Srpsko slikarstvo XVIII i XIX veka
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
LIKOVNA UMETNOST « SLIKARSTVO « Slikarstvo kod Srba do XX veka « Srpsko slikarstvo XVIII i XIX veka
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Srpsko slikarstvo XVIII i XIX veka  (Pročitano 2333 puta)
0 članova i 2 gostiju pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1542



Pogledaj profil
« poslato: Novembar 23, 2015, 12:34:20 am »

**

SRPSKO SLIKARSTVO XVIII i XIX veka


Priroda zbirke srpskog slikarstva XVIII i XIX veka u Narodnom muzeju određena je suštinom razvoja ekonomskih, političkih i kulturnih tokova istorije srpskog naroda u tom razdoblju. Naime, ona u punoj meri odražava istorijske osobenosti koje su dovele do cepanja jezgra srpskog naroda, do njegovog razdvajanja na delove koji su se, potom, razvijali u bitno različitim uslovima. U tom smislu presudna su bila zbivanja koja su prethodila velikoj seobi iz 1690. godine. Tada je jedan duhovno i materijalno snažan sloj srpskog naroda, predvođen patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem, prešao u krajeve severno od Dunava i Save i zaposeo područje južne, nemirne granice Habsburške Imperije. Drugi deo naroda, znatno osiromašen i okrnjen, ostao je da tavori u sve slabijem i nesigurnijem Osmanlijskom Carstvu. Od toga doba, kroz XVIII i XIX vek, istorija srpskog naroda ima dva toka koji se više razlikuju i podvajaju nego što se prožimaju i sjedinjuju.

Među Srbima pod Austrijom, neposredno posle velike seobe, došlo je do izvesnog mirovanja. Bilo je to zatišje koje je prethodilo njihovom skorom, bržem i snažnijem, ekonomskom i kulturnom razvitku. Tako je i srpsko slikarstvo na tom području, za svega nekoliko decenija, oko sredine XVIII veka, doživelo sve mene kroz koje je prošla evropska umetnost od rane renesanse do zrelog baroka. Umesto slikara tradicionalista, kakvi su bili zografi, pojavili su se i počeli da deluju prvi akademski obrazovani umetnici koji prihvataju ponešto od tada zahodećih ideja baroka, ali ne onog baroka zapadnog, katoličkog tipa, već samo neke njegove odlike koje su bliže pokosnici nego srži problema.

Evropeizacija srpske umetnosti vršila se uglavnom kod Srba pod Austrijom, te stoga zbirka srpskog slikarstva XVIII veka, koja se čuva u Galeriji Matice srpske u Novom Sadu, po značaju i celovitosti prevazilazi ovu u beogradskom Narodnom muzeju.

Međutim, istorija srpskog naroda u XIX veku, koja počinje ustancima 1804. i 1815. godine, dobija nove sadržaje i osobenosti. Uloga dela srpskog naroda koji je ostao u granicama Turske postaje sve važnija, uprkos mnogih nedaća i bremena protivurečnosti. Mada se u Srbiji posle ustanaka zapaža veliko zakašnjenje u razvoju ekonomskih i društvenih odnosa, očevidno je da taj razvoj teče po liniji stalnog uspona. Zbog ekonomske zaostalosti kao posledice nesređenih političkih prilika i još više zbog odocnelog prelaska s robne na novčanu privredu, umetničko stvaralaštvo bilo je gotovo zamrlo.

Za slikarstvo u Srbiji početkom XIX veka, ako se slikarstvom može nazvati tanušna nit koju su tkali zografi, tipična je sličnost sa slikarstvom kod Srba u krajevima pod Austrijom, ali ne savremenim, već slikarstvom koje se tamo negovalo pun vek ranije. Za dalji razvoj likovne kulture u Srbiji bila je presudna uloga koju su odigrali učeni Srbi i učeni srpski slikari koji su dolazili iz krajeva pod Habsburzima. Upravo, važnost njihovog delovanja rasla je srazmerno rastu ekonomske moći Srbije toga doba. Tako je do pravog kulturnog preporoda došlo tek u petoj deceniji XIX veka. Sve što je na tom polju bilo započeto aktivnošću Dositeja Obradovića i Vuka Karadžića, razvilo se delovanjem učenog Jovana Sterije Popovića. Osnivanje Liceja, Društva srpske slovesnosti, zatim Narodne biblioteke i Narodnog muzeja, doprineli su da Beograd ubrzo postane žarištem kulturnog života celokupnog srpskog naroda. To je bio presudni činilac koji je doprineo da zbirka srpskog slikarstva XIX veka u Narodnom muzeju vremenom izraste u najugledniju i najpotpuniju od svih muzejskih i galerijskih zbirki kod Srba.

Nikola Kusovac


Muzeji sveta NARODNI MUZEJ
Urednik: Branka Tasić
Izdanje: IRO "Vuk Karadžić", Beograd
Štampa i povez Mladinska knjiga Ljubljana, 1983.
Autor teksta: Nikola Kusovac
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: