1824. — 1875.)| izvrsnog tamburaškog primaša i narodnog pevača koji je znao i sam napisati pesmu uz tamburu. Kuhać, koji ga 1870. godine spominje kao "pokojnoga" — zapisao je u Šidu još za Oreškovićevog života nekoliko njegovih pesama od kojih su najpoznatije "Zar ako si moja mati", "Mladi momci s proleća", "Nemam časti ni kredita", "Držte čaše svi u ruci", "Čuj diko", "Ženidba", "Pomen", i "Prag je ovo milog Srpstva" iz 1849. godine.


STIPAN MUKIĆ

STIPAN MUKIĆ (Subotica 1838 — 1903) istaknuti tamburaš svoga vremena i tamburaški stvaralac. Komponovao je više pesama i igara od kojih se do današnjih dana sačuvala pesma "Kolo igra tamburica svira" na tekst pesnika Nikole Kujundžića.


PERA Ž. ILIĆ
 
Najistaknutiji predstavnik tamburaške muzike osamdesetih godina prošlog stoleća bio je PERA ILIĆ. Rodio se 2.7.1868. godine u Sremskim Karlovcima, gde je još kao dečak počeo svirati tamburu. Gimnaziju je pohađao u Karlovcima, Smederevu i Beogradu. Muziku je učio kod Josifa Marinkovića i Stevana Mokranjca, a kasnije u Beču, Minhenu i Pragu. U Zagrebu je osnovao Tamburaški zbor sveučilištaraca "Hrvatfika lira", koji je pokrenuo osnivanje tamburaških orkestara u Hrvatskoj. U isto se vreme Ilić počinje baviti tamburom. Prvo u Sremskim Karlovcima, a zatim od 1882. godine u Smederevu gde je pohađao školu. Od 1885. godine počeo je da svira u Tamburaškom orkestru, a već nakon dve godine osniva pri ZANATLIJSKOM PEVAČKOM DRUŠTVU U SMEDEREVU Tamburaški orkestar.

Pera Ilić uveo je u svoj tamburaški orkestar troglasne kruškolike tambure naštimovane u kvintana — dakle skoro pola veka pre nego što su se u Hrvatskoj počele više širiti troglasne tambure. Od njega su troglasne tambure prihvatili i ostali tamburaši po Sremu, Bačkoj i Banatu. Početkom dvadesetog veka počinju se troglasne tambure zamenjivati četvoroglasnim. Tada se pod uticajem mađarskih graditelja tambure iz Budimpešte javljaju na području Vojvodine tambure oblika gitare ugođene u kvartama, koje su postizale veću zvučnost. Ovakve tambure u nešto izmenjenom obliku počeli su onda izrađivati najpoznatiji graditelji tambura: LAJOŠ BOCAN, st. u Senti i KAROLY KUDLIK u Subotici. Narod ih je prozvao "sremskim tamburama". Taj naziv zađržao je ovaj sastav tambura do današnjeg dana. Sa svojim tamburaškim orkestrom Illć je otišao 1890. godine na koncertnu turneju u Prag, a godinu dana kasnije i u Beč. Nastupali su i u raznim gradovima Austrije, Nemačke, Bugarske i Rumunije. U Rusiju je otišao 1896. godine i obišao mnogo gradova od Moskve do Odese. Za tamburaški orkestar komponovao je veliki broj plesova u narodnom duhu od kojih su mu najpoznatiji KOLO DUŠANA SILNOG, ZMAJ - JOVINO KOLO, KOLO ALEKSE ŠANTIĆA, GIMNASTIČKO KOLO, KUGLARSKO KOLO, te HERCEGOVAČKO KOLO. Poznat mu je i VENAC RUSKIH PESAMA, zatim balet KOSAČI, gluma s pevanjem RAK OSMOKRAK i dečja opera u jednom činu BONBONI. Neke njegove partiture štampane su i u izdanju časopisa TAMBURICA u Sisku.

Umro je 16.11.1957. godine u Aranđelovcu gde je proživeo poslednje razdoblje svoga života.


ONDREJ MUDROCH
 
ONDREJ MUDROCH (Novi Sad 1871. — 1956.) muzikom se bavio od rane mladosti. Učitelj mu je bio Karlo Belohorsky. Učio je klavir, a kasnije pod uticajem brata Šćefana (koji je i sam bio vrstan tamburaš) opredelio se za tamburu. Sarađivao je sa Markom Nešićem i Vasom Jovanovićem. Imao je svoj profesionalni orkestar sa kojim je proputovao Nemačku i rusiju. Komponovao je niz potpurija slovačkih narodnih pesama i igara.


VASA JOVANOVIĆ
 
Savremenik Mite Oreškovića, bio je Vojvođanin VASA JOVANOVIĆ, (rođen 13.1.1872. godine u Novom Sadu). Iako samouk (u muzičku umetnost upućivao ga je kompozitor i dirigent Dragutin Hruza, Čeh, koji je službovao u Vukovaru) bio je jedan od najvrsnijih vojvođanskih tamburaša i gotovo je celog života imao "svoju školu" u kojoj je obrazovao mnoge tamburaše. Njegov orkestar, koji je u to vreme bio najbolji u Bačkoj gostovao je po Austro-Ugarskoj, Nemačkoj, Belgiji, Holandiji, Rumuniji, Češkoj, Rusiji i Engleskoj. Tokom I Svetskog rata boravio je u Parizu, gde je 17.8.1917. godine napisao i koračnicu SLOBODA. Priredio je 77 SMESA NARODNIH PESAMA I IGARA za tambure i komponovao je 50 koračnica od kojih su najpoznatije KOVILJ, STRAŽILOVO, MARŠ UDRUŽENJA, VARDAR, VARDAR, NEMANJIĆ i BEZIMENI MARŠ  — još 1943. godina, za vreme okupacije, koji je po njegovoj želji kasnije nazvan NARODNI FRONT. Osim navedenih koračnica Vasa Jovanović je autor i kola NESTAŠKO, DANICA i drugih kojih je bilo ukupno 15. Umro je 21.6.1943 godine u Kovilju.


MARKO NEŠIĆ
 



JOCA MLINKO — MIMIKA

Jedan od najznamenitijih bunjevačkih tamburaša JOCO MLINKO — MIMIKA rođen je 3.7.1876. godine u Subotici. Bio je vrstan tamburaš, pa se i danas izvodi VELIKO BAČKO KOLO onako kako ga je Mimika izvodio. U nekim krajevima Vojvodine nazivaju ga i MIMIKINO KOLO. Komponovao je 1 kolo BUNJEVKA, te još nekoliko izvornih dela za tambure od kojih mu je najpoznatija pesma PRID PENDŽEROM PROCVETALA RUŽA na stihove bunjevačkog pesnika Ivana Petraša. Umro je u Molu 9.11.1962. godine. Jedna ulica u Subotici naziva sa njegovim imenom.


SPASOJE TOMIĆ

U Šidu je, posle Mite Oreškovića, radio SPASOJE TOMIĆ (rođen 1877. godine u Starom Keru — sada Zmajevo — kraj Novog Sada). Učiteljsku školu završio je u Somboru, a kao ušitelj i školski nadzornik službovao je u raznim mestima Vojvodine. Poslednje mesto službovanja bio mu je Šid. Kao školski nadzornik podsticao je mlade učitelje da osnivaju tamburaška društva. Bavio se teorijom tamburaške muzike, pa je o raznim tamburaškim problemima pisao članke i rasprave u časopisima TAMBURICA, a osim toga u izdanju urednika TAMBURICE, Janka Stjenušina u Sisku izdao je 1909. godine tamburaški udžbenik. Latinično izdanje nosi naslov NAŠE TAMBURE, a ćirilično UPUSTVO ZA TAMBURANJE PO NOTAMA. Takođe mu je onda objavljeno i njegovo TAMBURAŠKO KOLO, a od njegovih kompozicija, spleta narodnih pesama i igara i koračnica treba spomenuti valcer PRIZREN. Tragično je poginuo krajem avgusta (30.8.1942. godine) u Sremskoj Mitrovici.


ISIDOR BAJIĆ
 



ŽICE TAMBURICE II | Glavni i odgovorni urednik BORIS ČERNOGUBOV | Izdavač: SAVEZ MUZIČKIH DRUŠTAVA VOJVODINE
Izbor kompozicija pripremio Sava Vukosavjev | Novi Sad, aprila 1985.


Prilog člana Skypi

[postavljeno 18.02.2010]

Više na odeljku: « Muzički stvaraoci — najstarija generacija « (http://www.riznicasrpska.net/muzika/index.php?board=35.0)