Vlastimir [vladao od oko 830. do najkasnije 851.]
Dobrodošli, Gost. Molim vas prijavite se ili se registrujte.
ISTORIJSKA DOGAĐANJA « ISTORIJA SRBA « Srednji vek ili zanemarena istorija « Vlastimir [vladao od oko 830. do najkasnije 851.]
Stranice: [1]   Idi dole
  Štampaj  
Autor Tema: Vlastimir [vladao od oko 830. do najkasnije 851.]  (Pročitano 2478 puta)
0 članova i 1 gost pregledaju ovu temu.
Angelina
Administrator
Sr. Member
*****
Van mreže Van mreže

Poruke: 318



Pogledaj profil
« poslato: Mart 13, 2014, 01:08:53 am »

*

VLASTIMIR


Vlastimir (grč. Βλαστίμηρος) je bio srpski vladar iz dinastije Vlastimirovića koji je vladao od oko 830. do najkasnije 851. godine. Bio je potomak nepoznatog arhonta pod kojim su se Srbi doselili na Balkansko poluostrvo u doba cara Iraklija početkom sedmog veka. Prema Konstantinu VII Porfirogenitu (913—959), vlast je nasledio od svoga oca Prosigoja, a njega su nasledila trojica sinova — Mutimir, Strojimir i Gojnik. Vlastimir je prvi srpski vladar o kome postoje detaljniji biografski podaci. Konstantin Porfirogenit pominje samo imena tri vladara koji su vladali pre Vlastimira: Višeslava, Radoslava i Prosigoja, koji su po svemu sudeći bili Vlastimirovi pradeda, deda i otac.

Vlastimir je težio da dominira nad ostalim srpskim kneževinama za šta mu je bila potrebna podrška Vizantije, koju je nesumnjivo i dobio, ali za uzvrat je morao da učestvuje u vizantijsko-bugarskim sukobima. Na ovaj način Srbija u Vlastimirovo doba postaje najjači balkanski saveznik Vizantije protiv Bugara[1].

Pošto je Vlastimir bio prvi srpski vladar o kome imamo opširnijih biografskih podataka, u modernoj istoriografiji prva srpska dinastija, koja je vladala Srbima još od pre dolaska na Balkan do sredine 10. veka, obično je poznata kao dinastija Vlastimirovića.


RAT S BUGARSKOM

Za vreme Vlastimirove vladavine Srbija je ratovala sa Bugarskom kojom je u to doba vladao kan Presijam (836—852). Pozadinu ovog sukoba nije moguće sa sigurnošću razumeti jer nam Konstantin Porfirogenit ne govori ništa o tome. Samo navodi da su Bugari i Srbi kao bliski susedi živeli u miru, dok Bugari nisu napali Srbe za vreme vladavine bugarskog arhonta Presijama u želji da ih potčine. Tibor Živković navodi da postoje dve mogućnosti: prema prvoj, rat sa Srbijom je bio posledica bugarskog širenja ka jugozapadu, dok je po drugoj rat bio posledica složenih odnosa između Vizantije, Bugarske i Srbije gde je Srbija nastupala kao vizantijski saveznik[2].

Bugarski kan je otpočeo rat protiv Vizantije 846. godine verujući da je Vizantija slaba jer je tada Carstvom upravljala carica-majka Teodora kao regentkinja svog petogodišnjeg sina Mihaila III (842—867) uz pomoć njenog brata, cezara Varde. Pošto rat koji je vođen u pograničnom delu Trakije nije dao nikakve rezultate, najverovatnije je da se Presijam odlučio da okuša ratnu sreću u borbi sa Srbijom. Sukob je trajao tri godine, između 848. i 851. godine1, međutim, Presijam nije postigao nikakav uspeh, čak je izgubio veći deo svoje vojske. Mir nije sklopljen za vreme Vlastimirove vladavine[2].

Takođe nije nemoguće da se Srbija približila Vizantiji u doba vizantijsko-bugarskog rata 846. godine što je navelo Bugare da napadnu Srbe. Vizantija je početkom 9. veka sprovodila povoljnu spoljnu politiku prema Dalmaciji podigavši je s ranga arhontije na rang teme sa sedištem u Zadru, čime je bio omogućeno približavanje srpskih arhonata sa carigradskom vladom. Zapravo, još u doba pritisaka bugarskog kana Kruma (809—814) Vizantija je tražila saveznika na Balkanu i odabrala je Srbe kao najbliže bugarske susede. U vreme vladavine Vlastimira, Vizantija je imala prilično značajne pozicije u Draču i Zadru i odatle je mogla da širi svoje uticaje na zaleđe i srpske kneževine — Zahumlje, Travuniju, Duklju i Srbiju[3].

S druge strane, Stanoje Stanojević navodi da je Vlastimir iskoristio rat između Bugara i Franaka, kao i zauzetost Vizantije sa Arabljanima i osamostalio se od Vizantije. Bugarskoj, koja je tada bila pod vođstvom kneza Presijama, nije se svidelo formiranje nezavisne srpske države s obzirom da su u sastavu bugarske države bili drugi slovenski narodi koji bi mogli da se ugledaju na Srbe, pa je napala Srbiju 847. godine[4].

ODNOSI SA TRAVUNIJOM

Vlastimir je svoju ćerku udao za Krajinu, sina travunijskog župana Beloja. Prema Konstantinu Porfirogenitu, Vlastimir je ovom prilikom travunijskom županu dao titulu arhonta i time Travuniju podigao sa nivoa županije na arhontiju, čime je Travunija navodno postala samostalna. Tvrdnju da je Travunija do tog momenta bila zavisna od srpskog arhonta potvrđuje i sam Konstantin Pofirogenit. Pošto su vladarski brakovi su u srednjem veku bili uobičajeno sredstvo rešavanja političkih pitanja, ovaj brak bi takođe trebalo shvatiti kao politički potez srpskog arhonta[5]. Pitanje je koliko je Vlastimirovo uzdizanje Travunije na nivo arhontije bilo njegova želja a koliko je bilo direktna posledica jačanja travunijskog župana[6]. Izgleda da je župan Travunije želeo da se oslobodi uticaja Srbije, pa je Vlastimir tako našao rešenje u ovom političkom braku[7].

Travunija je u doba Vlastimira bila još uvek bez Konavla, tako da ovaj politički brak nije bio posledica jačanja Travunije već su njegovi uzroci ležali u nekim nama nepoznatim događajima, a koji su bili posledica jačanja uticaja srpskog arhonta koji je usledio nakon Vlastimirovog približavanja Vizantiji, sredinom četrdesetih godina 9. veka. Stoga se brak Vlastimirove kćerke i sina travunijskog župana datira pred kraj Vlastimirove vladavine, negde oko 847/8. godine[6].

Mogućnost da srpski vladar dodeljuje titule vladarima susednih zemalja pokazuje da je u Vlastimirovo doba hrišćanstvo već uhvatilo korena u Srbiji. Takođe, ovaj obrazac vladarske ideologije Vlastimir je najverovatnije preuzeo od Vizantije, što samo dokazuje da je i pre trogodišnjeg rata s Bugarskom imao prilično razvijene odnose sa Vizantincima, kao i da je ovaj brak bio sklopljen pre izbijanja sukoba sa Bugarima[7].

Napomene

1. Stanoje Stanojević navodi da je rat trajao od 847. do 850.

Bibliografija

Izvori

Vizantijski izvori za istoriju naroda Jugoslavije II (obradio B. Ferjančić), Beograd 1959.
Literatura

S. Ćirković, Obrazovanje srpske države, Istorija srpskog naroda I, Beograd 1981, str. 147—148.
T. Živković, Portreti srpskih vladara (IX—XII vek), Beograd 2006, str. 11—20.
S. Stanojević, Istorija srpskoga naroda, Beograd, 1926.
M. Blagojević, Srpske udeone kneževine, ZRVI 36 (1997) 45—62.

Reference

1. Živković, 20
2. Živković, 13
3. Živković, 14
4. Stanojević, 49
5. Živković, 15-16
6. Živković, 17
7. Živković, 18


Istorijska biblioteka
Sačuvana
Stranice: [1]   Idi gore
  Štampaj  
 
Prebaci se na: