Diana Budisavljević (1891—1978)
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
ISTORIJSKA DOGAĐANJA « ISTORIJSKA ČITANKA  « Prijatelji srpskog naroda « Diana Budisavljević (1891—1978)
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Diana Budisavljević (1891—1978)  (Pročitano 11778 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 319



Pogledaj profil
« poslato: April 10, 2011, 08:56:21 am »

*


DIANA BUDISAVLJEVIĆ — OTRGNUTA OD ZABORAVA







ZA ime Oskara Šindlera, nemačkog industrijalca koji je od smrti sačuvao 1.200 Jevreja tokom Drugog svetskog rata, čuo je ceo svet. I Irena Sendler, spasiteljka 2.500 jevrejskih mališana iz varšavskog geta, dve godine zaredom bila je nominovana za Nobelovu nagradu za mir. Ali, za Dianu Budisavljević, rođenu Austrijanku koja je iz krvavih ustaških logora tokom NDH izbavila oko 12.000 bespomoćne dece — uglavnom srpske, sa Korduna, Kozare, iz hrvatskih i bosanskih sela — ne zna gotovo niko. Znaju istoričari, neki preživeli logoraši i njeni retki potomci...

Marko Prelević | 04. april 2010. | Večernje novosti

Fotografija: Večernje novosti
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 319



Pogledaj profil
« Odgovor #1 poslato: April 10, 2011, 08:56:44 am »

*

DIANA BUDISAVLJEVIĆ

Dijana Budisavljević (djevojačko prezime Obekser (njem. Obexer); Insbruk 15. januar 1891 — Insbruk, 20. avgust 1978) je humanitarka austrijskog porijekla koja je tokom Drugog svjetskog rata spasila 12.000 djece iz ustaških logora smrti (uglavnom srpske, sa Korduna, Kozare i hrvatskih i bosanskih sela). Ova akcija je bila jedna od najtežih i po broju spasenih najobimnijih humanitarnih akcija vezanih za koncentracione logore u Drugom svetskom ratu. Ipak, od posljedica boravka u logorima, poslije spasavanja je umrlo oko 3200 djece.
 
Bila je udata za hirurga Julija Budisavljevića, šefa hirurške klinike Medicinskog fakulteta u Zagrebu. On je bio jedan od malobrojnih zagrebačkih Srba pošteđenih ubijanja, protjerivanja ili pljačke imovine za vrijeme tzv. NDH.
 
Da bi sačuvala identitet djece, tokom rata je vodila kartoteku o spasenoj djeci.


SMJEŠTAJ SPASENIH

Spasena djeca su bila smještena na razne načine. Dio njih je bio smješten po raznim hrvatskim porodicama, dio po objektima katoličke crkve, a dio po objektima koji su bili malo bolji od koncentracionih logora iz kojih su spasena. Zbog opstrukcije i otvorenog negodovanja vlasti NDH, hrana i smještaj su dobrim dijelom obezbijeđeni privatnim dobrovoljnim prilozima građana.

Poslije rata mnoga djeca nisu ni saznala za svoje pravo porijeklo. Časopis Arena iz Zagreba je niz godina vodio akciju za povezivanje sada već odraslih ljudi sa svojim porodicama.


ODUZIMANJE KARTOTEKE

Krajem maja 1945. dva agenta OZNE odnose albume sa fotografijama djece. Po nalogu Ministarstva socijalne politike Hrvatske 28. maja 1945. od Dijane Budisavljević je uzeta i cjelokupna kartoteka djece, iako nije bila završena identifikacija i repatrijacija.

Povodom toga je izjavila: "Kazala sam da ako moram kartoteku predati, onda ću mu dati sve. Kažem mu da sam očajno uvrijeđena. Predajem kartoteku, bilježnice za nalaženje nepoznate djece, registar za fotografije i bilježnicu s popisom osobnih oznaka na djeci".

Oduzimanjem dokumentacije Dijani Budisavljević i njenoj saradnici gospođi Džakuli onemogućeno je da dalje rade na identifikaciji velikog broja djece. "Znali smo da će sada mnoge majke uzalud tražiti svoju djecu. Strašno rastajanje u logorima, dugogodišnja čežnja za njima na radu u Njemačkoj, a sada neće naći svoje najdraže". Njena ponuda da svojim radom pomogne na identifikaciji djece, u Ministarstvu nije prihvaćena.


POSLIJE RATA

Poslije Drugog svetskog rata vratila se da živi u Inzbruk.


DNEVNIK

Kraći izvod iz dnevnika Dijane Budisavljević:

10. jul 1942, Stara Gradiška: Neka djeca već pre su bila predviđena za transport u Gornju Rijeku, a onda su zbog bolesti morala ostati. Umrla su djelimično tamo, a djelimično od nas preuzeta kasnije, kao i toliko tih malih mučenika, kao nepoznata, bezimena djeca. A svako je imalo majku koja je za njim gorko plakala, imalo je svoj dom, svoju odjeću, a sad je trpano golo u masovnu grobnicu. Nošeno devet mjeseci, u bolu rođeno, s oduševljenjem pozdravljeno, s ljubavlju njegovano i odgajano, a onda — Hitler treba radnike, dovedite žene, oduzmite im djecu, pustite ih da propadnu; kakva neizmjerna tuga, kakva bol (...) Prije podne je došao i Luburić. Bio je bijesan što mora da preda djecu. Kazao je da ima dovoljno katoličke djece koja u Zagrebu rastu u bijedi. Neka se za njih brinemo. Onda nam je opet prijetio, da samo o njegovoj dobroj volji zavisi hoće li nas pustiti iz logora.


DJELA

Dnevnik Dijane Budisavljević. Originalno napisan na njemačkom, izdat u samo 700 primjeraka. Pokriva period od 23. oktobra 1941. do 13. avgusta 1945. Na hrvatskom izdat kao Dnevnik Diane Budisavljević 1941—1945, priredila za štampu Silvija Szabo, Hrvatski državni arhiv, Spomen-područje Jasenovac, Zagreb, 2003.


LITERATURA

Akcija Diana Budisavljević, Milan Koljanin, Tokovi istorije, broj 3 / 2007, stranice 191—207, [1]


Wikipedia
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 319



Pogledaj profil
« Odgovor #2 poslato: April 10, 2011, 08:57:10 am »

*





OTRGNIMO DIANU OD ZABORAVA

Naši čitaoci traže da se Diana Budisavljević posthumno odlikuje. Redakciji se javljaju ljudi kojima je feljton dao novu nadu i volju da potraže najbliže

NA primeru Diane Budisavljević trebalo bi napraviti edukativno svedočanstvo od nacionalne vrednosti. Istina o genocidu nad Srbima, Jevrejima i Romima u NDH potisnuta je iz obrazovnog programa u školama, iz kulturnog života i novih intelektualnih krugova. Dosije "Novosti" o Diani Budisavljević je duboko potresan, i ne bi smelo da se desi da njeno ime, kao i tragična sudbina srpskog naroda, padne u zaborav.

Ovakvi komentari naših čitalaca na priču o Diani Budisavljević (a bilo ih je, samo na sajtu "Novosti", više od stotinu), i brojni telefonski pozivi preživelih logoraša i njihovih potomaka obavezuju nas da nastavimo da pišemo o hrabroj Austrijanki koja je iz ustaških logora spasla oko 12.000 dece. Nepodeljen apel naših čitalaca je da se Diana posthumno odlikuje, da joj se srpski narod u Republici Srpskoj, Hrvatskoj i Srbiji oduži i da se iz zaborava izvuče njeno veliko delo.
 
Prvi korak je već učinjen: Nino Jauz, načelnik opštine Kozarska Dubica, predložiće već na idućoj sednici Skupštine opštine da jedna ulica u Kozarskoj Dubici dobije ime po Diani Budisavljević.
 
— Lično ću pokrenuti inicijativu da jedna ulica dobije njeno ime, i to već na sledećoj sednici Skupštine opštine — kaže za "Novosti" Jauz.

Iako čuđenje i iznenađenje nekih naših čitalaca — ne samo da je postojao neko kao Diana, već i da su se takve strahote dešavale — idu u prilog tvrdnji da je priča o genocidu nad Srbima pomalo zaboravljena, redakciji "Novosti" stigle su i mnogobrojni pozivi ljudi koji su u našim tekstovima, u pomenu imena Diane Budisavljević, pronašli nadu da su njihovi braća i sestre još živi.
 
Javili su nam se ljudi koji su odavno bili izgubili nadu da će pronaći svoga brata ili sestru, razdvojene od porodice u ustaškom logoru. Vojinovićima iz Žitišta i Dragnićima iz Okučana, dosije Diane Budisavljević dao je novi polet da ponovo potraže svoju familiju. Možda baš njihovi najbliži i dalje žive u Zagrebu, a da i ne znaju da su deca sa Kozare, Like, slavonskih sela...

— Mnogo je neispričanih priča na ovu temu, to mi iz Potkozarja najbolje znamo — piše nam čitateljka Mirjana. — Mnogi naši su pobijeni, odvojeni od porodica. Mnogima su trajno izgubljeni tragovi, porodice zbrisane... A isti počinitelji su bez griže savesti nanovo izveli zločine identične onima iz kozarske ofanzive.
 
Nažalost, u udžbeniku istorije za osmi razred odrednica "Genocid u NDH" nema ni pola strane. Ne pominje se broj stradalih Srba. Samo su pobrojani dečji logori, a stradanje dece ne opisuje se ni jednom rečju.

— Imam četvoro dece i želim da o Diani i stradanju svog naroda uče u školi, iz svojih udžbenika. Neka joj je večna slava i hvala! — kaže u svom komentaru na sajtu "Novosti" jedna majka koja veruje da, ako zaboravljamo zlo, isto tako možemo da se zaboravi i ono dobro.
 
I Brigita Knežević, predsednica Udruženja logoraša i jedno od "Dianine dece", smatra da generacije koje dolaze malo znaju o genocidu nad Srbima:

— Nekada smo mi logoraši išli u škole i garnizone, pričali učenicima i vojnicima o zverstvima... Niko nas odavno ne zove.



POTRAGA
JAVILI su nam se čitaoci koji se nadaju da u "Dnevniku Diane Budisavljević" mogu da pronađu nešto o svojim najbližima. Upućujemo ih na kartoteku u Hrvatskom državnom arhivu, u Zagrebu, kome može da pristupi svaki logoraš ili potomak. Dobar deo kartoteke, iz fonda Dragoja Lukića, nalazi se i u Muzeju žrtava genocida, na Trgu Nikole Pašića u Beogradu. "Novosti" će nastaviti da objavljuju sva nova saznanja vezana za Dianu i njenu kartoteku.
 
TIHOMIR STANIĆ: SNIMAMO FILM
PRODUCENT i glumac Tihomir Stanić najavljuje da će čudesna priča o Diani biti prenesena i na veliko platno.
— Planiramo da 2012. započnemo snimanje filma o njoj. Biće to igrani film, a centralna radnja će biti smeštena u tri julska dana 1942, kada je Diana boravila u Staroj Gradiški — objašnjava Stanić. — Hteli smo da pravimo film o Jasenovcu, ali onda smo, gotovo slučajno, naišli na tu čudesnu priču i Dianin "Dnevnik". Premijer Republike Srpske Milorad Dodik i ja smo se borili da pobedi baš tema o Diani...
Već se zna i datum kada će pasti prva klapa — 28. maj 2012. Ne slučajno — izabran je dan kada je Diani oduzeta kartoteka.
— Iza ostvarenja stoji "Balkan film" iz Kozarske Dubice, a izrada scenarija, koji se oslanja na "Dnevnik", poverena je Vladimiru Kecmanoviću i Đorđu Kadijeviću — navodi Stanić.
 
VEĆA OD ŠINDLERA
  • Austrijanka udata za Srbina, organizovala je akciju spasavanja srpske dece iz ustaških logora u vreme NDH.
  • Decu sa Kozare, Korduna, iz hrvatskih i bosanskih sela, lečila je u Zagrebu i pokušavala da nađe familije koje bi ih podizale.
  • Popisala je oko 12.000 mališana u svoju kartoteku, kako bi im sačuvala imena i vratila ih roditeljima posle rata.
  • Imala je podršku uskog kruga ljudi, i svi su rizikovali svoje živote zbog srpske dece. Protiv nje i saradnika bile su ustaške vlasti, a posle rata je pala i u nemilost komunista.
  • Umrla je gotovo zaboravljena, u Insbruku, u Austriji. Njeno ime ne nosi nijedna ulica, ni institucija u Srbiji, Bosni ili Hrvatskoj. Nema je u udžbenicima, nema ni knjige ni filma o njoj.

M. Prelević — A. Macanović | 10. april 2010. | Večernje novosti
Sačuvana
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 319



Pogledaj profil
« Odgovor #3 poslato: April 10, 2011, 08:58:52 am »

*

ORDEN DIANI BUDISAVLJEVIĆ

Akcija "Novosti": SPC odala priznanje dodelivši novoustanoljeni orden carice Milice Austrijanki koja je spasavala srpsku decu iz ustaških logora NDH




Sećanje na ženu koja je spasla na hiljade mališana

ZABORAVLJENU heroinu Drugog svetskog rata, Austrijanku Dianu Budisavljević, koja je iz Jasenovca i drugih ustaških logora smrti spasila gotovo 12.000 dece Srpska pravoslavna Crkva posthumno će odlikovati ordenom carice Milice. Ovo je epilog akcije "Novosti" da se oživi sećanje i oda priznanje ženi koja je vodila najveću humanitarnu akciju u okupiranoj Evropi tokom Drugog svetskog rata.

Odluka da ova humana žena postane prvi nosilac novoustanovljenog odlikovanja Srpske crkve doneta je na poslednjoj sednici Svetog arhijerejskog sinoda. Inicijativa za simbolično vraćanje duga Diani Budisavljević potekla je od elaborata "Diana Budisavljević i njena akcija spasavanja srpske dece u NDH 1941—1945. godine" koju je uradio Odbor za Jasenovac SPC, u saradnji sa beogradskim Muzejom žrtava genocida iz Beograda.

Uprkos svom više nego herojskom delu, Diana Budisavljević dugo je bila u istorijskom zaboravu. Osim logoraša, istoričara i retkih naučnih ustanova, njene zasluge ostale su nepoznanica čak i za većinu od 12.000 hiljada spasene, uglavnom srpske, dece sa Korduna, Kozare i drugih hrvatskih i bosanskih sela. Većina njih, čak i kao odrasli ljudi, nisu znali kome duguju svoj život.

Zahvaljujući feljtonu o ovoj plemenitoj ženi koji su "Novosti" objavile pre godinu dana, delo Diane Budisavljević dospelo je do naših čitalaca i velikog broja ljudi i u Republici Srpskoj i Hrvatskoj.
 
Naša priča i akcija da se od zaborava sačuva Dianina humanitarna akcija, koja je daleko veća od one koju su izveli ratni heroji — nemački industrijalac Oskar Šindler (spasio 1.200 Jevreja) i Irena Sendler (iz varšavskog geta izvukla 2.500 jevrejskih mališana), dospela je i do naših institucija.

Jovan Mirković iz beogradskog Muzeja žrtava genocida kaže da je dodelom odlikovanja Srpska pravoslavna crkva prva odala počast ženi čije su zasluge za srpski narod — nemerljive.

— To je dobar pokušaj da se ispravi nepravda zaborava koja je učinjena Diani Budisavljević — kaže Mirković.

— Naš narod je trebalo i ranije joj da se oduži. Gest crkve trebalo bi da podrži i država i sama oda počast.
 
Istorija je zabeležila da je Austrijanka Diana Budisavljević (rođena Obekser), udata za Srbina Julija Budisavljevića, profesora Medicinskog fakulteta u Zagrebu, sama organizovala veliku akciju spasavanja dece iz logora NDH.
 
Kako je zabeležila u svom dnevniku, prvi put objvljenom 2003. godine u Zagrebu, u stalnoj strepnji od ustaških vlasti ona je odlazila u logore Lobor-grad, Staru Gradišku, Gornju Rijeku, Sisak i Jasenovac i iz ustaških ruku odvodila izgladnelu i bolesnu srpsku, romsku i jevrejsku decu. To je činila duboko zabrinuta za sudbinu najslabijih, o kojima u ratnom paklu niko nije brinuo.
 
Hiljade srpske dece tako je spaseno sigurne smrti, ali i sačuvalo i ime, poreklo i veru. Jer Diana je pedantno vodila kartoteku sve dece koju je odvela iz logora, kako bi im sačuvala identitet i kako bi, posle rata, roditelji mogli da ih pronađu. Svu dokumentaciju, fotografije i spiskove morala je da 1947. godine, preda vlastima, po naređenju Ozne.
 
U "Dnevniku" koji je vodila opisala je i sva vređanja, prepreke, odbijene molbe, prizore dece na izdisaju, kao i bol majki koje su znale da moraju da se odvoje od dojenčadi, ne bi li ih spasle. Opisala je i susrete sa Kvaternikom, Stepincem, Artukovićem, kao i "naklonjenijim" nemačkim oficirima.



ULICA OD PONEDELJKA  

Posle Srpske pravoslavne crkve, počast Diani Budisavljević odaće i srpska prestonica. Njeno ime poneće jedna ulica u beogradskom naselju Dedinje, dosadašnja Ulica Baje Pivljanina treći deo. Ovu odluku doneće odbornici Skupštine grada na sednici koja je zakazana za ponedeljak. Komisija za imenovanje ulica i trgova, a na inicijativu "Novosti", predložila je da se Beograd oduži zaboravljenoj dobročiniteljki našeg naroda. Diana će ulicu dobiti i u Banjaluci, a inicijative postoje i u Zagrebu i Sisku.


R. Dr. — M. M. | 07. april 2011 | Večernje novosti
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: