Branko Lale Stanković (1915—1989)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
LIKOVNA UMETNOST « SLIKARSTVO « Srpski slikari XX—XXI veka « Branko Lale Stanković (1915—1989)
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Branko Lale Stanković (1915—1989)  (Pročitano 13839 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« poslato: Septembar 06, 2013, 10:52:37 pm »

**




BRANKO STANKOVIĆ
(Bresnica, 10.02.1915 — Beograd, 24.08.1989)

Slikar i vajar

Branko Lale Stanković rođen je 10. februara 1915. godine u selu Bresnica kod Čačka. Detinjstvo i mladost proveo je u Šapcu, u kojem je završio osnovnu školu i gimnaziju. Slikarstvo i likovnu pedagogiju završio je u Umetničkoj školi u Beogradu, a nastavnici su mu bili Beta Vukanović, Ljuba Ivanović i Dragi Stojanović. Usavršavao se, zatim, na akademskom tečaju kod Ivana Radovića i Nikole Beševića, a vajarstvo je izučavao kod Simeona Roksandića.

Bio je profesor likovnih umetnosti u Požarevcu, Knjaževcu i Beogradu. Učestvovao je na više grupnih izložbi u svim većim gradovima Jugoslavije, a priredio je i više od 30 samostalnih izložbi.

Stanković je slikao pejzaže, enterijere i mrtvu prirodu. Slikao je i primorske gradove Evrope i Amerike, kao i ciklus slika urađenih u vreme izgradnje prve đerdapske hidrocentrale na Dunavu, gde je danima boravio. Svojih 65 slika-platana sa Dunava poklonio je Kladovu, a legat od 77 slika zaveštao je gradu svoje mladosti, Šapcu.

Dobio je nagradu Udruženja likovnih umetnika Srbije (ULUS) 1966. godine, kao i Plaketu Skupštine grada Beograda 1969. godine.

Stankovićeva braća su, takođe, bili poznati. Dragoš je bio ugledni bankar, a Mihailo Mile poznati humorista i književnik.

Slikarstvo kod Branka Stankovića učio je i književnik Momo Kapor. U knjizi "Uspomene jednog crtača" o Lalu je napisao: "Bio je predratni fudbaler šabačke "Mačve" i svake nedelje, pre podne, sa učenicima je igrao strasno fudbal na pustari pokraj Nebojša kule. Posedovao je zarazni optimizam sportiste i umetnika i voleo je da prolazi pokraj klupa u razredu i, opali nekom simpatičnom učeniku čvrgu. Kod njega sam bio privilegovan, jer me slao u dvorište da crtam drveće, oslobađajući me mučenja da senčim glupi mrtvi gips"...

Branko Stranković je umro u Beogradu 24. avgusta 1989. godine.


Vitomir Bujišić | Podrinci za nezaborav | Izdavač: "Čivija Print" — Šabac  | Beograd, 2010.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: Septembar 06, 2013, 11:41:27 pm »

**

BRANKO STANKOVIĆ


Branko Lale Stanković, istaknuti slikar, sportista i pedagog, rođen je u vihoru Prvog svetskog rata, za vreme povlačenja civilnog stanovništva, u usputnom selu Bresnici kod Čačka, 10. februara 1915. godine, zajedno sa bratom blizancem Dragošem. Otac Borisav, trgovac iz Šumadije, poginuo je u ratu, ne dočekavši rođenje svojih blizanaca, pa je sav teret podizanja troje nejake dece pao na pleća majke Anke, Mačvanke. Naime, Borisav i Anka imali su od ranije sina prvenca — Mila. Majka Anka, hrabra i istrajna žena, bila je izdanak loze svog poznatog ujaka, pesnika Vlade Stanimirovića. Sve troje dece ona je uspela podići, vaspitati i dobro usmeriti kroz život.

Osnovnu školu mali Lale je učio u mačvanskom selu Štitaru, kod tetke učiteljice, dok je četvororazrednu Gimnaziju pohađao, i završio, u Šapcu, 1932. godine. Njegovu izrazitu sklonost ka slikarstvu vrlo brzo je uočio gimnazijski profssor i poznati slikar Stevan Čalić. Lale je čest gost Čalićevog ateljea, u Bolničkoj ulici, gde ga iskusni slikar i pedagog, praktičnim savetima i i magnetizmom svoje ličnosti, postepeno uvodi u tajne slikarske palete.

Od 1932. do 1936. godine, Branko pohađa nastavnički odsek poznate Umetničke škole u Beogradu, koju vode Beta Vukanović, Ljuba Ivanović i Dragi Stojanović. Ipak, niti koje ga vežu za Šabac veoma su jake, pa on, i po mišljenju svoje profesorke Bete Vukanović, prečesto boravi u gradu svog detinjstva i svoje mladosti. Uz slikarstvo, Lale ima još jednu veliku ljubav — on je nezamenljiva "sedmica" šabačke Mačve, iz vremena kad ovaj fudbalski klub postiže najveće uspehe u svojoj bogatoj istoriji. Popularni Provincijski Urugvaj se, tih godina uspešno nosio sa Jugoslavijom, BSK-om, Građanskim, Konkordijom, HAŠK-om, Vojvodinom. Punih 15 godina Branko Stanković je bio standardno desno krilo FK Mačva i ljubimac sportske javnosti Šapca i Podrinja. Sa posebnim zadovoljstvom se sećao gola postignutog protiv Vojvodine, kojim je Mačva postala prvak Novosadske župe, kao i veličanstvenog dočeka koji mu je priređen u njegovom Kamenjaku.

Po završetku Umetničke škole u Beogradu, usledilo je prvo slikarsko predstavljanje mladog Stankovića pred svojim Šapčanima. Njegova prva samostalna izložba otvorena je u sali Šabačke gimnazije i trajala je od 6—13. septembra 1936. godine. Prema katalogu, bilo je izloženo ukupno 67 radova, najviše primorskih motiva i makedonskih pejzaža, ali su bili prisutni i portreti, studije i kopije fresaka iz Manasije, u gotovo svim slikarskim tehnikama. Radovi su bili neujednačene artikulacije, neki tek školske studije, ali su, prema Čalićevim rečima, naslućivali budućeg umetnika.

Dalje školovanje i stručno usavršavanje Lale je nastavio kao polaznik trogodišnjeg Akademskog tečaja u Beogradu, tzv. Odseka čiste umetnosti Ivana Radovića i Nikole Beševića; vajarstvo je učio kod Simeona Roksandića. Akademski tečaj je Lale pohađao od 1936. do 1939. godine i on mu je obezbedio status profesora i akademskog slikara.

Godine 1939, mada još nije okončao Akademski tečaj, Branko je postavljen za nastavnika crtanja u Četvrtoj beogradskoj gimnaziji. Iste godine, primljen je u članstvo Udruženja likovnih umetnika Srbije, ali i u sportu postiže rezultate vredne pažnje. Početkom januara 1940. godine, na planini Besna kobila održana su smučarska takmičenja beogradskih studenata i srednješkolaca. U smučarskom trčanju na 14 kilometara, Branko Stanković je osvojio prvo mesto.

Iste, 1940. godine, Branko je sa službom prešao u Požarevac, gde radi kao profesor umetnosti, ali je istovremeno i fudbaler i trener FK Mladi radnik. Igrajući protiv Jugoslavije, Požarevljani su pobedili sa 4:1, a Lale Stanković je bio dvostruki strelac.

Okupacija ga je zatekla u Požarevcu, gde je ubrzo uhapšen od nemačkih okupacionih vlasti. Ipak, posle dvadesetak dana zatočeništva u zatvoru Gestapoa, pušten je na slobodu.

Nedugo potom, mladi profesor je premešten na službu u Knjaževac. U jednom knjaževačkom vinogradu, gde je Branko izašao sa štafelajem, pronašao ga je poznati četnik Aca Tepač. Imao je nalog svojih starešina da nad mladim slikarem i sportistom izvrši smrtnu presudu, ali se, ko zna zbog čega, predomislio i pustio ga da pobegne iz tog kraja. Sklonio se u Beograd, gde je proveo ratne godine, najviše boraveći kod svoje braće.

Po oslobođenju Beograda, krajem 1944. i početkom 1945. godine, Lale je kraće vreme bio pri Vrhovnom štabu NOVJ, radeći kao slikar na izradi prvog posleratnog bukvara. Nešto docnije, na Sremskom frontu, on prikuplja podatke i eksponate za izložbu o NOB-i, istovremeno pripremajući priloge za list Mladi borac.

Tokom 1945. godine, premešten je na Vojnu akademiju, gde je organizovao umetničku sekciju sa zadatkom "da razvija kod oficira i pitomaca ljubav za umetnost".

U prvim posleratnim godinama, prema očekivanju, Branko radi u duhu socrealističkog slikarstva.

Vsć 1946. godine, on se vraća pedagoškom pozivu, pošto je ponovo postavljen za nastavnika Četvrte beogradske gimnazije. Bio je omiljen među učenicima, od kojih će neki izrasti u značajna imena našeg slikarstva.

Godine 1949, Branko Stanković dobija prvo značajnije priznanje u svojoj umetničkoj karijeri — izabran je za sekretara ULUS-a, a rezultati njegovog angažovanja su odmah postali vidljivi. Posebno se angažovao na pripremi i postavkama pokretne izložbe članova ULUS-a, koja je priređena u Kraljevu, Čačku, Užicu, Valjevu, Šapcu i Sremskoj Mitrovici. Istovremeno, istrajno se zalaže za rešavanje statusnih pitanja umetnika i ondašnje likovne umetnosti, koja je lagano i uz potrese, počela izlaziti iz okvira socrealističkih tendencija.

Danas pouzdano možemo reći da je Lale Stanković, početkom pedesetih godina, bio neumoran i uvažen u svom polivalentnom umetničkom stvaralaštvu. Bio je veoma komunikativan, pouzdan, konstruktivan, humanistički nastrojen i dovoljno mudar i nenametljiv da shvati osnovne zakonitosti i postulate vremena u kome je živeo i radio. Čini se da mu je sve polazilo za rukom. I dalje radi u školi, veoma je angažovan u ULUS-u, ali i ambiciozan i preduzimljiv u pogledu ostvarenja sopstvene slikarske karijere. Zahvaljujući svemu tome, ne iznenađuje podatak da je Stankovićeva umetnost bila rado prihvaćena od likovnih poštovalaca i imala "neverovatan uspeh kod velikog broja rukovodilaca sa najvišeg vrha". Potpuno je izrastao u autoritet koji je mogao da izmiri umetničke raskole svoga vremena.

Umetnički put Branka Lala Stankovića danas je moguće podeliti na tri osnovne stvaralačke faze: prvu predstavlja period od 1936—1951. godine; drugu od 1951—1963, i treću, preostali deo od 1963. do umetnikove smrti.

Stupivši u umetnički atelje Ivana Radovića i Nikole Beševića, 1936. godine, mladi slikar se upoznao sa osnovnim karakteristikama pariske škole, koja podrazumeva bogatstvo prave umetničke sadržine, iskrenost i spontanost u izražavanju i izvornost i originalnost interpretacije prizora viđenih u prirodi. Prihvatanje ovakvih postulata obezbeđivalo je udaljavanje od akademskog realizma. Lale Stanković je brzo prihvatio Radovićevu "primitivističku fazu", nalazeći u njoj radost sopstvene stvaralačke igre. Pokazao je posebno zanimanje za neorealizam pariske škole koji, pored ostalog, podrazumeva i isticanje nebitnih stvari i beznačajnih predmeta bilo kog enterijera. U svojoj prvoj razvojnoj fazi, Lale je stvorio veliki broj dela zasnovanih na misaonoj niti, atmosferi i štimungu.

Posebno poglavlje prve umetničke faze predstavljaju slike i crteži nastali u ratu i u periodu obnove zemlje. Umetnik se našao pred konkretnim tekućim zadacima koje je realizovao u okvirima poznatog kulturnog normativizma.

Na početku druge faze, Stankovićeve slike su koncipirane u realističkom duhu. Evidentne su promene u koloritu, koji postaje tamniji, opor i oštriji, bez sjaja, katkad poprimajući i sive tonove, ali je prožet izvesnom dramatikom. Sada se umetnik bružljivije odnosi prema crtežu, koji postaje analitičniji, i konstrukciji slike, bilo da se radi o pejsažu ili ljudskoj figuri. Nešto kasnijs, Lale ipak rasvetljava paletu i pokazuje izrazite kolorističke sklonosti.

Drugo Stankovićevo razvojno razdoblje može se okarekterisati kao period najviših umetnikovih stvaralačkih dometa.   

U periodu posle 1963. godine, kao afirmisani umetnik, Stanković stvara svoja klasična dela. On ulazi u stvaralačku etapu koju karakteriše spontanost, lakoća stila i rasvetljena paleta. Kritičari su primetili da je umetnik ušao u klasični period svoje stvaralačke samobitnosti. On je oslobodio potez, dao maha emocijama, a slike oslobodio nepotrebnih i suvišnih detalja, što je dovelo do kondenzacije slikarskih sredstava. Sve svoje ciljeve — plastičnost, iluziju prostora, kontraste svetlosti i senke i atmosferu — umetnik uspeva da dočara prevashodno bojom.

Celokupni Stankovićev bogati slikarski opus, koji je stvaran u dugom pedesetogodišnjem periodu, može se razvrstati u nekoliko tematskih celina: ciklus Svečanosti, koji obuhvata pejzaže, enterijere i mrtve prirode, Đerdapski motivi, Gradovi Evrope i Amerike i skupinu portreta i figura.

Ciklus Svečanosti predstavlja krunu Stankovićeve slikarske paradigme. Posebno su impresivne mrtve prirode, koje su mu omogućavale da izrazi "svečanost boje" i kolorističke odnose koji čine "nerazmrsivi splet tonova između predmeta". Tu su, takođe, jadranski i hercegovački motivi, od kojih su neki, posebno platna Šipan i Hvar, od strane kritičara bili veoma zapaženi.

Od 1966. godine, Branko Stanković često boravi u Đerdapu, slikajući Donji Milanovac, Tekiju, Sip i druge predele, u želji da ih, na svojim platnima, sačuva od zaborava, pošto je ovo područje moralo biti potopljeno zbog izgradnje veštačkog jezera za Hidroelektranu Đerdap. U Kladovu i okolini nastalo je više od 60 slika, koje su prvi put bile izložene u prostorijama Energoprojekta, sredinom decembra 1969. godine, povodom petogodišnjice izvođenja radova na Đerdapu. Tada je Stanković odlučio da celu kolekciju zavešta Kladovu, pod uslovom da dela budu izložena u prostorijama koje moraju imati karakter stalne galerije.

Legat je svečano otvoren 15. maja 1972. godine, da bi, 1981, bio obogaćen sa još 60 novih slika i 20 crteža, nastalih po motivima izgradnje brane Đerdap II. Sam legat js veoma brzo dobio najširi kulturni i turistički značaj.

Ciklus slika Gradovi Evrope i Amerike, Stanković je stvarao spontano i do kraja ga uobličio u razdoblju od 1960—1975. godine. Kao pravi građanin sveta, putovao je u Francusku i Belgiju (1960), Englesku (1964), Holandiju (1967), Austriju, Nemačku i Mađarsku (1970), Italiju, Švajcarsku i Finsku (1971), Grčku, Španiju, Portugaliju i SSSR (1972), Dansku i SAD (1973), Rumuniju, Bugarsku, Poljsku i Čehoslovačku (1974) i Nemačku i Švedsku (1975), ostavljajući o tome upečatljiva svedočenja na brojnim platnima. Njegove slike iz ovog ciklusa postale su pouzdano sredstvo međunarodne komunikacije. Nakon studijskog boravka u SAD i izložbe koju je imao u Konektikatu, Umetnička galerija Brjus muzeja u Grinviču uvrstila je u svoju stalnu postavku četiri Stankovićeva rada sa motivima Studenice.

Konačno, u martu 1978. godine, u čast Konferencije o evropskoj bezbednosti i saradnji, Stanković je predstavio javnosti celovit ciklus Gradovi Evrope i Amerike. Izložba je bila otvorena u Sava centru u Beogradu, kao prva likovna manifestacija u ovom velelepnom zdanju polivalentne namene.

Ista izložba je organizovana i u Šapcu, 1980. godine, u prostorijama Narodnog muzeja. Bilo je predstavljeno 77 slika sa motivima gradova iz 23 zemlje.

Nakon toga, Stanković je odlučio da kompletan ciklus sa motivima stranih gradova pokloni Šapcu, gradu svoje mladosti. Posle dužih dogovaranja, idealno rešenje je nađeno u adaptiranom prostoru Dunjića kuće, u ul. Vojvode Mišića. Legat je svečano otvoren u proleće 1988. godine.

Od svojih slikarskih početaka, Stanković se konstantno bavio portretom i figurom, ali u srazmerno neznatnom broju u odnosu na preko hiljadu slika pejsaža i mrtvih priroda. Moglo bi se reći da ova forma slikarskog izražavanja nije bila u žiži interesovanja umetnika i njegovih opservacija i služila mu je više kao povod za psihološku i kolorističku meditaciju. Danas se ne zna pouzdano koliko je Stanković, u svom dugom stvaralačkom opusu, uradio portreta i figura, ali je sigurno da njihov broj nije mali. Čak je, u oktobru 1987. godine, u kući Đure Jakšića, u beogradskoj Skadarliji, priredio izložbu portreta i figura, koju je činilo 18 ulja i 6 crteža.

Kao već afirmisani umetnik, Stanković, u proleće 1968. godine, napušta profesorski poziv i, rasterećen od drugih obaveza, u potpunosti se posvećuje slikarstvu. Godinama, pa i decenijama, bio je jedna od najpopularnijih javnih ličnosti Beograda i miljenik prodajnih galerija i slikarskih aukcija. Gotovo da i nema značajnijeg likovnog kritičara u Srbiji koji nije izrazio visok sud o njegovom slikarstvu, uprkos činjenici da se Stanković nije uključivao niti posebno obazirao na savremene tokove i pravce jugoslovenskog slikarstva.

U svom dugom slikarskom veku, Stanković je dosta izlagao, i samostalno i skupno. Samostalne izložbe svojih radova organizovao je u Šapcu (1936, 1953, 1964, 1966. i 1980), Beogradu (1952, 1954, 1955, 1957, 1958, 1959, 1961, 1963, 1966, 1969, 1972, 1974, 1977, 1978, 1981. i 1987), Zagrebu (1955), Novom Sadu (1960), Pančevu (1964. i 1966), Požarevcu (1966), Rijeci (1966), Vrbasu (1970), Knjaževcu (1971), Zaječaru (1972) i Kladovu (1972). Učestvovao je na gotovo svim izložbama ULUS-a, počev od 1944. godine. Sa drugim jugoslovenskim umetnicima, učestvovao je na grupnim izložbama priređenim u Beogradu, Zagrebu, Dubrovniku, Skoplju, Ljubljani, Sarajevu, Trebinju, Šapcu, Ćupriji, Čačku, Valjevu, Somboru, Svetozarevu, Subotici i drugim gradovima. Isto tako, učesnik je i brojnih internacionalnih izložbi u Firenci, Parizu, Briselu, Njujorku, Rimu, Tokiju, Kijevu, Moskvi, Minhenu, Griniču...

[...]


Branko Šašić

Branko Šašić | ZNAMENITI ŠAPČANI I PODRINCI | Udruženje građana Sport u Podrinju | Štampa "Dragan Srnić" | Šabac, 1998.
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: Novembar 28, 2013, 10:31:06 pm »

*

BRANKO LALE STANKOVIĆ — SLIKE






Pariz

Fotografija: Petar Savković ŠABAC Mali Pariz ● Mačva i Podrinje Izdavač Orion art ● Beograd, 2014
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: Novembar 28, 2013, 11:24:49 pm »

*

BRANKO LALE STANKOVIĆ — SLIKE






Danube coast, 1972.
ulje na olatnu
58 cm x 73 cm / 23" x 29"
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #4 poslato: Novembar 27, 2015, 03:51:09 am »

*

BRANKO LALE STANKOVIĆ — SLIKE






Slavkovica, 1977.
ulje na platnu, 73 x 54 potpis d.d.
Katalozi | Binom aukcijska kuća
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #5 poslato: Decembar 14, 2015, 12:39:38 am »

*

BRANKO LALE STANKOVIĆ — SLIKE






Kapije, 1981.
Ulje na platnu, 66 x 48 cm

Pejzaž, 1988.
Ulje na platnu, 68 x 48 cm
Sačuvana
Angelina
Administrator
Hero Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 1557



Pogledaj profil
« Odgovor #6 poslato: Decembar 19, 2015, 12:20:26 am »

*

BRANKO LALE STANKOVIĆ — SLIKE
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: