Zoran Petrović (1921―1996)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
LIKOVNA UMETNOST « SLIKARSTVO « Srpski slikari XX—XXI veka « Zoran Petrović (1921―1996)
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Zoran Petrović (1921―1996)  (Pročitano 9157 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« poslato: Decembar 14, 2015, 10:34:25 pm »

*




ZORAN PETROVIĆ
(Sakule, 07.04.1921 ― Beograd, 1996)


Zoran Petrović je rođen u selu Sakule 1921. godine. Nakon aktivnog učestvovanja u NOB-u i završetka Drugog svetskog rata, upisuje se na Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu. Bio je član grupe "Samostalni" i jedan od osnivača "Decembarske grupe", kao i jedan od osnivača umetničkih kolonija u Vojvodini. Pored slikarstva i vajarstva bavio se i literaturom. Bio je redovan profesor Akademije likovnih umetnosti u Beogradu. Umro je 1996. godine u Beogradu.

Na likovnu scenu Zoran Petrović stupa u prvim posleratnim danima, kada umetnost kreće novim putevima i kada nova generacija umetnika srpsku likovnu umetnost uvodi u nove oblasti idejne i likovne problematike. On je umetnik čija se kreativnost manifestuje kroz autentičan izraz snažne umetničke ličnosti, a istovremeno kroz raznovrstan i raslojen dijapazon umetničkih interesovanja, koja se kreću od crteža, preko grafike, ulja, do skulpture. Nalazeći inspiraciju u odbačenom kršu polomljenih mašina, deformisanih i nagriženih rđom, i metalnim predmetima, Zoran Petović neguje asocijativno slikarstvo narativnog sadržaja izražavajući tako svoj stalan strah od bića-mašine i novog ubojitog oruđa. Gledajući svet novim očima, fasciniran mašinskim konstrukcijama, od skica onog što vidi, prelazi na slobodne asocijacije i transformisanje mašinskih i konstruktivnih elemenata u sasvim novi vid slikarskog izražavanja, s posebnim akcentom na tradicionalne grafičke tehnike.

Iz teksta: Izveštaj o radu i poslovanju Galerije likovne umetnosti poklon zbirke Rajka Mamuzića za 2013. godinu | Direktor mr Lazar Marković
Fotografija: Zoran Petrović (1921―1996) ● Iz fonda Savremene galerije Zrenjanin [katalog]
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Decembar 14, 2015, 10:42:00 pm »

*

ZORAN PETROVIĆ — SLIKE





Ulica u Bačkoj Topoli, 1953.
ulje na platnu, 70 x 85 cm
Izvor: binom.rs


"Zoran Petrović ... bio je svestrani umetnik, čiji je celokupan umetnički opus raznovrstan i koji je u to vreme bio član istaknutih umetničkih grupa "Samostalni" i "Decembarske grupe", što je osim umetničkog nosilo tada i jedan poseban društveni ugled, bio je, kao i prethodna dvojica umetnika angažovani kulturni radnik koji je širio ideje i principe moderne umetnosti i van centra dešavanja, učestvujući sredinom pedesetih godina prošlog veka u osnivanjima i radu kolonija u Vojvodini.

Zoran Petrović je bio, može se reći, jedan od najistaknutijih umetnika koji su izneli poslove organizacije osnivanja Umetničke kolonije Ečka, 1956. godine. Kao jedan od osnivača Decembarske grupe i kao profesor na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu Zoran Petrović je sigurno imao autoritet i kod lokalnih umetnika i kod predstavnika lokalne vlasti, a svojim ugledom mogao je da garantuje dolazak značajnih srpskih umetnika u novoosnovanu koloniju što bi predstavljalo ozbiljan temelj za dalji razvoj kulturnog i umetničkog života u ovoj sredini. Zajedno sa zrenjanincem Tivadarom Vanjekom, Zoran Petrović je bio veoma angažovan oko utvrđivanja principa, karaktera i uloge buduće kolonije u Ečki. Savremena galerija Zrenjanin poseduje osamnaest radova Zorana Petrovića, slike, crteže, grafike, akvarele, skulpture, koji su nastali u periodu od 1955. pa sve do 1993. godine, kroz koje možemo sagledati gotovo njegov celokupan raznovrsni opus." galerija.rs
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Decembar 24, 2015, 07:44:54 pm »

**

ZORAN PETROVIĆ (1921―1996)
RETROSPEKTIVA IZ FONDA SAVREMENE GALERIJE ZRENJANIN

SAVREMENA  GALERIJA
Z  R  E  N  J  A  N  I  N
septembar 2011.



Zoran Petrović ― umetnik, profesor, kulturni poslenik

U kontekstu ove izložbe, o Zoranu Petroviću, svestranom umetniku možemo govoriti iz različitih aspekata. Možemo govoriti o Zoranu Petroviću kao o autentičnom umetniku čiji je celokupan umetnički opus raznovrstan i čija se interesovanja kreću u različitim likovnim disciplinama kao što su crtež, grafika, slika, skulptura. Možemo govoriti o njemu i kao o članu u to vreme istaknutih umetničkih grupa "Samostalni" i "Decembarske grupe" što je osim umetničkog nosilo tada i jedan poseban društveni ugled. Možemo govoriti o Petroviću kao o pedagogu, profesoru na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu koji je svojim metodama uticao na formiranje brojnih danas veoma značajnih umetnika. I ono što je, u ovom slučaju najznačajnije za Savremenu galeriju Zrenjanin i na šta ćemo u ovom tekstu staviti akcenat, možemo govoriti o Zoranu Petroviću kao o angažovanom kulturnom posleniku koji je širio ideje i principe moderne umetnosti i van centra dešavanja, učestvujući sredinom pedesetih godina prošlog veka u osnivanjima i radu kolonija u Vojvodini. Takođe, Zoran Petrović se bavio i dramsko-spisateljskim radom i napisao je nekoliko dramskih i proznih tekstova.

Zoran Petrović je bio, može se reći, jedan od dvojice umetnika koji su izbili u prvi plan i izneli poslove organizacije osnivanja Umetničke kolonije Ečka, 1956. godine. Predistorija osnivanja ove kolonije može se naći 1954. godine, kada je u duhu pravljenja prigodnih priredbi i obeležavanja različitih godišnjica, u čast desetogodišnjice oslobođenja Zrenjanina priređena izložba slikara i vajara rođenih u Banatu i onih koji sada žive i rade u njemu"1... Članovi, kako piše u novinskom izveštaju, tehničkog odbora te izložbe bili su slikari Ivan Tabaković, Vasa Pomorišac i Zoran Petrović koji su izvršili sve pripreme. Na izložbi su izlagali umetnici iz Zrenjanina: Mirjana Šipoš, Mirjana Nikolić, Tivadar Vanjek, Jovan Janiček, Sabo Đerđ i Karolj Fajfer, koji su nešto ranije iste godine zajedno izlagali u Zrenjaninu, a njima su se, između ostalih, pridružili i Ivan Tabaković, Ivan Radović, Vasa Pomorišac, Zoran Petrović, Stojan Trumić, Aleksandar Zarin i Stevan Dukić. Izložba je otvorena 29. novembra 1954. godine. Iz samog spiska umetnika ― učesnika možemo videti da su na izložbi osim "lokalnih" umetnika iz Zrenjanina i okoline izlagali i istaknuti i priznati umetnici koji su već duže vremena živeli i radili u Beogradu. lako tekst u istim novinama2 nije propratio ovu izložbu baš sa prevelikim oduševljenjem i iako u njemu piše kako istini za volju treba reći da su ovi, u Banatu rođeni, slikari toliko konzervativniji, da ne vole (ili bar nisu izložili) modernističke egzibicije", samo prisustvo istaknutih umetnika poput Tabakovića, u to vreme profesora na Akademiji primenjenih umetnosti u Beogradu i Petrovića, profesora na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu navodi na očekivanja da su oni doneli sa sobom prodore novih, modernističkih strujanja, koja su utoliko bila značajnija što je neposredno pre toga, nakon Drugog svetskog rata vladala stroga, dogmatska socrealistička ideologija, koja je tek sredinom pedesetih počela da jenjava.

Izgleda da je ova izložba bila najava ozbiljnijih tema i razgovora već ranije prisutnih ideja i želja da se likovni život u Zrenjaninu ozbiljnije aktivira i organizuje i već su se tada nazirale tendencije o formiranju jedne organizacije koja bi okupljala umetnike i organizovala izložbe u cilju stvaranja fonda značajnih umetničkih dela i stalne postavke u kojoj bi ta dela mogla biti viđena. Tihomir Savić u nevelikoj monografiji "Ečka-umetnička kolonija" piše: "Posle izložbe Banatske grupe počele su ozbiljne diskusije o stvaranju kolonije slikara. Umetnička kolonija više nije bila samo ideja i želja slikara, već i želja Zrenjanina. Formirane su komisije, počeli su razgovori. Za stolovima su sedeli slikari, prosvetni i politički radnici. Cilj: Umetnička kolonija."3

Kao jednu od najava osnivanja Umetničke kolonije u Ečki možemo shvatiti i samostalnu izložbu Zorana Petrovića u tada Gradskom muzeju u Zrenjaninu, 1955. godine. Organizovanje ove izložbe govori ne samo o tome koliki je značaj i uticaj Zoran Petrović imao u ovoj sredini kao umetnik već se naslućuje i njegov drušveni ugled koji je sigurno bio od velike pomoći i uticaja da priča vezana za organizovanje kolonije konačno počne da se ostvaruje. Kao jedan od osnivača Decembarske grupe i kao profesor na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu Zoran Petrović je sigurno imao autoritet i kod lokalnih umetnika i kod predstavnika lokalne vlasti, a svojim ugledom mogao je da garantuje dolazak značajnih srpskih umetnika u novoosnovanu koloniju što bi predstavljalo ozbiljan temelj za dalji razvoj kulturnog i umetničkog života u ovoj sredini. Zajedno sa zrenjanincem Tivadarom Vanjekom, Zoran Petrović je bio veoma angažovan oko utvrđivanja principa, karaktera i uloge buduće kolonije u Ečki. U monografiji "Ečka-umetnička kolonija", Tihomir Savić dalje piše: "U pismu slikaru Vanjeku Tivadaru, akademski slikar Zoran Petrović sugerira principe Umetničke kolonije. Između ostalog, u Petrovićevom pismu nalaze se predlozi: 'Kolonija se organizuje na principu društvenog mecenaštva... rad Kolonije može da traje jedan mesec (jun, jul ili avgust), ili od prvog maja do prvog septembra; umetnike poziva osnivač Kolonije, koji snosi i sve troškove boravka (stan, hrana i putni troškovi). Izložba Kolonije održavala bi se jedanput godišnje, prilikom nekog državnog praznika. Princip je u koloniji da se od svakog učesnika otkupi po jedan rad, a svaki učesnik ostavlja Koloniji po jedan rad. Od otkupljenih i poklonjenih slika stvarao bi se fond od koga bi se kasnije osnovala Savremena galerija Umetničke kolonije".4 Organizovanje rada u Umetničkoj koloniji Ečka, osim političkim radnicima iz Zrenjanina, povereno je i slikarima Zoranu Petroviću i Tivadaru Vanjeku. Prvi od dvadeset i dvojice pozvanih umetnika počeli su da pristižu već u julu 1956. godine. Učesnici prve kolonije u Ečki bili su: Jožef Ač, Mihail Berenđija, Slobodan Bogojević, Tivadar Vanjek, Lazar Vozarević, Lazar Vujaklija, Nikola Graovac, Stevan Dukić, Jovan Janiček, Milan Konjović, Aleksandar Luković, Stevan Maksimović, Milun Mitrović, Milivoj Nikolajević, Boško Petrović, Zoran Petrović, Vasa Pomorišac, Sabo Đerđ, Jovan Soldatović, Dragoslav Stojanović Sip, Dragutin Cigarčić i Imre Šafranj. U spisku umetnika, osim velikih imena iz Vojvodine (Konjović, Boško Petrović, Nikolajević, Soldatović) pronalazimo i imena petorice umetnika ― članova Decembarske grupe: Lazara Vozarevića, Lazara Vujakliju, Aleksandra Lukovića, Dragutina Cigarčića i naravno Zorana Petrovića. Tokom narednih godina u Umetničkoj koloniji Ečka učestvovaće svi članovi Decembarske grupe, osim Aleksandra Tomaševića. Ovaj podatak je veoma značajan, ne samo zato što je ova umetnička grupa obeležila zbivanja u srpskom slikarstvu druge polovine pedesetih godina dvadesetog veka, već i zato što je uticala na to da se u Vojvodini baš u kolonijama, dogodi konačan raskid sa socrealističkim tendencijama u umetnosti. Zoran Petrović, kao jedan od glavnih organizatora kolonije u Ečki, nosi velike zasluge što je omogućio dolazak ovih umetnika i novih shvatanja u jednu tradicionainu i donekle konzervativnu sredinu. Sava Stepanov smatra da period od osnivanja 1956. godine, pa do institucionalnog konstituisanja 1962. godine predstavlja "zlatno doba" Umetničke kolonije Ečka: "Upravo u tom periodu ova kolonija ima svoju konceptualno-umetničku delotvornost. Neposredno posle formiranja, UK Ečka je uspela da iznade autentičan koncept delovanja i da opravda svoje postojanje. Uopšte, druga polovina pedesetih godina jeste doba punog smisla umetničkih kolonija. One su svojevrsni agens modernističkog shvatanja slike i umetnosti. Dakako, u ovom slučaju se ne radi o avangardističkom modernizmu, već o izgradnji svesti o opravdanosti njegovih principa, o zasnovanosti likovnog dela na primarnosti likovnih elemenata, o afirmisanju umetničkog dela samog po sebi... Svi ti procesi se dešavaju u otežanim uslovima i u atmosferi etatističke kontrole. Zbog toga su, tih poznih pedesetih i ranih šezdesetih godina prošlog veka, kolonije bila mesta u kojima se tragalo za umetničkim identitetom, zapravo za restauracijom onih modernističkih stavova koji su u našim prostorima već postojali između dva svetska rata ― a čiji je kontinuitet brutalno prekinut četvorogodišnjom ratnom katastrofom.5 A kao što je već rečeno, velike zasluge u organizovanju Umetničke kolonije Ečka i uvođenju modernističkih principa u osnove njenog rada imao je upravo Zoran Petrović.

Zoran Petrović bio je redovan učesnik Umetničke kolonije Ečka, u kontinuitetu od osnivanja 1956. pa sve do 1973. i poslednji put 1983. godine. Tokom ovih godina Zoran Petrovićje učestvovao i u slikarskim i u vajarskim sazivima u koloniji, a izlagao je na izložbama kolonije i za fond ostavio dela u različitim likovnim tehnikama ― crtež, grafika, akvarel, tempera, najviše ulja na platnu i skulpture. Godine 1966. dodeljena mu je nagrada za slikarstvo Umetničke kolonije Ečka. Zoran Petrović je samostalno izlagao u Zrenjaninu, 1955. godine u Gradskom muzeju, 1959. godine u holu Narodnog pozorišta Toša Jovanović u Zrenjaninu, a u Savremenoj galeriji Zrenjanin, 1970. godine izlagao je radove nastale od 1955. do 1970. na samostalnoj izložbi pod nazivom "Fantastika", zatim povodom tridesetogodišnjice osnivanja Umetničke kolonije Ečka 1986. godine, zajedno sa Aleksandrom Lukovićem i Stevanom Maksimovićem i opetsamostalno 1994. godine.

Interesantan je zajednički tekst trojice autora ― Aleksandra Lukovića, Stevana Maksimovića i Zorana Petrovića u katalogu povodom izložbe u Savremenoj galeriji Zrenjanin 1986. godine. U kratkom uvodu, ovi autori pišu: "Ovom izložbom želimo da se podsetimo na proteklih 30 godina rada i života Umetničke kolonije u Ečki. Ona je za nas, tada mlade umetnike bila podsticajna svojom radnom atmosferom i obezbedila nam mogućnost za stvaralački razvoj. Radovali smo se dalekom horizontu sa velikim suncem, sporom Begeju, širokim zelenim i žutim poljima, banatskim sokacima, ljudima i golubovima. Verujemo da su mnogi učesnici u ovoj Umetničkoj koloniji nosili slične zanose u sebi ― te je tako nastala bogata riznica umetničkih dela, kao trajno svedočanstvo radosti i lepote stvaranja"6. Sa druge strane u fusnoti ovog teksta, kao svojevrsni odgovor ― zahvalnost tadašnjih organizatora Umetničke kolonije Ečka i rukovodioca Savremene galerije Zrenjanin, piše da se bez stvaralačkog prisustva ove trojice umetnika Ečka ni danas ne može zamisliti i da je ova izložba organizovana uz obostranu želju autora i Galerije koja im veoma mnogo duguje.

Ovaj tekst trojice autora prožet lirskom, pastoralnom atmosferom doživljenog seoskog pejsaža upućuje i na to da je sam Zoran Petrović bio veoma posvećen svom zavičaju i da je svoje uspomene, doživljaje i osećanja proživljena tokom detinjstva i kasnije često unosio u svoja umetnička dela. Ono što je posebno oduševljavalo publiku iz ovih krajeva bili su radovi Zorana Petrovića na kojima prikazuje upravo tu seosku atmosferu, enterijere, pejsaž, duh ravnice... Živojin Turinski započinje uvodni tekst u katalogu povodom izložbe Zorana Petrovića "Fantastika" rečenicom: "Zoran Petrović je otpočeo svoj slikarski rad kao zaljubljenik u vojvođanski predeo, zagledan u zavičajne šorove, kuće, visoka nebesa".7 Savremena galerija Zrenjanin u svom fondu ima nekoliko Petrovićevih radova na kojima je prikazan vojvođanski predeo ili je pejsaž uopšte osnovni motiv. To se može videti na crtežu iz 1955. godine pod nazivom "Crtež iz B. Topole", na kojem je brzopoteznim linijama skiciran perspektivno postavljen put i zelenilo duž njega. Crtež je verovatno nastao prilikom boravka Petrovića u koloniji u Bačkoj Topoli za koju se takođe smatra da je jedan od njenih osnivača. U fondu postoji i ulje na platnu Zorana Petrovića pod nazivom "Jesen u B. Topoli" takođe iz 1955. godine, na kojem je opet u perspektivi predstavljen ugao ulice u Bačkoj Topoli, odnosno put i kuća, sa zelenilom i crkvenim tornjem u pozadini. Može se reći da je to kompozicija koja na tipičan način reprezentuje ravničarski, seoski duh Vojvodine na kojoj je prikazana prepoznatljiva seoska vojvođanska arhitektura i široki blatnjavi šor. I na još dve slike Zorana Petrovića, "Pogled na grad", ulje na platnu iz 1955. godine, koje je Petrović poklonio Galeriji i "Motiv iz Peći" izveden temperom, predstavljeni su predeli sa kućama. Jedina kompozicija Zorana Petrovića izvedena akvarelom u fondu Savremene galerije Zrenjanin je "Srem" iz 1983. godine koju je umetnik verovatno poklonio Galeriji prilikom svog poslednjeg boravka u koloniji Ečka. Ono što je karakteristično za ove pejsaže je da se svuda prepoznaje težnja ka svođenju, odnosno uvođenju modernističkog rečnika i postepeno udaljavanje odnosno uopštavanje realnog.

Interesantno je da u fondu Savremene galerije Zrenjanin ne postoji ni jedan rad Zorana Petrovića sa ečanskim motivima, odnosno iz kataloških podataka/naziva radova koje je Petrović izlagao na izložbama ečanske kolonije izgleda da ga je u koloniji u Ečki interesovalo odnosno inspirisalo nešto sasvim drugo. U katalogu povodom dvadesetogodišnjice osnivanja Umetničke kolonije Ečka Zoran Petrović, između ostalog, piše: "Desilo se to 1956. godine kada je počeo rad Kolonije da sam u bivšem "lovačkom salonu" ― na promaji napuštenog dvorca grofova De Lazara i Harnolkurtovih uradio crteže, inspirisane ubojitošću seljačkih kosačica. Tada su me već privlačili visoki odžaci zrenjaninske industrije, pa sam iz Ečke krenuo starim biciklom prema tim divovima koji su "kvarili" ravničarski pejsaž. Tako sam ušao u fabriku radijatora i sreo se sa sivim livom, zvanim gusom, i upoznao livce i silu vatre topioničkih peći. Usred leta 1957. odlio sam u njihovoj livnici svoju prvu gvozdenu skulpturu "Riterska scena", koju evo i na ovoj izložbi izlažem: to je šiljak kroz koji prolazi nož za seču stabljike žita. Tu u fabrici Zarin i ja smo učili od varioca druga Zeca kako se gvožđe vari... Tu smo saznali kako se gvožđe lije i kako poteče tamo gde želimo da ga uputimo. Biia je to velika pouka koju sam preko ečanske kolonije stekao, te sam srećan što mogu i ovaj podatak da pomenem, uz mnoge lepote koje smo u zrenjaninskoj sredini doživeli".8 Iz ovoga možemo zaključiti da je Zoran Petrovič upravo u Ečki došao do svog autentičnog, ličnog umetničkog izraza u skulpturi koji će ga uvrstiti u jedne od najznačajnijih srpskih umetnika ovog perioda.

Ali, pre ovoga, moramo se vratiti korak unazad. Nastavljajući u pravcu svođenja, apstrahovanja realnosti, Zoran Petrović će postepeno u svom umetničkom radu izaći iz ravničarskih predela i enterijera i kako u daljem tekstu piše Živojin Turinski: "isprva na crtežima a zatim nešto uzdržanije i na slikama počeće da se u okviru vrlo rudimentovanog ravničarskog predela pojavljuje jedno mistično biće koje će od tada i zauvek činiti stožer sadržajne jezgre dela. Postepeno će ono dobijati sve definitivnija označenja. Pretvoriće se u složenu mašineriju razgranatih udova i agresivnog ponašanja".9 Dakle, Zoran Petrović postaje slikar mašina možda upravo prilikom boravka u Ečki i Zrenjaninu i taj svoj novi umetnički ciklus započinje u grafici i crtežu. Savremena galerija Zrenjanin u svom fondu ima jedan takav grafički list pod nazivom "Filistar" iz 1956. godine. M. B. Protić objašnjava ovaj Petrovićev umetnički "program": "Dok su mnogi savremeni umetnici mašinizovali čoveka, uklapajući ga, kao robota, u zaglušni ritam industrijske civilizacije, Petrović je pošao obrnutim putem, putem humanizovanja mašine. U prvoj koncepciji, mašina porobljava čoveka, apsorbuje ga kao svoj sastavni deo; u drugoj ― čovek potčinjava mašinu, i umesto da liči na nju, ona liči na njega, postajući metalna, komplikovana personifikacija njegovih osobina. Tako od velsovske, apokaliptične fantazmagorije supermašinizovanog sveta u kome čovek polako izumire, stižemo do strašne bajke o očovečenoj, živoj mašini".10 A "Filistar" je upravo to, "očovečena, živa mašina" sa "razgranatim udovima" poput zastrašujuće, izobličene siluete nekog mišićavog, surovog čoveka i čini se zaista "agresivnog ponašanja". Međutim, na slikama je ta zastrašujuća grubost i agresivnost nestala i opus Zorana Petrovića postao je sve više asocijativniji. Polazna tačka jeste mašina, ali ona sada omogućava umetniku povod za traženje novih obiika. Na tamnim, često crnim ili sivim osnovama njegovih slika žive nepravilne forme krivih linija u stalnom kretanju, forme, koje po M. B. Protiću "podjednako prethode apsolutnom iščezavanju i daljem organskom rastenju: proces klijanja i raspadanja, života i smrti... Njegova platna obeležavaju prelaženje organskog u neorgansko, i obratno. To je slikarstvo koje nije više vezano za predmete, već za procese koji se dešavaju uporedo, u tamnoj, zagonetnoj utrobi prirode".11 Fond Savremene galerije Zrenjanin poseduje šest slika iz ovog opusa: "Kao da leti" iz 1955. godine koja još uvek predstavlja humanizovanu mašinu sa razgranatim udovima na tamnoj pozadini, ali ne tako zastrašujuću poput "Filistra"; "Zverolika" iz 1957. koja još uvek nosi asocijaciju na mašinu sa tamno-sivom pozadinom i crvenim, zelenim, sivim nepravilnim oblicima u kretanju; "Plava mašina" takođe iz 1957. i takođe sa asocijacijama na mašinske elemente u kretanju uglavnom plave i crne na sivoj osnovi; "Ubojita" iz 1958. sa crnom i tamno-zelenom osnovom po kojoj se kreću drečavo crveni oblici nalik na neke organske forme; "Plava slika" iz 1960. sa tamno-plavom pozadinom i svetlo i tamno plavim nepravilnim oblicima nalik na podzemne minerale i "Fasada mašine" iz 1973. koja deluje kao plutanje nekih zgusnutih organskih materija po sivoj osnovi slike. Sve ove slike, osim poslednje, nastale su u periodu aktivnog učešća Decembarske grupe u likovnom životu druge polovine pedesetih godina prošlog veka, umetničke grupe koja je obeležila ovaj period u umetnosti, a pojedinci u njoj "odigrali neke ključne uloge u prelasku koji je prva posleratna generacija slikara obavila od recepcije domaćeg međuratnog slikarskog iskustva ka formiranju karakterističnih jezičkih modaliteta umerenog modernizma šeste decenije".12 U fondu Savremene galerije Zrenjanin postoji i slika "Brodovi" iz 1966. godine koja se formom donekle odvaja od Petrovićevog uobičajenog motiva, ali takođe nosi karakterističan prizvuk neke apokaliptične fantazmagorije ― tamno-siva, skoro crna silueta koja podseća na brodove na tamno-smeđem nebu obasjanom sa dva gotovo blještava kruga.

Kao što je već pomenuto, na osnovu svedočenja samog Zorana Petrovića možemo zaključiti da je boravak u Ečki i Zrenjaninu bio od kijučnog značaja za dalji razvoj njegove umetnosti. Živojin Turinski u istom tekstu dalje piše: "U slici kao da se nije mogla definitivno ovaplotiti ideja o fantazmagoričnom svetu čovekolikih mašina. Sama priroda nove inspiracije imperativno je zahtevala drugojačiji medijum. Do otkriča će ubrzo doći. Umetnik će se okrenuti skulpturi. Od otpadaka mašinskog sveta gradiće ubuduće svoje čudnovate vojnike, topove, zveri, bube, volšebničke instrumente".13 Ješa Denegri piše da je Zoran Petrović "jedini srpski umetnik koji od sredine pedesetih primenjuje postupke rada sa zavarenim metalom kao skulptorskom tehnikom i pri tome stvara sopstveni simbolički svet..."14 Petrović dolazi do ovakvog načina rada kao crtač i kao slikar, ali ove motive ne predstavlja iluzionistički na plohi crteža ili slike već ih postavlja u realan prostor sa kojim ove skulpture imaju otvorenu i dinamičnu komunikaciju. Sami nazivi njegovih radova koji ukazuju na umetnikovu ideju, simboliku, naraciju, anegdotu kao da skulpturu prevode u neku vrstu fantazmagorične predstave u kojoj svaka zoomorfna ili antropomorfna forma učestvujući u nekoj zamišljenoj radnji ovaploćuje umetnikovu zamisao metamorfoze neorganskog u organsko, mašinskog u ljudsko i obrnuto. Savremena galerija Zrenjanin u svom fondu poseduje četiri skulpture Zorana Petrovića, dok se jedna od najranijih Petrovićevih skulptura, nastala 1958. godine u Umetničkoj koloniji Ečka "Grabljivice" smatra nestalom. Jedna skulptura je iz 1989. godine sa nazivom "Agresor", druge dve su iz 1993. od kojih je jedna sa karakterističnom crtom humora u nazivu "Gvozdenozuba", dok je drugoj, nažalost, naziv ostao nepoznat, dok se za četvrtu smatra da je "Ubojita" nastala šezdesetih godina prošlog veka u zrenjaninskoj fabrici "Šinvoz". Ono u čemu leži izuzetnost skulptorskog opusa Zorana Petrovića je upravo u načinu stvaranja skulpture, primeni postupka skulptora kao varioca, koji je Zoran Petrović naučio u zrenjaninskoj fabrici, a koje dotadašnje skulptorsko iskustvo u našoj sredini nije poznavalo. Ovaj postupak spajanja raznorodnih otpadaka, jednog u to vreme neumetničkog materijala ― odbačenih mašinskih delova, i to u procesu varenja koji zahteva brzo reagovanje i trenutne odluke bila je gotovo istovremena sa sličnim dešavanjima u umetnosti u Evropi i svetu. Takođe, kako piše Ješa Denegri "ova vrsta skulpture nastaje u duhovnim i istorijskim prilikama svojstvenim ili makar vrlo bliskim uslovima pojave enformela: naime enformel kao širi kulturni kontekst, a ne enformel kao stil, prirodnije ambijent skulpture u zavarenom metalu, a to što važi za opšte i načelne karakteristike ove skulpture važi takode i za pojedinačne slučajeve kao što je i ovaj Zorana Petrovića".15 Rad Zorana Petrovića u zrenjaninskim fabrikama pokrenuo je i druge umetnike da se na sličan ili sebi svojstven način uključe u ovakav način stvaranja umetničkih dela u interakciji umetnika, inženjera i radnika što je osim umetničkih ubrzo dobilo i pozitivne socijalne aspekte.

Lik i delo Zorana Petrovića na najbolji mogući način utkani su u istoriju Umetničke kolonije Ečka. Ne samo što je bio jedan od najistaknutiji umetnika svog vremena već je imao želje i volje da svoje iskustvo i znanje konstantno širi i prenosi i kao umetnik i kao profesor i kao kulturni pregalac. Nažalost, Petrovićev boravak i rad u koloniji u Ečki oskudno je dokumentovan ili dokumentacija nije ostala sačuvana u Savremenoj galeriji Zrenjanin. Osim nekoliko novinskih članaka u hemeroteci, kataloga iz prvih godina rada Umetničke kolonije Ečka i kataloga njegovih samostalnih izložbi, Savremena galerija Zrenjanin ne poseduje druga dokumenta, pisma, fotografije, itd pomoću kojih bi se mogao rekonstruisati stvarni doprinos i uloga ovog umetnika u našoj sredini. Ali, plodovi njegovog rada su i dalje prisutni i ova izložba pokušava da pruži doprinos u sagledavanju Zorana Petrovića kao svestranog umetnika, erudite i kulturnog radnika i pridružuje se obeležavanju godišnjica njegovog rođenja i smrti, koje će ove godine biti priređene u nekoliko galerija i muzeja u Vojvodini.

Sunčica Lambić-Fenjčev


01 Zrenjanin, 20. 11. 1954, str 7.
02 Zrenjanin, 1.1. 1955, str. 8.
03 Savić, Tihomir. Ečka umetnička kolonija, Novi Sad: Forum, 1965.
04 "Savić, Tihomir. Ečka umetnička kolonija, Novi Sad: Forum, 1965.
05 Duranci, Bela. Stepanov, Sava. 50. godina Umetničke kolonije Ečka, Zrenjanin: Art Concept, 2009.
06 A. Luković, S. Maksimović, Z. Petrović, [katatog], Zrenjanin: Savremena galerija Zrenjanin, 1986.
07 Turinski, Žvojin. Zoran Petrović, Fantastika 1955―1970, [katalog], Zrenjanin: Savremena galerija Zrenjanin, 1970.
08 Dvadeset godina Umetničke kolonije Ečka, katalog izložbe prvih učesnika u radu kolonije, [katalog] Ečka: Galerija umetničke kotonije, 1976.
09 Turinski, Živojin. Zoran Petrović, Fantastika 1955―1970, [katalog], Zrenjanin: Savremena galerija Zrenjanin, 1970.
10 Protić, Miodrag. B. Srpsko slikarstvo XX veka, knjiga druga, Beograd: Nolit, 1970.
11 Protić, Miodrag. B. Srpsko slikarstvo XX veka, knjiga druga, Beograd: Nolit, 1970.
12 Denegri, Ješa. Šezdesete: teme srpske umetnosti, Novi Sad: Svetovi, 1995.
13 Turinski, Živojin. Zoran Petrović, Fantastika 1955―1970, [katalog], Zrenjanin: Savremena galerija Zrenjanin, 1970.
14 "Denegri, Ješa. Pedesete: teme srpske umetnosti, Novi Sad: Svetovi 1993.
15 "Denegri, Ješa. Pedesete: teme srpske umetnosti, Novi Sad: Svetovi, 1993.


Zoran Petrović (1921―1996) Iz fonda Savremene galerije Zrenjanin [katalog]
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Januar 01, 2016, 11:01:30 pm »

**

ZORAN PETROVIĆ (1921―1996)
RETROSPEKTIVA IZ FONDA SAVREMENE GALERIJE ZRENJANIN

SAVREMENA  GALERIJA
Z  R  E  N  J  A  N  I  N
septembar 2011.






Crtež iz B. Topole, 1955.
tuš na papiru,  42 x 59 cm
inv.br.1081




Jesen u B. Topoli, 1955.
ulje na platnu, 59 x 80 cm,
inv. br. 898




Pogled na grad, 1955.
ulje na kartonu, 43 x 60 cm
inv. br. 1416




Kao da leti, 1955.
kombinovana tehnika, 83 x 59 cm
inv. br. 1162




Filistar, 1956.
sito štampa, 84 x 60 cm
inv. br. 145




Plava mašina, 1957.
ulje na platnu, 100,5 x 81 cm
inv. br. 2045




Zverolika, 1957.
ulje na platnu, 98,5 x 115 cm
inv. br. 950




Ubojita, 1958.
ulje na platnu, 59,5 x 80,5 cm
inv. br. 740




Plava slika, 1960.
ulje na platnu, 96 x129 cm
inv. br. 1145
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #4 poslato: Januar 03, 2016, 09:20:14 pm »

**

ZORAN PETROVIĆ (1921―1996)
RETROSPEKTIVA IZ FONDA SAVREMENE GALERIJE ZRENJANIN

SAVREMENA  GALERIJA
Z  R  E  N  J  A  N  I  N
septembar 2011.







"... Sagledavajući samo Petrovićevo crtačko stvaralaštvo i suočeni sa njegovom vizijom stvarnosti može se reći da je karakterističnom opservacijom i analitičkim pristupom okolini uspeo da ispolji specifičnu individualnost, koristeći podjednako spretno realističku figuraciju, slikarsku apstrakciju, kao i likovnu fantastiku. Kao slikar ostvario se u okvirima savremenog likovnog izraza, pokušavajući da razreši suštinske probleme savremenog sveta i kao takav nametnuo se kao jedan od najinventivnijih umetnika čija dela čine sastavni deo tokova naše savremene likovne umetnosti." [artmagazin.info]
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: