LIKOVNA UMETNOST

ZONE NARODNE KULTURE I UMETNOSTI => Vardarska zona => Temu započeo: Angelina Maj 06, 2011, 10:42:32 pm



Naslov: Vardarska zona
Poruka od: Angelina Maj 06, 2011, 10:42:32 pm
**

MAKEDONSKA ZONA


MAKEDONSKA ZONA obuhvata uglavnom šire geografsko-istorijsko područje Makedonije. Na severu se duboko prožima sa moravskom zonom u južnoj Srbiji i na Kosovu. Na istoku obuhvata područje Pirinske Makedonije u Bugarskoj, a na jugu veći deo Jegejske Makedonije u Grčkoj. Prema zapadu prelazi granicu sa susednom Albanijom. Uz vrlo stare slovenske tradicije, u ovoj zoni, više nego bilo gde u Jugoslaviji, osećaju se odblesci vizantijske i srpske feudalne umetnosti u takozvanom folklorizovanom obliku. U nekim domenima, naročito preko zanatske radinosti, zapažaju se značajni stariji uticaji mediteransko-orijentalnog porekla, a sa prodorom Turske više je uticaja islamske umetnosti. Zato postoje neke sličnosti sa umetnošću jadranske zone. U stvari, mediteranski elementi lako su prodirali sa juga, a dolazili su trgovačkim putevima i sa Apeninskog poluostrva. U severozapadnom delu vidljiva je bliskost sa nekim odlikama dinarske zone.

Narodnu umetnost makedonske zone odlikuje veoma bogat i raznovrstan vez na ženskim košuljama i oglavljima, za koji se smatra da ima uzore u vizantijskom i kasnijem feudalnom vezu. Ističe se veliki broj lokalnih obeležja nošnji. Vunene tkanine, ćilimi, pokrivači i prostirači, kao i raznovrsne tkanine za odeću, ukazuju na suvereno vladanje tkačkom veštinom. Bogatstvo narodnog nakita otkriva razvijenost kujundžijskog zanata, koji je takođe bio razvijen u moravskoj, jadranskoj i dinarskoj zoni. U grnčastvu su sačuvani antički, a zapažaju se i mlađi orijentalni uticaji. Visoko razvijeni mijački duborez počiva na starim drvodeljskim tradicijama i veštini duborezbarenja. Mijačko kopaničarstvo dostiglo je najviši domet u XIX veku, na neposrednim baroknim stilskim uticajima i uzorima, sjedinjujući istovremeno i druge odlike starih duborezbarskih tradicija.

Nikola Pantelić

NARODNA UMETNOST JUGOSLAVIJE | Jugoslovenska Revija | Beograd, 1998