Moravska zona
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Moravska zona  (Pročitano 9851 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« poslato: Maj 06, 2011, 11:46:31 pm »

**

MORAVSKA ZONA


MORAVSKA ZONA. Područje ustalasanog pobrđa i niskih planina sa širokim rečnim dolinama sliva Morave, čine moravsku zonu, uključujući i znatan deo Kosova. Na severu, moravska zona se duboko prožima sa panonskom, na zapadu sa dinarskom i na jugu sa makedonskom zonom. Na istoku se pruža do granice sa Bugarskom i susreće sa istočnobalkanskim zonama. Nalazi se u središnjem delu Balkanskog poluostrva, od najranijih vremena raskrsnici puteva i uticaja severa i juga, istoka i zapada. Otuda se, u narodnoj umetnosti ovih predela, nalaze oblici i motivi bliski susednim i udaljenim oblastima, ali opet vrlo specifično primenjeni.

Većinu stanovnika moravske zone čine potomci doseljenika iz XVII, XVIII i početka XIX veka, iz dinarskih predela, Makedonije i sa Kosova. U susretu i zajednici zatečenog i donetog, stvarala se svojevrsna narodna umetnost, koja u sebi sadrži nešto od dinarske arhaičnosti, toržestvenosti vizantijske i srpske feudalne umetnosti, orijentalne dekorativnosti i panonske razigranosti. Sve je povezano, u želji za očuvanjem sopstvenog izraza na vetrometini sučeljavanja kultura.

Uočljiva odlika narodne likovne umetnosti ove zone je smisao za ukrašavanje odeće, posebno ženskih zubuna, haljina i košulja, sa izvanrednim stilizacijama biljnih i geometrijskih motiva, izvedenim u tehnikama veza i aplikacijama tekstila na tekstil. Tkane pregače i suknje sa geometriziranim motivima, urađenim tehnikom klečanja, odlikuju se posebnim skladom boja. Treba istaći i čarape, koje obiluju pletenim i vezenim višebojnim motivima. Ranije izrađene čarape pretežno su pletene u dve boje. Ističu se i lopataste preslice ukrašene biljnim i figuralnim predstavama, a manje geometrijski duborez. Više geometrijskog duboreza ima u jugoistočnim i južnim delovima Srbije. Za ovu zonu karakterističan je i tip moravske kuće sa lažnim arkadama.

U Pirotu i jugoistočnoj Srbiji razvilo se ćilimarstvo, koje je imalo veliki uticaj i daleko izvan granica zone, a ostavilo je vidan trag u ćilimarstvu i nekim drugim tkaninama istočnog dela Jugoslavije. Ovome skupu odlika svakako moramo dodati i grnčarstvo jugoistočne Srbije, rađeno na nožnom kolu, sa žuto, zeleno i mrko gleđosanim površinama.


Nikola Pantelić

NARODNA UMETNOST JUGOSLAVIJE | Jugoslovenska Revija | Beograd, 1998
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: