Kokotović Dušan (1888—1953)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
LIKOVNA UMETNOST « GRAFIKA « Srpski grafičari ● litografi « Kokotović Dušan (1888—1953)
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Kokotović Dušan (1888—1953)  (Pročitano 2241 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« poslato: Decembar 26, 2015, 09:46:36 pm »

*

DUŠAN KOKOTOVIĆ
(Lipovo Polje kod Gospića, Lika, 15.10.1888 — Zagreb, 19.09.1953)

srpski grafičar, slikar, likovni pedagog


* * *

[...] Po opredeljenju za grafiku, Đuriću je bio blizak Dušan Kokotović, rođen 1888. Umetničku školu završio je u Zagrebu, a studije je nastavio na akademijama u Firenci, Minhenu i Beču. Veći deo života proveo je u Zagrebu, baveći se pretežno grafikom. Izradio je više ciklusa bakropisnih listova "Iz Italije" (1913), "Po Makedoniji" (1914) i šest mapa posvećenih starom Zagrebu, starom Beogradu, Rabu, Trogiru, Hvaru i Dubrovniku (1920—1931). Godine 1945, Kokotović se opredelio za ratnu tematiku. U ranijim radovima, njegov izražajni grafički jezik stvoren je oslanjanjem na diskretne crno-bele kontraste, a kasnije teži sintetizovanju grafičkih linija, što ga dovodi do svedenih, jednostavnih oblika. Pored grafike, ogledao se i u ulju i akvarelu, slikajući pejzaže sa naglašenim koloritom. Takav je i njegov portret Đorđa Medakovića, slikan 1941. godine. Umro je 1953. godine. [...]

Piše: akademik Dejan Medaković

Deo teksta preuzet sa: Večernje novosti
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Decembar 26, 2015, 09:55:49 pm »

*

SRBI U ZAGREBU

Izvod iz govora prilikom predstavljanja knjige Dejana Medakovića "Srbi u Zagrebu".

[...]

Patent o toleranciji. Iako su Srbi, posebno trgovci, prisutni u Zagrebu i ranije, tek im je patent o toleranciji Josipa II iz 1781. donio pravni status i mogućnost organizacije verske službe. Najprije obavljaju tu službu u privatnoj kući hrvatskog trgovca Mikloušića na Harmici, zajedno s Grcima. Prvi im je duhovnik lepavinski monah Gerasim Marković. On je ustanovio i počeo voditi crkvene knjige 1786, i to Maticu krštenih i Maticu umrlih. I u jednoj i u drugoj prvoupisano je bilo novorođeno i umrlo dete trgovca Jovana Štove.

Crkva. 1794. kupljena je na javnoj licitaciji zapuštena kapela Sv. Margarete za 4.000 forinti i posvećena u crkvu Sv. Preobraženja. Na njenom mestu sagrađena je 1866. prema projektu Janka Jambrišaka nova crkva koju je pose potresa 1880. u dva navrata preuređivao Hermann Bolle. Najugledniji Srbi deluju u odborima crkvene opštine, što se neposredno odražava i na rast drugih srpskih institucija u Zagrebu, posebno ekonomskih.

Škola. U okvirima crkvene opštine činjeni su napori i za osnivanje škole. Taj posao išao je teže i bio praćen materijalnim teškoćama i slabim odazivom polaznika. Učitelji su se stalno mijenjali. Treba zabežiti da je 1869. godine u školi bila organizirana prva proslava Sv. Save u Zagrebu. Akcija za kupnju zgrade za školu povedena je 1888. godine i pose te akcije kupljena je za ovu svrhu zgrada u Margaretskoj 10. Nova osnovna škola poslije je sagrađena u Bogovićevoj 7. To je bilo 1910. godine.

Groblje. Među značajnim srpskim ličnostima koje su pokopane u Zagrebu treba spomenuti jednog od najvećih crkvenih dobrotvora, Nestora Borojevića, čija je supruga prenela njegove ostatke sa starog iličkog groblja na Mirogoj i tamo mu u arkadama podigla raskošnu grobnicu. Kozmopolitski duh grada krajem 19. st. očituje se u koncepciji groblja Mirogoj, na kojemu se pored katolika sahranjuju i pravoslavni, protestanti i Židovi. Koliko su ugledni i mogućni bili pravoslavni i srpski žitelji grada postaje očito ako se obiđu mirogojske arkade i vidi kolika je tamo zastupljenost ćirilskog pisma.

Trgovci su bili prvi Srbi koji su došli i zasnovali život u Zagrebu. Najveće ime među njima svakako je Anastas Popović, jedan od odnivača i glavni akcionar Prve hrvatske štedionice još u vrijeme Ilirskog pokreta. Sledi ga Hristofor Stanković, koji još tridesetih godina 19. vijeka gradi i poklanja gradu kazalište na Markovom trgu. On je posedovao i veliku kuću na Harmici koju mu je gradio čuveni zagrebački arhitekt Bartol Felbinger. Felbinger je projektirao i prvi kat parohijske zgrade u Ilici 7. Trgovci grade kuće u Donjem gradu a posle i u Dugoj ulici i ostavljaju značajna zaveštanja crkvenoj opštini u dobrotvorne svrhe. Evo nekih imena i prezimena: Andrija Rajković, Jovan Štova, Ćiril Milošević, Nikola Janković, Georgije Dima, Petar Petrović, Prokopije Rajković, Petar Mraović, Anastas Todorović, Dimitrije Margetić, Joco Knežević, Petar Cvetko, Cenić, Bastajić, Guteša, Opačić, Drobac, Marija Ćuk.

Privredne organizacije Srba u Zagrebu ogledalo su njihovog preduzimljivog duha. Pozitivno iskustvo sa Prvom hrvatskom štedionicom, čiji su značajni akcionari bili članovi pravoslavne crkvene opštine, potaklo je 1895. inicijativu za osnivanje srpske banke. Na Sv. Savu te godine upućen je proglas za skupljanje osnivačkog kapitala.

Ovde treba naglasiti da je ukidanje Vojne krajine i njeno pripajanje Hrvatskoj dovelo do pojačane zastupljenosti Srba u Hrvatskoj, jer oni tada sa 14 dolaze do više od 26 posto učešća u stanovništvu Hrvatske. U Saboru su sa 28 zastupnika značajna politička snaga. Politički centar Srba u Austro-Ugarskoj prelazi iz Novog Sada u Zagreb. Tu se javljaju najvažnije inicijative za unapređenje života srpske zajednice u Austro-Ugarskoj.

Odaziv za osnivanje banke bio je takav da je ona umesto raspisanih dionica za 600.000,00 kruna skupila na startu osnivački kapital od 90 miliona kruna i bila po snazi odmah druga banka na području Hrvatske. Prisustvo najznačajnijih srpskih ličnosti u banci i u drugim privrednim institucijama bio je garant ozbiljnosti i uspeha. U upravnom odboru banke bili su Livio Radivojević, predsjednik Stola sedmorice, najvišeg suda u Hrvatskoj, Vladimir Matijević, dr Jovan Paču, dr Bogdan Medaković, barun Jovan Živković, Lazar Dunđerski i drugi.

1897. osnovano je i društvo Privrednik, čiji je inicijator Vladimir Matijević zamislio program školovanja siromašnih seljačkih sinova i formiranje srpskog zanatlijskog sloja, jer je odsustvo takvog sloja bilo izrazito. Patronat Privrednika činile su značajne ličnosti i njihovim naporima Privrednik je stekao velike legate, među kojima su najveći oni daruvarskog dobrotvora Isidora Dobrovića i samog Vladimira Matijevića. Privrednik je do 1914. godine iškolovao 13 hiljada pitomaca, a do 1941. ukupno 40 hiljada. O izvanrednoj korisnosti ovog društva nije potrebno trošiti riječi. Privrednik je bio meta napada i pretrpio je štetu u protusrpskim demonstracijama u Zagrebu 1902. i 1914. godine.

Od privrednih organizacija nezaobilazan je i Savez srpskih zemljoradničkih zadruga, formiran istovremeno s Privrednikom, koji je povezivao srpske zemljoradničke zadruge u Austro-Ugarskoj.

Političke ličnosti. Srbi su se osobito istakli kao političke ličnosti u Zagrebu. Prvi je Mojsije Baltić, član banske vlade u doba Ljudevita Gaja, tu je zatim Maksimilijan Prica iz Korenice, autor "Pricine izjave", značajnog političkog dokumenta. Blistavi političar na političkom nebu Hrvatske bio je Svetozar Kušević, poreklom iz Požege, koji je 60-ih godina dobio i plemstvo, te danas na Gornjem gradu postoji i palača Kušević i Kuševićeva ulica. Kušević je interese Srba branio zaštićen položajem čoveka odanog dinastiji i austrijskoj vladi. Velika je politička ličnost Ognjeslav Utješenović Ostrožinski, ujedno i pisac i publicist, koji je bio iskreni pobornik hrvatsko-srpske sloge. Nezaobilazni su Ilija Guteša iz Bruvna, prota Nikola Begović, barun Jovan Živković te Vladimir Matijević, koji je uspevao u svemu čega se prihvatio. U politici su značajnu ulogu imali i Livio Radivojević, sudac, Dušan Popović, advokat i političar. Jedna od najvažnijih ličnosti srpske politike u svom vremenu je i Bogdan Medaković. U Sabor je ušao 1883. (u dobi od 31 godine) kao zastupnik kotara Srb. Veoma bogat, on 1887. gradi gospodsku kuću na Zrinjevcu (br. 15) prema projektu Janka Jambrišaka. Bio je vođa Srpske narodne samostalne stranke i zalagao se za politički savez sa Hrvatima. Bio je predsjednik Sabora od 1906. do 1918. U politici su se među Srbima u Zagrebu još isticali pisac i pravnik Jovan Subotić, Laza Popović, osnivač sokolskog društva, te posle Svetozar i Adam Pribićević.

Izdavaštvo i štamparstvo. Kada je riječ o štampi i štamparima, u ovom pregledu moramo spomenuti najznačajnije političko glasilo Srba koje je u Zagrebu izlazilo od 1884. do 1914. To je bio Srbobran. Njegov osnivač bio je Pavle Jovanović. Postojala je i srpska štamparija, čiji je zadnji vlasnik bio Privrednik. Privrednikova štamparija i knjižara potpuno su demolirane 1914. godine. Značajan zagrebački štampar i izdavač bio je Petar Nikolić čija je radnja bila smještena u Ilici 7. On je štampao oleografije poznatih hrvatskih i srpskih umetnika, čime je popularizirao domaće umetnike i nacionalnu tematiku koju su oni prikazivali. U razdoblju između dva rata veoma ugledno ime zagrebačkog izdavaštva i knjižarstva bio je Đorđe Ćelap, jedan od prvih Krležinih izdavača, koji je publicirao i značajne umetničke monografije.

Umjetnici. Na području umjetnosti — muzike, pozorišta, slikarstva i skulpture — spomenut ćemo samo glavna imena. Većina od njih su tako poznata i značajna da sama za sebe govore.

U muzici su to kompozitori Petar Konjović, Marko Tajčević, Svetislav Stančić i dr. Jovan Paču. Čuveno je bilo i akademsko pevačko društvo Balkan, koje je jedno vreme vodio slavni hrvatski kompozitor Jakov Gotovac.

Pokretač teatarskog života na narodnom jeziku bili su u Stankovićevom kazalištu na Markovu trgu 1840. godine novosadski glumci pod vodstvom Adama Mandrovića koji su izveli Kukuljevićevog "Jurana i Sofiju" s prologom Ivana Mažuranića. Presudni pečat za moderni hrvatski teatar u 20. stoljeću dali su Ivo Rajić, koji je bio Srbin, i Branko Gavela, koji je poticao i pravoslavne srpsko-grčke sredine koja se etnički homogenizirala sredinom 19. vijeka. Od velikih zagrebačkih glumaca Srba nezaobilazni su Dejan Dubajić, te naši savremenici Pero Kvrgić i Rade Šerbedžija.

U slikarstvu i skulpturi treba istaknuti delo Nikole Mašića, značajnog akademskog realista, "rođenog od srpskih roditelja" u Otočcu. Ovde su stvarali značajni slikari i grafičari Milenko Đurić, koji je bio zaljubljen u poetiku starog Zagreba, i Dušan Kokotović. Tu se školovao i stvarao veliki kolorista Stojan Aralica. Velika su imena i Fedor Vaić i Zlatko Prica. U skulpturi veličine su Vojin Bakić i Dušan Džamonja. Od naših suvremenika u slikarstvu je još veliko ime zagrebački đak i istaknuti karlovački slikar Đorđe Petrović.

Doprinos srpskih i ostalih pravoslavnih, grčko-cincarskih stanovnika Zagreba (od kojih su se mnogi kasnije stopili sa Srbima) ekonomskom i kulturnom napretku grada bio je značajan, nezaobilazan, istinski plemenit i nesebičan, što je doprinelo da Zagreb na kraju 19. i poč. 20. veka ima šarm i karakter kozmopolitskog središta. S druge strane nije moguće ne ukazati, sa bolom i osudom, na konfliktne momente iz te historije, kada Srbi, čuvajući svoje ime i ne hoteći da se podvrgnu asimilaciji, bivaju izloženi podozrenjima, napadima, harangama i suđenjima, da bi sve to kulminiralo "organizovanim ludilom" u tzv. NDH.

Upivši duh, kulturu i dobar dio mentaliteta rodnoga mesta, imajući ljubav i afinitet za hrvatsku kulturu, voleći dakle Zagreb, mnogi zagrebački Srbi 1941. upoznaju lice rodnog grada od kojega više nikada ne mogu prestati da zaziru. Usprkos kulturi, znanju, trudu mnogih generacija, politici sporazumevanja, brojnim pozitivnim tekovinama hrvatsko-srpske uzajamnosti, značajnim civilizacijskim tekovinama, prožimanjima i kozmopolitizmu, u jednom momentu sve se zaboravlja, i Srbi uviđaju da su u očima većine svojih sugrađana osuđeni i otpisani, da njihove egzistencije ni imovina nemaju šanse za opstanak. Cela je Evropa doduše bila inficirana sličnim virusom, ali je taj virus ovdje delovao na način koji preživjeli svedoci ne mogu zaboraviti.

Sudbina prvog mitropolita zagrebačkog Dositeja (Vasića, 1887—1945), kasnije proglašenog svetim, o tome govori više nego jasno: odmah posle izbijanja 2. svjetskog rata zatvoren je u Zagrebu. U zatvoru je maltretiran i toliko pretučen — a u tome su, kako nas obaveštava Enciklopedija pravoslavlja, učestvovale i rimokatoličke monahinje — da je u besvesnom stanju donesen u Beograd, gde je, u manastiru Vavedenje, ne dolazeći više svesti umro 13. januara 1945. Zato je sasvim razumljivo što su današnji Srbi u Zagrebu izabrali dan smrti ovoga mučenika za svoju krsnu slavu.

Težak udarac kulturnom kontinuitetu Srba u Zagrebu i Hrvatskoj nanelo je također zamrzavanje rada a zatim i ukidanje SKD Prosvjeta u vremenu od 1971. do 1990. godine.

Postaje sasvim očito da su Srbi i Hrvati svoje najveće dosege dostigli kada su se uvažavali i surađivali, a najteže padove baš onda kada su se sukobljavali i uzajamno negirali. To bi mogla biti i glavna pouka historijskog iskustva Srba u Zagrebu: Hrvati i Srbi u Zagrebu su, otvarajući se jedni prema drugima i surađujući na univerzalnim principima uvažavanja i poštovanja drugog, na principima integracije, a ne asimilacije, ostvarili svoja navrednija, evropski relevantna postignuća koja nadrastaju nacionalne okvire, stvorivši od Zagreba značajno evropsko kulturno središte, a također i značajan privredni centar.

Čim su se ta univerzalna načela uzajamnosti i suradnje napuštala i čim se pribegavalo politici negacije i asimilacije, dolazilo je do civilizacijskog pada u provincijalizam, nacionalni autizam, u razaranje, krvoproliće i bedu.

Historijsko prisustvo i historijski doprinos Srba gradu Zagrebu ne bi se smeli zaboraviti, kako bi se jednog dana mogli potpuno valorizirati.

V. Sekulić ǀ benkovackoguvno.yuku.com
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: