Dolazak Srba na današnju teritoriju u Hrvatskoj
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
ISTORIJSKA DOGAĐANJA « ISTORIJSKA RASKRŠĆA I « Seobe « Dolazak Srba na današnju teritoriju u Hrvatskoj
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Dolazak Srba na današnju teritoriju u Hrvatskoj  (Pročitano 27464 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 317



Pogledaj profil
« poslato: Novembar 20, 2011, 11:46:50 pm »

**

SRPSKA KRAJINA


DOLAZAK SRBA NA DANAŠNJU TERITORIJU U HRVATSKOJ

Posle poraza Hrvata na Petrovoj Gori 1102. godine, Hrvatska kao država prestala je da postoji. Ona je, kao osvojena, potpala pod mađarsku vlast. Poslednjeg vladara svoje krvi, kralja Petra Svačića, lišili su slobode i predali Mađarima, te su ga oni obesili. Hrvatska je osvojena a ne pridružena Ugarskoj kraljevini Personalnom unijom — samo jedna više provincija Dvojne monarhije. Tek 1918. godine Kraljevina Srbija donela im je slobodu i slobodnu državu.
 
Posle propasti srpske srednjovekovne države na Kosovu, 1389. godine, veliki broj Srba je prebegao u Bosnu, da bi izbegao turski zulum. Jedni su se prebacili iz Bosne u Dalmaciju, gde su se naselili. Tako, u severnoj Dalmaciji, kao simbol Srpstva uzima se Dalmatinsko Kosovo.
 
Dalmatinsko Kosovo se nalazi u kninskoj oblasti, uz samu željezničku prugu Knin—Split. Okruženo je sa tri planine: Dinarom, Prominom i Kozjakom. Kroz njega protiče rečica Kosovčica. Ona je sudbinski predodređena da postane najvažnije zborište i crkveno svetilište srpskog naroda u Dalmaciji, gde se je u prošlosti održavao i dan danas se održava srpski kult, koji neprestano opominje tamošnje Srbe o minuloj Srpskoj slavi i moći Srbije; idealu borbe, pravde, nade i svetosti — komponente koje su igrale važnu ulogu u teškim i sudbonosnim časovima i momentima, kada je kroz vekove pretila opasnost od biološkog istrebljenja.
 
Turska vojska je nemilosrdno pustošila sve predele koje je osvajala i zavodila teror. Hrvatski kneževi bili su nemoćni i u stalnoj međusobnoj svađi. Tako, Letopisi su zabeležili da je 1475. godine, moralo pobeći ispred turske najezde mnoštvo hrvatskog naroda, ako ne svi, zajedno sa sveštenstvom, i jedni su se sklonili na ostrva u susedstvu a drugi u Mađarsku.
 
Hrvatski istoričar Smičiklas ovako piše: "Pod kraj XVI vijeka cijela Hrvatska i Slavonija spale su bile na puke tri županije, sa tri hiljada poreznijih kuća i to je bila država hrvatskih banova." /Smičiklas II, 105—106/. A ovo pred kraj XVI stoljeća odnosi se na doba naše seobe pod Čarnojevićem. Kada se uporedi ona masa Srba koju je Patrijarh preveo preko Dunava i koja je iznosila najmanje 30.000 duša. Dakle, ovaj narod izbeglički prevazilazio je za 10 puta broj poreskih glava, koje su tada predstavljale ceo hrvatski narod. /J. Dučić: "Verujem u Boga i srpski narod" str. 132/.
 
U vremenu od 1523—1527. godine, na opustela i napuštena naselja i ostavljene zemlje od strane Hrvata, od Velebita do reke Neretve, Turci su doveli srpske porodice, mahom iz Bosne i Hercegovine. Srbi su bili potrebni i hrvatskim grofovima radi zaštite i obrađivanja imanja. Naseljena imanja Srbi su skupo platili, ne samo u novcu nego i mnoštvom krvi. Mnogo srpskih života je izgubljeno u odbrani zemlje od Turaka.
 
Godine 1528. Turci su osvojili Jajce i Banja Luku i prodrli duboko u Liku, Kordun i Baniju. Radi odbrane od Turaka, Austrijanci su u pograničnim krajevima, oko Une i Korane, obrazovali vojne krajine. One su bile obrazovane na vojničkoj osnovi od srpskog ljudstva. Ti Srbi borci, uzidali su u temelje Vojne krajine ogromne žrtve i prolili mnogo krvi. Dobili su naziv Krajišnici i uživali specijalne beneficije. Pored toga, oni su bili slobodni i izuzeti od plaćanja mnogih poreza, što je stvaralo zavist kod Hrvata. Može se reći da je taj privilegovan položaj Srba u Vojnoj krajini donekle uticao, pored katolicizma, na razvoj antisrpskog raspoloženja.
 
Kada su Srbi svojom nepoštednom borbom stabilizovali odbranu Vojne krajine, neki Hrvati su se vratili iz izbeglištva, na zahtev i propagandu Zagreba. Tamo su zatekli Srbe koji su branili Hrvatsku i Austro-Ugarsku i obrađivali imanja otkupljena od grofova.
 
Preseljavanje Srba iz Bosne se nastavlja. Tako, Srbi se naseljavaju 1534. godine u Gomirju, Žumberaku, Kostanjevcu, Metlici, Pletanju i drugim krajevima. Po austrijskim izvorima od 1586. godine, Lika i Krbava su bili gusto naseljeni Srbima.
 
Nije bilo dosta srpskom pravoslavnom narodu i sveštenstvu što su morali da brane Vojnu krajinu i u odbrani gube svoje živote, još teže im je bilo odbraniti svoju pravoslavnu veru od katoličkog sveštenstva. Iz Vatikana rimske pape su preduzimale sve što su mogle protiv pravoslavnih Srba, jer su oni sve pravoslavne smatrali "šizmataicima", koje oni treba da pokrste i prevedu u rimokatolicizam a naročito Srbe koji smetaju njihovim poslušnicima i slepim slugama Hrvatima. One koje nisu mogli da prevare, primorali su da priznaju papu kao verskog poglavara i time postaju unijati.
 
Nije bilo lako u onim vremenima ostati veran Pravoslavlju. Neki su poklekli pod pritiskom i nasiljem. Oni su postali najrevnosniji u progonu naše vere, naših sveštenika i episkopa. Najljući neprijatelj mitropolita Stevana Ljubibratića bio je Vićentije Zmajević, nadbiskup zadarski, čiji su preci bili pravoslavne vere.
 
Posle katoličkog kongresa u Zagrebu, 1900. godine, započeto je svesno poistovećivanje katoličanstva sa Hrvatskom. Direktive za to stizale su iz Beča ali i iz Vatikana. Prva faza bila je "čišćenje" stranog elementa iz katoličke Hrvatske. Na udaru su se našli Srbi, Jevreji i Cigani. To bi mogao da bude signal mržnje prema pravoslavcima. Kongres je izgleda imao za cilj da na hrvatskom prostoru stvori bojovnike katolicizma. Dugom i veštom indoktrinacijom dobijeno je fanatizovano katoličanstvo koje je u sebi sadržalo i hrvatski nacionalizam.
 
Kao što se vidi, poistovećivanje katoličanstva i hrvatstva počelo je u početku ovog veka. Ono je za hrvatski narod imalo katastrofalne posledice, a za srpski još veće jer se sistematski razvijala mržnja prema Srbima.
 
I pored svih nastojanja visokog katoličkog klira i Vatikana kroz vekove, da se ubije ili uguši srpski svetosavski pravoslavni duh, Srpski narod je sačuvao i spasio od propasti i uništenja i narodnu pesmu, i narodnu tradiciju i narodne običaje sve do današnjih dana. Za to ima najveću i naročitu zaslugu Srpska pravoslavna crkva ne samo kod pravoslavnih, već posredno i kod katoličkih Srba, čiji su preci bili silom pokatoličeni ili pounijaćeni. Deca tih silom pokrštenih Srba morala su da pohađaju katoličku crkvu i da se vaspitavaju u katoličkoj školi i tako su pohrvaćena. Jednom rečju, i pravoslavni i katolici, preseljavanjem u nove krajeve nisu ništa izgubili od svog Srpstva, iako se celokupna hrvatska politika za poslednjih 100 godina, a naročito od vremena Štrosmajerovog i Račkog svodi na dovođenje celokupnog Slovensko-pravoslavnog juga pod papsku vlast — unijaćenje.
 

PROSVETA

Srbi su u Vojnoj krajini živeli po svojim starim običajima, koji su prenošeni s kolena na koleno. Čuvali su svoj srpski jezik i veru pravoslavnu, narodnu književnost i umetnost.
 
Značajnu ulogu u kulturnom životu Srpskog naroda u ovom vremenu imali su pismenost i štampa. Evo šta kaže hrvatski istoričar Franjo Rački:

"Dok su se u Zagrebu borili s prvim počecima svake pismenosti, srpska knjiga zahvatila je korijen... Srpski je jezik preko Kopitara i Grima, srpske su pjesme preko Herdera i Getea doprle dotle dokle je doprla nemačka knjiga i slava onih veleumnika njenih a Petranović se uputio stazom srpskih književnih ideala".
 
Internacionalna katolička crkva obara se na srpsku pesmu, koja se širi širom Dalmacije, Like i Korduna, a naročito na srpske narodne pesme, koje je prikupljao i objavio Vuk Stefanović-Karadžić. Ona se trudi, svom strogošću svoga autoriteta, da tu usmenu istoriju srpskog naroda, bar kod katoličkih Srba uništi, i da u isto vreme iskoreni narodne običaje, koji su kao i pesme, zajedničko i kod pravoslavnih i kod katoličkih Srba.
 
Srpska crkva je organizovala škole i odgajala decu u srpskom i pravoslavnom duhu. Katolička crkva zahtevala je i od nadležnih da srpska deca idu u njene katoličke škole. Za vreme Mažuranovićevog banovanja 1874. godine i u njegovoj režiji, u cilju "modernizovanja" tadašnjeg školskog sistema, na udar su došle srpske pravoslavne škole i ćirilica. Valja istaći ogromnu prosvetiteljsku i zaštitničku ulogu Srpske pravoslavne crkve u hrvatskim krajevima u borbi za očuvanje i razvijanje osećaja srpske nacionalne pripadnosti kod srpskog življa.

Srpske crkve i seosko stanovništvo oštro su se suprotstavili svim pritiscima koja su vršili katolički sveštenici, jer su oni dobro znali da se iza te akcije krije težnja za denacionalizacijom i hrvatizacijom srpske dece i svih Srba u Hrvatskoj.
 
Ćirilsko pismo, posle glagoljskog, bilo je pravo narodno pismo Srba Srpske krajine i Dalmacije. Ogroman broj povelja, letopisa i zapisa, ugovora i napisa koji su sačuvani kao istorijska dokumenta, pisani su tadašnjim Srpskim jezikom i ćirilicom. Najstariji istorijski dokumenti, Povelje Hrvatskog naroda, pisani su ćirilicom, npr. "Povaljska listina" iz 12. veka. Prva knjiga pisana ćirilicom napisana je 1454. godine u Varaždinu i da se u tom rukopisu "Varaždin" prvi put naziva narodnim, sadašnjim imenom.
 
Tadašnjim hrvatskim omladincima nije bilo po volji, kad su uočili da istim, srpskim jezikom govore žitelji Dalmacije, Like, Korduna, Banije, Slavonije, Baranje i drugih krajeva, a hrvatskim zagorsko-kajkavskim samo neznatan deo i da im je nemački i latinski bliži. Do tridesetih godina 19. veka, Hrvati se služe latinskim jezikom jer, kako piše istoričar Stanoje Stanojević u "Istoriji Srpskog naroda" II knjiga, str. 127: "Sve hrvatske državne stvari vodili su sveštenici i plemići, koji su bili u svakom pogledu daleko od naroda i narodnog života... U borbi protiv zavođenja mađarskog jezika u Hrvatskoj, oni se nisu borili za narodni, nego za latinski jezik".
 
Ivan Kukuljević, oficir, a zatim političar i vođa ilirske stranke, 2. maja 1843. godine, u Hrvatskom saboru rekao je: "Mi smo malo Latini, malo Nijemci, malo Mađari i malo Sloveni, a iskreno govoreći nijesmo ukupno ništa. Mrtvi jezik rimski, a živi jezici: mađarski, nemački i italijanski, — to su naši tutori."

Dubrovački pisac, a koje Dubrovčane Hrvati prisvajaju, Konte Medo Pucić, pisao je u italijanskom časopisu "Nova antologija" za 1867.: "Ako je narečje dovoljno da obelodani jedan narod, onda Sloveni Hrvatske i Slovenije pripadaju srpskoj grani u Slavoniji i Vojnoj krajini, a kranjskoj grani u Civilnoj Hrvatskoj. Ali su Hrvati, formulisavši svoje poglede na budućnost, primili srpski jezika kao zvanični, srpsku literaturu kao svoju, srpsku zemlju kao svoju rođenu, obeležavajući ih samo hrvatskim imenom (Ako su Sloveni Hrvatske, Slovenije i Vojne krajine, a oni u Civilnoj Hrvatskoj Kranjci — gde su onda Hrvati? (Prim. Ž. Ž. M.)
 
Ljudevit Gaj, Nemac rođen u Hrvatskoj, sa maternjim jezikom nemačkim, kako piše prof. Laza M. Kostić u knjizi "Krađa srpskog jezika": "Gaj je uveo srpski štokavski dijalekt kao opšti hrvatski književni jezik. Imao je on nameru da uvede i ćirilicu, po Vukovoj reformi, ali se tom usprotivio jedan deo njegovih najbližih saradnika. Verovatno zato što se dotle govorilo i pisalo samo latinski i, razume se latinicom".
 
Evo šta je Ljudevit Gaj pisao 1846. godine u listu "Danica" br. 31: "Tako, npr. sav svijet zna da smo mi književnost ilirsku podigli; tu nama još iz daleka nije na um palo ikada tvrditi da to nije srpski (moje podvlačenje Ž. Ž. M.) već ilirski jezik; pače se ponosimo i hvalimo Bogu velikome što mi Hrvati sa braćom Srbljima sada jedan književni jezik imamo...

"Kako da se prepiremo što je kod Srbljah narodno, što li nije: kod Srblja u kojih od oltara do čobana ništa biti ne može, što ne bi narodno bilo; kod Srblja, od kojih mi jeziku svojoj mudrosti i u svom bogatstvu i običajima u svojoj izvornosti i čistoti učiti moramo, ako hoćemo da ilirski život obnovimo; kod Srbljah, koji su u svetinju svoga Srpstva onaj narodni duh i ono rodoljubstvo uzdržali, kojim smo i mi u novije doba, rade sloge pod prostranim imenom "ilirstva" novim životom uskrsnuli: kod Srbalja koji su nama od starine sve sačuvali, a kojima mi malo ili sasvim ništa glede samoga narodnog života dati ne možemo..."
 
Jedan komentator iz 1895. godine, piše povodom gornjeg članka pohrvaćenog Nemca Ljudevita Gaja sledeće:
 
"Eto tako i Gaj današnjih... novih ili bolje da rečemo, političkih Hrvata, otvoreno priznaje, da je on uzeo jezik srpski zajedno sa narodnim običajima i pesmama za književni jezik Hrvata. Šta više, on se ponosi što Hrvati sada, pošto su primili srpsku štokavštinu, imaju sa Srbima jedan isti književni jezik..."
 
Veliki hrvatski naučnik Vladimir Dvorniković, pisao je pred početak Drugog svetskog rata u časopisu "Kosmos", u članku "Karakterologija Jugoslovena": "Hrvati su posle izvesnog kolebanja, prihvatili štokavski, sa Srbima zajednički književni jezik... Kajkavski Zagreb postao je fanatičnim čuvarom klasičnog Vukovog, hercegovačkog govora, onog istog za koji pravi kajkavac nema ni trunke urođenog osećanja i sluha..."
 
U prošlom veku, za vreme austrougarske vladavine, izlazilo je 32 lista i časopisa pisanih ćirilicom, sada nijedan u krajevima koji su sada pod Republikom Hrvatskom. Srbi su imali svoju štampariju, svoje škole, što sada nemaju.
 

IZVOR STOLETNIH MRŽNJI PREMA SRBIMA

Odnosi između Srba i Hrvata u Hrvatskoj bili su većim delom dobri sve do polovine 19. veka, dok nije u Hrvatskoj ovladala ideologija dr Ante Starčevića.
 
Hrvati su ušli u 19. vek vrlo slabi. Hrvatska je bila podeljena na Građansku Hrvatsku, kojom je upravljano iz Zagreba i Vojnu krajinu, kojom su upravljali austrijski đenerali. Da zlo bude veće, hrvatsko plemstvo 1790. godine, odreklo se dobrog dela hrvatske državne samouprave u korist Mađarske, da bi se u zajednici s mađarskim plemstvom lakše oduprlo apsolutizmu i germanizaciji. Vodeći plemićski red bio je znatno duhom pomađaren i odvojio se od narodne mase. Hrvatsko građanstvo u Zagrebu govorilo je i čitalo nemački i imalo nemačko pozorište. Zvanični jezik zemlje je bi latinski.
 
Srbi pak bili su duhovno potpuno svoji jer nisu podlegali ničijem uticaju, govorili su svojim, srpskim jezikom. Za književni jezik uzeli su svoj seljački govor, a svoju književnost položili su na osnovu svoje narodne pesme i pripovetke. Srpska jedrina, svečana krepost, ponos i samopouzdanje privlačili su hrvatsku inteligenciju koja je radila na hrvatskom preporodu. Jedan od prvih ljudi tog vremena Ivan Kukuljevićje rekao: "Ovaj nam je narod srpski, u najvažnija vremena, kad smo pod aristokratijom, latinizmom i germanizmom stenjali, našu čistu narodnost sačuvao."
 
Kao što smo već istakli, duhovni vođa tog vremena dr Ljudevit Gaj, uveo je u hrvatsku književnost jezik i pravopis oca nove srpske književnosti Vuka Stefanovića-Karadžića, te Srbi i Hrvati danas imaju isti književni jezik. U isto doba Gaj je odao priznanje Srbima Graničarima za odbranu hrvatskih granica od Turaka, na ondašnjem Hrvatskom saboru 6. juna 1848. godine. A Ivan Mažuranić, najveći hrvatski pesnik, napisao je, u pretstavci Sabora nadvojvodi Josifu sledeće: "Sa Srbima smo mi jedan narod, te tako čvrsto stopljeni, da nas ništa više na svijetu razdružiti neće moći"...
 
Hrvatski sabor je, na sednici od 29. aprila 1867. godine, doneo zaključak o ravnopravnosti i istovetnosti Srba sa Hrvatima, na predlog tada znemenitog hrvatskog političara Ivana Vončine. Tako je izgledalo da će se staro neraspoloženje zaboraviti i kod Srba i kod Hrvata pod dva imena, izgraditi jedan narod, ne samo po jeziku, već po jednoj nacionalnoj svesti.
 

STRANKA PRAVA

Utemeljač Stranke prava i njen ideolog je bio Eugen Kvaternik. Stranka je proglasila Srbe za izdajnike, ne zato što su bili Srbi nego što su bili pravoslavni. Zato, po njihovom učenju na hrvatskoj teritoriji ne postoje drugi narodi osim hrvatskog. Ideolog Kvaternik je učio: "Otvoreno velimo: ne samo izdajica domovine i kervi naše, izdajica uma tj. znanosti, može biti vjera radi na svetoj hervatskoj zemlji da je Serb a ne Hervat. Otvoreno velimo dotičnim, da će znati hervatski narod osvetiti takovo izdajstvo, uništiti takovi nakot vjere, koja je kadra iz ljudi učiniti izdajice kervi i svetinjeg svakomu narodu najmilijih. Kod nas u provincijalnoh Hervatskoj i Slavoniji ima na 800 hiljada katolika 129 hiljada vlašadi... Mi se ne obaziremo, što jih u granici ima dopolovine; njih je jedva spram ukupnosti našega naroda jedna petina: ali mi smo jih ovdje čistom narodnom politikom proredili tako da niti pisnuti se ne usućuju; a mladost začimlje pristajati uz nas, tako imponira politika otvorene, muževne, čiste Hervatske...

"Pa ćete vidjeti, da ne od Drave do mora, nego od Saluburgtirolskih alpah do Kosova i Albanije vidjeti će se docnije zastava čiste, neoskvernjene Hervatske!... (Izvod iz knjige "Istorija Srba u Hrvatskoj od 1848 do 1914").
 

DR ANTE STARČEVIĆ

Jedan od osnivača i propovednika Stranke prava u Hrvatskoj bio je dr Ante Starčević. On stupa na pozornicu, svojom razornom akcijom između 1860. i 1870. godine. Njegovo učenje je zavladalo dušama i mozgovima većine Hrvata pod kraj 19. veka. On je u prvo vreme bio Ilir-Jugosloven. Pisao je i u srpskim novinama u Vojvodini. 1851. godine tražio je mesto profesora na Liceju u Beogradu. Na žalost, nisu ga primili. Da je bio primljen i otišao u Beograd niko ga ne bi mogao zameniti, jer se čudovišta ove vrste ne rađaju vekovima ni u većim i brojnijim narodima. Spadao je u ličnosti koje mogu patološki i bestijalno da mrze. Svu svoju mržnju na srpski narod zbio je u genocidnu lozinku da su Srbi "Nakot zreo za sekiru".
 
Starčević je kao noj turio glavu u pesak, sklopivši oči i proglasio da nema Srba kao naroda, ne samo u tim krajevima već uopšte. Dok, za Hrvate je imao samo pohvalu i atribute da su plememiti, pripadaju višoj rasi, obdareni svima uzvišenim vrlinama: poštenjem, iskrenošću, plemenitošću, viteštvom, hrabrošću i da svojim poreklom potiču od Rimljana i Gota a ne od "Sklava" ili robova slovenskih. Zato je on Srbe proglasio ljudskim svinjama i ruljom zločinaca, ubica, kradljivaca, uhoda, spletkaroša, razvratnika, i kao što svaki ima pravo da kolje svinje, ubija zločince, tako i plemenita hrvatska rasa, koja je u "pogibelji" od Slavoserba", kakoje Starčević 1868. godine napisao u svojim "Razgovorima", ima pravo da istrebi Srbe i ostvari na njihovom groblju veliku Hrvatsku.
 
Imao je velikog uspeha kod hrvatske omladine, jer nije teško raspaljivati ljudske strasti. Trebalo je samo dvoje: preuveličavati značenje i vrline Hrvata a unižavati Srbe. On je tu imao uspeha. Naročito kad se ima naumu da je sve ono što je među Hrvatima bilo ograničenog duha moralo biti uvređeno ilirisanjem ili jugoslavisanjem, pitajući se: "Pa valjda i mi Hrvati nešto vredimo?" I pojurilo je zato jatimice za onim koji govori: "Vredite daleko više od drugih a naročito više od vlaških svinja." Zato je omladina hrvatska bila skoro sva starčevićanska.
 
Ovo je imalo za Srbe teških posledica. Hajka je vođena 50 godina, iz dana u dan, u štampi, u Hrvatskom saboru, na političkim zborovima, na nacionalnim manifestacijama. Vođena je bez obzira na istoriju, na stvarnost, prostački i surovo, kao da su Srbi stvorovi bez časti. Nikad ni na jedan narod u svetu nije dnevno sipano toliko pogrda, koliko ih je sipalo starčevićanstvo na Srbe. "Vlaška svinja" bio je običan epitet za Srbe, u ustima ovih degradiranih ljudskih stvorenja. Iako vladajuća stranka nije bila neprijateljski raspoložena prema Srbima, jer su u njoj bili i Srbi, nije smela ništa učiniti za Srbe na što su imali pravo, jer ju je starčevićanska opozicija potkopavala u narodu s optužbom da "Vlasima prodaje Hrvatsku."
 
Radi izloženog, srpski krajevi u Hrvatskoj su bili zločinački zanemareni kulturno i ekonomski. U njima se nisu dizale osnovne škole u dovoljnom broju, nisu građeni putevi, nije davano za unapređenje poljoprivrede. Slično je i danas. To je i razlog nedovoljnog broja srpskih intelektualaca u Hrvatskoj, pa i Srba činovnika.
 
Zbog starčevićevstva, godine 1902. u septembru, vršeni su u Zagrebu progoni Srba. Dva dana paljene su i pljačkane srpske trgovačke radnje i demolirani srpski stanovi. A zašto? Zato što je jedan Srbin, intelektualac iz Bosne, u zagrebačkom srpskom listu "Srbobran", napisao da starčevićanstvo vodi rat sa Srbima, od koga Srbi neće bežati.

Godine 1908 — 10. vođena je strašna hajka protiv Srba, povodom "Veleizdajničkog procesa". Srbi su denuncirani, na hiljade njih bačeni su u tamnice i logore. Progoni Srba vršeni su i 1911. godine a i kasnije, koji su uzeli oblik potpunog istrebljenja.
 
Starčevićanstvo je nanelo Srbima zlo, a još veće zlo Hrvatima, jer je svojim propovedima otrovalo im dušu. Ničeg nema čime bi se hrvatsko srbožderstvo moglo opravdati. To je bilo nemoralno, odvratno i zločinačko iako se starčevićanska stranka krstila "Stranka prava".

Od početka ovog stoleća, još u doba Austro-Ugarske, u ondašnjoj Hrvatskoj na čelu Stranke prava, posle smrti dr Ante Starčevića, nalazio se Josip Frank (umro 1911. godine). Toj stranci, u svojim mlađim danima pripadao je i dr Ante Pavelić, kasniji ustaški poglavnik. Oni oko Franka, dobili su ime frankovci, iz čega je proizašao i pojam "frankovština", na koji se kasnije nadovezalo ustaštvo. U ono doba i pod onim okolnostima ta frankovština, kao i starčevićanstvo, privukla je sebi, spontano i namerno-planski mnoge intelektualce antislovenskog duha onog doba, sklonih tuđim interesima, odgojenih i formiranih pod tuđim nebom u tolikoj meri, da su već onda posejali seme zaraze zla i mržnje prema Srbima.
 

USTAŠE
 
Dr Ante Pavelić je pripadao starčevićanstvu i Stranci prava. Posle smrti Franka, stranka se ućutala, jer je izvršila svoju ulogu.
 
Kad je došlo do obrazovanja države Srba, Hrvata i Slovenaca, u kojoj su starčevićanci bili lišeni zaleđa Beča, nisu mogli Srbe goniti i vređati, morali su zaboraviti reč "Vlah" i "Vlaška svinja", bar ne javno. Na kraju, mesto Apostolskog rimokatoličkog cara i kralja, dolazi za kralja nove države prezreni Vlah, "opančar" i "šizmatik". To je za njih bila uvreda i nasilje, i da srpska hegemonija i imperijalizam ograničava njihovu slobodu.
 
Do 1929. godine, nije bilo ustaškog pokreta, već hrvatska Stranka prava, koju je vodio dr Ante Pavelić i bio član Skupštine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Posle Kraljevog udara, januara 1929. godine, Pavelić odlazi u inostranstvo i osniva ustaški pokret u Mađarskoj, zatim u Italiji, i povezuje se sa makednsko-bugarskom terorističkom organizacijom i albanskim Kačacima na razbijanju jugoslovenske države. Veza je uspostavljena i sa Komunističkom partijom Jugoslavije. Tako, u članku "Ustaški pokret u hrvatskim krajevima", objavljenom u partijskom organu "Proleter", decembra 1932. godine, br. 28. se, pored ostalog, kaže: "U posljednje vrijeme počinje da se širi osobito u Lici i Sjevernoj Dalmaciji ustaški pokret protiv srpskih okupatorskih vlasti... Komunistička partija pozdravlja ustaški pokret ličkih i dalmatinskih seljaka i stavlja se potpuno na njegovu stranu. Dužnost je svih komunističkih organizacija i komunista da taj pokret pomognu i predvode..."—

 
Ž. Ž. Marinković




GLASNIK srpskog
istorijsko-kulturnog društva
"NJEGOŠ"
u Americi
sveska 64 — decembar 1990.
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: